12350

Әлеуметтану – ғылыми пән. Әлеуметтанудың құрылымы мен функциялары

Реферат

Социология, социальная работа и статистика

1 дәріс. Әлеуметтану – ғылыми пән 1. Қоғам және әлеумет ұғымдарының мәні. 2. Әлеуметтанудың объектісі мен пәні. 3. Әлеуметтанудың категориялары мен заңдары. 4. Әлеуметтанудың құрылымы мен функциялары.

Казахский

2013-04-25

64.5 KB

465 чел.

   1 дәріс.  Әлеуметтану – ғылыми пән  

         1. «Қоғам» және «әлеумет» ұғымдарының мәні.  

         2. Әлеуметтанудың  объектісі мен пәні.

         3. Әлеуметтанудың категориялары мен заңдары.

         4. Әлеуметтанудың  құрылымы мен функциялары.  

            5. Әлеуметтанудың басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы.

   1. Сабақтың мақсаты: Әлеуметтануды қоғамның әлеуметтік жүйесін зерттейтін ғылыми пән ретінде таныту. Мұны жүзеге асыру үшін мынандай міндеттерді айқындау қажет: «қоғам» және «әлеумет» ұғымдарының ара қатысын ашу, әлеуметтану ғылымы, оның объектісі және пәнін, категориялары және заңдарын, құрылымы мен функциясын көрсете отырып, оның басқа қоғамдық  ғылымдармен байланысын, ара қатысын  ұғындыру.

Енді  "Әлеуметтану" ұғымының шығу төркініне зер салайық. Бұл ұғым (лат."Soсіеtаs" қоғам және гректің 1оgоs — ілім, білім) сөзбе-сөз «Қоғам туралы ғылым» дегенді білдіреді. Сөйтіп, «социология» деген ұғымды XIX ғасырдың ортасына таман  атақты француз әлеуметтанушысы Огюст Конт енгізді. Бірақ кейбір әлеуметтанушылар өзінің шынайы мәніне жақын әлеуметтану ғылымын осы күнге дейін қазақша қолданыста «социология» деп атап келеді. Бұл кейде өз тіліміздің құдіретін бағалай бермеуден де туып жатады.

Әлеуметтануды  ғылыми пән ретінде тану үшін өзіміз күнделікті бірнеше рет қайталайтын «қоғам» деген ұғымды жете білуіміз керек.   Өйткені осы бір сөзді күнделікті өмірде сан рет қайталасақ та, оның құдіретті мағынасына, адамзаттың өміріндегі айрықша рөліне жеткілікті көңіл бөле бермейміз.

      Қоғам дегеніміз адамзат дамуының белгілі бір тарихи кезеңінде өз қажеттерін канағаттандыру мақсатында құрылған, әлеуметтік нормалар мен әдет-ғұрыптар негізінде өзара әлеуметтік әрекетке (байланысқа, қарымқатынасқа, әркеттестікке) түскен, өзінөзі басқарып, өзінөзі жетілдіріп, толықтырып отыратын, тұрақты және біртұтас қалыптасқан әлеуметтенген адамдардың жиынтығы болып табылады. Бұл анықтамадағы принципті мәселелерді жеке-жеке атап  көрсету қажет. Біріншіден, қоғамның тарихи құбылыс екендігі. Екіншіден, оның адамдардың өз қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатынан құрылғандығы.Үшіншіден, қоғамның белгілі әлеуметтік нормалар мен ережелер негізіндегі адамдардың өзара әрекет арқасында қалыптасқандығы. Сондай-ақ қоғамның рухани құндылықтарды бойына сіңірген адамдардың бірлестігі екендігі де маңызды. Бұлай түсіндіру қоғам туралы ұғымды терең әрі баянды ете түседі. 

Жоғарыдағы анықтамадан байқағанымыздай, әлеуметтану ғылымында «әлеуметтік» ұғымы негізгі рөл атқарады. Бұл ұғымды түсіну үшін оның түбірі «әлеумет» деген сөздің мағынасына тоқтай кеткен артық емес. Бұл - қазақ халқының ежелден келе жатқан түсінігінде «халық», «жұртшылық», «көпшілік» ұғымдарын білдіретін адамдардың үлкен қауымы.  Әлеумет (лат. Socium – ортақ) әлдебір мәнді өзара қарым-қатынастағы адамдардың өмір сүру жағдайларының ортақтығымен сипатталатын тұрақты да үлкен қауым. Олай болса, әлеуметтану әлеуметті тану ғылымы болып саналады.

       Бүгінгі күні «әлеумет» деген ұғымды жиі пайдаланбағанмен «әлеуметтік» деген ұғымды жиі пайдаланамыз, бірақ оның мағыналық астарына көңіл бөле бермейміз. Кейде «қоғамдық» деген ұғыммен  қатар немесе бірінің орнына бірін пайдалану бар. Ғылыми тұрғыда бұлай ету дұрыс болмайды, өйткені бұл екі ұғым бірдей емес, өзіндік ерекшеліктері бар. «Қоғамдық» кеңірек ұғым, бұл қоғамдық өмірдің экономикалық, саяси, мәдени, идеологиялық және т.б. салаларын, олардағы қатынастарды қамтиды. Әлеуметтік кең мағынада әлеуметтік саладағы адамдардың өздерінің өмірлік қажеттіліктерін (тамақ, киім, тұрғын үй, қауіпсіздік, ұрпақ жалғастығы, рухани даму және басқалар) қамтиды. Сондай-ақ әлеуметтік адамдардың қарым-қатынасындағы іс-әрекетті, сананы, мінез-құлықты және т.б. қамтиды. Осыдан әлеуметтану ғылымының объектісі туындайды. Немістің атақты әлеуметтанушысы Макс Вебердің әлеуметтанудың зерттейтін мәселесі - әлеуметтік іс-әрекет деуі жайдан-жай емес.

     Сонымен  әлеуметтік дегеніміз жеке адамдар арасындағы белгілі бір кеңістік пен уақыттағы өзара қатынастары мен іс-әрекеттерінің жиынтығы. Ал бір немесе бірнеше әлеуметтік белгілермен, мәртебе, рөлдермен  бірлескен адамдар жиынтығын әлеуметтік топ дейді. Ол – қоғамдағы немесе әлеуметтік жүйедегі мүдделер мен құндылықтары ортақ, мақсаттас адамдардың біршама тұрақты қауымдары мен бірлестіктері. Мысалы, жұмысшы, шаруа, зиялылар, студенттер, зейнеткерлер, ауыл адамдары, қазақтар, орыстар, немістер және т. с. с. Өзінің қоғамдағы орнына байланысты олар бір уақытта әртүрлі әлеуметтік топтардың мүшесі бола алды. Мысалы, студент. Ол - қазақ, ол - астана тұрғыны т. б.

    2. Әлеуметтану ғылымының да зерттейтіні қоғам, бірақ ол қоғамды жекелеген индивидтерден тұратын қауымдастық ретінде емес, бір-бірімен байланысты, бір-бірлеріне тәуелді, тұрақты қарым-қатынаста болатын элементтердің жүйесі ретінде зерттейді. Әлеуметтанудәң объектісі мен ғылыми пәнін айқындамай,  оны толық танып, білу мүмкін емес. Бұл екі ұғым біріменбірі тығыз байланысты, бірінсіз бірі жоқ, дегенмен  олардың өзіндік ерекшеліктерін аша отырып қана оларды бірін бірінен ажыратуға болады.

Қоғам - барлық қоғамдық ғылымдардың зерттеу объектісі. Алайда әр ғылым қоғамды өзінің пәнінің мақсатына сәйкес зерттейді. Мысалы, қоғамдық ғылымдардың атасы болып саналатын философияны алсақ, ол қоғам, табиғат және ойлаудың жалпы заңдылықтарын зерттейді. Қоғам философия, тарих, саясаттану, экономика сияқты барлық қоғамдық ғылымдардың зерттеу объектісі болып саналады. Бірақ әр ғылым  ортақ объектінің – қоғамның өзіне тиісті әрі маңызды сипаттары мен ерекшеліктерін таңдап алады. Мысалы, әлеуметтанудың  ғылыми объектісі бізді қоршаған әлеуметтік орта, адам, оның алуан түрлі бірлестіктері (отбасы, әлеуметтік топ, ұйымдар мен институттар және т.б.) және олардың іс-әрекеттері мен қызметтері, санасы мен тәртіптері, көңіл күйлері мен мінезқұлықтары және т.б.  

   Сондай-ақ қоғамдық ғылымдардың зерттеу пәнінің де өзіндік ерекшеліктері бар. Жалпы ғылымның пәні зерттеуге алып отырған объектіні сипаттайтын өзіндік ерекшеліктер, аспектілер мен белгілер болса, әлеуметтанудың пәні деп адамдардың, әлеуметтік топтардың іс-әрекеттерін, олардың арасындағы алуан түрлі қарым-қатынастарды жан-жақты, терең танып, білуді, зерттеуді айтамыз.

    Әлеуметтанудың пәні туралы алуан пікірлер бар. Мысалы, Г.Спенсер әлеуметтанудың пәнін  адамдардың қарымқатынастарының туындысы ретіндегі әлеуметтік топтың құрылуы, дамуы, құрылымы және функциясы дейді. М.Вебердің пікірінше, әлеуметтанудың пәні – адамдардың әлеуметтік әрекет үстіндегі мінезқұлқы дей отырып, ол әлеуметтануды әлеуметтік әрекетті түсіндіретін ғылым деп санады. Ал Э. Дюркгейм әлеуметтанудың пәні  әлеуметтік институттарды зерттейді дейді. Бұл арада жоғарыдағы атақты әлеуметтанушылардың әлеуметтану пәніне нақты анықтама беруді мақсат етпегенін, әр қайсысы  оның негізгі қырларын атағанын ескеруіміз керек.

         Әлеуметтану ғылымының негізін салушы, француз әлеуметтанушысы Огюст Конт тұңғыш рет қоғамды организм, әлеуметтік жүйе ретінде зерттеді. Ол жүйенің тұтас, бөлінбейтін сипатын және оның бөліктерінің өзара тәуелділігін атап көрсете отырып, әлеуметтік жүйенің сан алуан бөліктерінің бір-біріне үздіксіз оң және кері ықпал ететінін атап көрсетті.    

  Қандай бір жүйе болмасын ол белгілі бір элементтерден тұрады. Сондай-ақ қоғамның әлеуметтік жүйесінің негізгі элементтері: адамдар, ұйымдар, мекемелер, институттар, әлеуметтік құбылыстар, үдерістер, әлеуметтік нормалар мен ережелер, оларға  негізделген өзара байланыстар мен қарым-қатынастар, өзара ықпалдасу және т.б. болып табылады. Бұларды жете ұғынбай, жалпы әлеуметтану ғылымын терең түсінуге болмайды.

Қоғамның әлеуметтік жүйесін білу үшін жүйе дегенді анықтап алу керек. Жүйе деп өзара бір-бірімен байланыста, қарым-қатынаста болатын, тәртіптелген және тұрақтылықты құрайтын, бірінің өзгерісі басқаларының өзгерісіне әкелетін көптеген элементтердің тұтас жиынтығын айтамыз. Олай болса қоғамның әлеуметтік жүйесі дегеніміз қоғамның ішкі құрамы, әлеуметтік нормалар мен әдет-ғұрыптар негізінде өзара қарым-қатынас пен байланыста, өзара ықпалдастықта болып, тұтастықты қамтамасыз ететін элементтердің  жиынтығы болып саналады.   

   Әлеуметтік жүйе адамдардан тұрмайды, олардың қарымқатынастарынан тұрады дегенді басшылыққа ала отырып,  әлеуметтік жүйенің маңызды деген жеке компонеттеріне арнайы тоқтай кетейік. Олар: адамдар, олардың бірлестіктері, әлеуметтік нормалар мен ережелер негізінде болатын әлеуметтік байланыстар, қарым-қатынастар және ықпалдастық.

 Әлеуметтік байланыс – қоғамдағы жеке адамдардың не әлеуметтік топтардың бір-бірімен қарым-қатынастарын білдіретін ұғым. Бұл түсінікті әлеуметтануға француз әлеуметтанушы Э. Дюркгейм енгізген. Сонымен әлеуметтік байланыстар белгілі бір адамдар немесе адамдар тобының арасында нақты бір уақыт пен кеңістікте бірлесе қызмет етуді білдірсе, әлеуметтік қарым-қатынастар деп адамдар және топтар арасында болатын салыстырмалы түрдегі біршама тұрақты байланыстың дамуын орнататын күрделі көп жоспарлы үдеріс.

Кез келген адам өз өмірінде сан қилы байланыс, қатынастарға түседі, мәселен, ол өзінің отбасымен, ағайын-туыстарымен – туыстық қарым-қатынаста болса, құрбы-құрдастарымен  достық, жолдастық, өндірісте — еңбек, билік орындарымен  саяси қарымқатынас болады. Ал әлеуметтік өзара ықпалдасу жеке адамдар мен адам топтарының бір-біріне әсер немесе ықпал етуі болып табылады. Адамның бірбірімен байланысын, қарымқатынасын, өзара ықпалдастықтығын әлеуметтік жүйенің аса маңызды компоненттері – әлеуметтік нормалар мен ережелер, яғни  конституция, заңдар, қаулықарарлар, әдетғұрып, салт-сана және т.б. қамтамасыз етеді. Ал әлеуметтік нормалар дегеніміз белгілі бір мәдени-құндылықтарға сәйкес адамдардың мінез-құлқын реттеуші, қоғамдық өмірдің тұрақтылығы мен  тұтастығын нығайтушы ережелер стандарты.

3. Әлеуметтанудың ғылыми пән ретіндегі қалыптасуында оның категориялары шешуші рөл атқарады. Категория деп әлеуметтік өмірдің нақты шыңдық көріністері мен танымның маңызды, жалпыға ортақ қасиеттерін, қатынастарын,  байланыстары және өзара ықпалдастығын бейнелейтін жалпылама  және іргелі түсініктерді айтамыз.

Әлеуметтанудың категориялары алуан түрлі, бірақ бірбірімен тығыз байланыста, тіпті бірі біріне қызмет етеді. Олар әлеуметтік әрекеттің, яғни объектінің мәнді жақтарын, өзіндік белгілері мен қасиеттерінің толық  қамтиды: әлеуметтік жүйе, әлеуметтік байланыс, әлеуметтік қарым-қатынас, әлеуметтік ықпалдастық, әлеуметтік үдеріс, әлеуметтік тұлға, әлеуметтік құрылым, әлеуметтік қауымдастық, әлеуметтік ұйым, әлеуметтік институт, әлеуметтік бақылау, әлеуметтік болмыс, әлеуметтік құбылыс, әлеуметтік басқару, әлеуметтік тәртіп, әлеуметтік сана, әлеуметтік мүдде, әлеуметтік мұрат, әлеуметтік тұтыну, әлеуметтік қауіпсіздік, әлеуметтік қорғау, әлеуметтік белсенділік және т.б. Осылардың көмегімен нақтылы өмірдің әлеуметтік мәні, мазмұны айқындалады.   

Әлеуметтанудың категорияларында «әлеуметтік» ұғымның орны бөлек. Сол себепті бұл ұғымның мән, мағынасына тағы да тоқтай кеткен артық емес. Әлеуметтік -  бұл адамдардың өзара байланысынан, қарым-қатынасынан, өзара әрекетінен көрінетін олардың индивидуалдық қызметінің нәтижесі. Бұл  үдерістерде, әсіресе өзара әрекетте  адамның бүткіл болмысы танылады. Қазақтың адамды іс үстінде таны деп жататының себебі осында. Тек әрекет үстінде ғана адамның санасы, білім мен білігі, мамандығы, көңіл күйі, қабілеті мен белсенділігі, әділеттілігі мен адамгершілігі, мінез-құлқы және басқалар айқын көрінеді.

Әлеуметтану басқа қоғамдық ғылымдардың категорияларын да пайдалана береді. Мысалы, әлеуметтік философиядан, театр өнерінен, құқықтық ғылымнан  қоғам, адам, индивид, прогресс, құбылыс, үдеріс,  мәртебе, рөл, құқық және т.б. категорияларды алуға болады.

Әлеуметтанулық категориялар ең алдымен әлеуметтік жүйенің ісәрекетін көрсететін өзінің заңдарына қызмет етеді, соларды қалыптастырады. Әлеуметтік заңдар дегеніміз объективті өмір сүретін, тұрақты, қайталанып отыратын әлеуметтік құбылыстар мен үдерістердің байланысы. Енді осыларды жеке-жеке қарастырайық.

    1. Әлеуметтік құбылыстардың арасындағы алуан түрлі байланыстар мен  қарым-қатынастардың себепсалдарларын көрсететін заң. Мысалы, өнеркәсіптің дамуы ауыл шаруашылығындағыларды қысқартып,  қаланың халқының көбеюіне әкеледі. Бұл ел ішіндегі демографиялық жағдайға әсер етеді.

     2. Әлеуметтік құбылыстардың өзара байланысты даму бағыттарын анықтайтын заң. Мысалы, өндіргіш күштердің өзгеруі өндірістік қатынастардың жаңаруын талап етсе, өндірістік қатынастардың дамуы да өндіргіш күштердің артуына алып келеді.

    3. Әлеуметтік құбылыстардың арасында болуы мүмкін ықтимал байланыстар мен қатынастарды анықтайтын заңдар. Мысалы, атомның бөлшектелуі туралы заңның адамзат баласына келтірер пайдасы мен зияны туралы пікірлер.

Осылай тұжырымдалған негізгі заңдар әлеуметтік  байланыстар мен қарым-қатынастардың, өзара әрекеттестіктің  мәнмағынасын, бағытбағдарын айқындайды.

   4. Қазіргі әлеуметтану әлеуметтік құрылымның басты элементтерінің  (индивидтер немесе адамдар бастап әлеуметтік топтар мен қоғамдастықтарға,  әлеуметтік институттарға дейін)  қарымқатынастарын зерттеу үшін танымның толып жатқан әдістәсілдерін пайдаланатын теориялық және қолданбалы болып екіге бөлінеді.

    Теориялық әлеуметтану негізінен академиялық сипатта бола отырып, жаңа білім, сипаттама, түсініктеме бере отырып, әлеуметтік шындықты танытады,  жаңартуға ықпал етеді. Оның зерттелетін объектінің көлеміне қарай үш деңгейі бар: іргелі, жалпы әлеуметтанулық теория болмаса макроәлеуметтану; орта деңгейдегі теория, яғни  әлеуметтанудың салалары (отбасы, білім, дін, мәдениет және т.б. әлеуметтануы);  микродеңгейдегі әлеуметтану болмаса микроәлеуметтану (шағын топтардың, топтық қатынастардың, жеке тұлғалардың  әлеуметтанулық теориясы).

    Қолданбалы, яғни эмпирикалық әлеуметтану тікелей нақты әлеуметтік объектілерді зерттеумен, эмпирикалық мәліметтер мен фактыларды жинаумен,  соның негізінде практикалық ұсыныстар мен академиялық сипаттағы кең көлемде теориялық тұжырымдар  жасаумен айналысады. Ол қоғам дамуының реалды үдерістері туралы түсінік береді, әлеуметтік саясатты болжаумен, жоспарлаумен, жобалаумен, қалыптастырумен айналысады, әлеуметтік басқарудың тәжірибесі үшін ұсыныстар дайындай отырып, әлеуметтік болмысқа, әлеуметтік қауымдастыққа әсер етеді.     

   Әлеуметтану ғылымының маңызы оның функцияларымен айқындалады. Басқа ғылымдар сияқты, ол да ең алдымен танымдық қызмет атқарады. Әлеуметтану қандай да бір деңгейде болмасын, ол әр уақытта әлеуметтік шындық туралы жаңа білімнің көкжиегін кеңейтіп, әлеуметтік құрылымның дамуының, қызметі мен өзгерістерінің заңдылықтарын танытады.

   Әлеуметтану әлеуметтік құбылыстар мен үдерістерді бақылау қызметін атқарады. Ол болмаса әлеуметтік қысым, әлеуметтік дағдарыс және т.б. құбылыстар көбейіп кетуі мүмкін. Көптеген елдерде, әсіресе өркениетті, демократиялық елдерде атқарушы мекемелер мен билік өкілдері, саяси партиялар және алуан түрлі бірліктер өздерінің мақсатты саясаттарын жүргізуде әлеуметтанудың барлық бақылау мүмкіншіліктерін кеңінен пайдаланып отырады.  

  Әлеуметтану әртүрлі әлеуметтік құрылымдар мен құбылыстардың даму болашағын, бағытын анықтайды, яғни ғылымға негізделген болжау қызметін атқарады. Еліміздің нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты болуы мүмкін оң және теріс құбылыстарды болжап шешуде әлеуметтанудың  маңызы зор. Мысалы, нарықтық қатынастардың еңбекші халыққа беретін мүмкіншілігінің ауқымы, әлеуметтік құбылыс пен үдерістердің дамуындағы баламалы факторлар, оң және теріс жақтарының  арасалмағы мен арақатынастары және т.б. Нарық еңбек етуге барынша жұмылдырумен қатар тек жеке бастың мүддесін ойлауды да үйретеді. Адамгершілікті, имандылықты аяққа басып, пайда табу үшін ештеңеден тайынбауға да үйретуі мүмкін. Сондықтан да нарықтың қайшылықты көріністерімен тұрақты күресумен қатар қоғам мүддесін жеке мүддеден жоғары қоя отырып  қана өркениет биігіне көтеріле аламыз.  

    Әлеуметтану әрбір әлеуметтік объектілерді басқару қызметінде  практикалық мақсаттарды шешу үшін пайдаланатын әлеуметтік ұсыныстар, жобалар мен жаңа технологиялар дайындайды.  

  Әлеуметтану қоғамда тәрбиелік  идеологиялық функция да атқарады. Ол адамдардың арасындағы қарым-қатынастарды, байланыстарды одан әрі жетілдіру мақсатында әлеуметтіксаяси, адамгершілік, діни сипаттағы әр түрлі идеяларды насихаттайды, олардың сана-сезімдерін, мінез-құлықтарын, тәртібін жақсартады. Сөйтіп ол қоғамдық қатынастарды жетілдіріп, гуманистік (адамгершілік)  функцияны да атқарады. Сондай-ақ әлеуметтік қайшылықтармен де күресуде идеологияның рөлі күшті.

  5. Әлеуметтік-гуманитарлық ғылымдар қоғамды нақтылы зерттеу объектісі тұрғысынан алып қарайды. Олардың әрқайсысы қоғамды объект ретінде зерттейді. Алайда, олардың өзара айырмашылықтарын зерттейтін пәні арқылы анықтауға болады. Мысалы, тарих - адамзат қоғамындағы оқиғаларды, саяси экономика қоғамның бір саласын – экономикалық жүйесін, саясаттану  - қоғамның саяси қатынастарын, психология – психологиялық құбылыстарды, құқықтану  - заңның қоғамдағы орнын, рөлін, демография – халық санағының негізгі бағыттарын, яғни туылым мен өлімжітімнің сандық көрсеткіштерін зерттесе, әлеуметтану – қоғамның әлеуметтік қырларын, оның әр түрлі салаларының қызметтерін ашып береді.

   Қоғамды бір тұтас жүйе ретінде алып қарайтын ғылымдар жалпы ғылымдар деп аталады (оған тарих пен әлеуметтану жатады), ал қалғандары жеке қоғамдық ғылымдарға жатады, себебі олар жеке қоғамдық құбылыстар мен үдерістерді зерттейді. Осы қоғамдық ғылымдардың әрқайсысының объектісі – қоғам, ал пәні сол қоғамның әр түрлі жақтары, салалары болып табылады. Мысалы, әлеуметтану қоғамның бір ерекше қасиетін - әлеуметтілігін, экономиканың, саясаттың, құқықтың, мәдениеттің және тәрбиенің әлеуметтік аспектілерін анықтап береді. Сөйтіп жаңа ғылымдарға жол ашып, экономика әлеуметтануы, мәдениет әлеуметтануы және т.б. пәндерді қалыптастырды.

    Бақылау сұрақтары

1. «Қоғам» және «әлеумет» ұғымдарын түсіндіру.

2. «Қоғамның» әлеуметтанулық анықтамасын талдау.

3. «Әлеуметтік» және «әлеуметтік топ» ұғымдарының мәнін көрсету.

4. Әлеуметтанудың объектісі мен пәнінің өзара қатысын ашу.

5. Әлеуметтік байланыстар,  қарым-қатынастар  және өзара ықпалдастықтардың ерекшеліктерін көрсету.

6. «Жүйе» ұғымын түсіну.

7. Қоғамның әлеуметтік жүйесінің мәнін  айқындау.

7. Әлеуметтанудың категориялары мен заңдарының байланысын ашу.

8. Әлеуметтанудың функцияларын талдау.

 

 

    


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

78967. Управления активами ООО «Гранит-М» 320.46 KB
  Рассмотреть многообразие активов организации и осуществить их классификацию; провести оценку современного состояния активов организаций на примере ООО «Гранит-М»; исследовать особенности определения потребности предприятий в оборотных активах; анализ эффективности использования активов предприятия...
78968. Натурфилософская и позитивистская и диалектическая концепции взаимосвязи философии и науки 43.5 KB
  Натурфилософская и позитивистская и диалектическая концепции взаимосвязи философии и науки.Натурфилософская концепция Сосуществования философии и науки как самостоятельных и во многом различающихся по предметам средствам методам и функциям форм познавательной и ориентировочной деятельности человека был сформулирован ряд концепций об их взаимоотношении. Кратко сущность концепции может быть выражена формулой: Философия наука наук что означает: гносеологический приоритет философии как более фундаментального вида знания по сравнению с...
78969. Чувственное, рациональное, интуитивное в научном познании и творчестве 28.5 KB
  Чувственность рациональность и интуиция – основные способности человека которые необходимы как в научном так и в ненаучном познании. Ощущения – знания об отдельных свойствах предмета Восприятие – целостное восприятие предмета Представление – воспроизведение предметов по памяти фантазия воображение На уровне восприятия возможна интуиция. В научном обществе помимо логических доказательств определений обоснований важное значение имеет игра воображение фантазия интуиция. Интуиция – это непосредственное знание полученное без обращений...
78970. Эмпирический уровень научного познания и его методы 33 KB
  Эмпирический уровень научного познания и его методы.Традиционно принято различать два уровня научного познания: эмпирический и теоретический. Структура эмпирического знания. Несмотря на близость понятий чувственного и эмпирического уровня знания между ними не может иметь место логическая выводимость одного вида знания из другого.
78971. Наблюдение и эксперимент в научном познании, виды экспериментов. Роль приборов 31 KB
  Все приборы условно можно разделить на два класса качественные и количественные. Качественные приборы используют когда интересуются качественной стороной объекта если она не может быть получена непосредственно с помощью органов чувств.В зависимости от выполняемых функций качественные приборы делят на 3 группы:Приборыусилители применяются в тех случаях когда идущие от объекта сигналы остаются за порогом ощущений когда особенности среды затрудняют изучение сигналов. Эти приборы предназначены для изучения класса явлений объективные...
78972. Формы развития научных знаний: проблема, факт, гипотеза, теория, научно-исследовательская программа 37.5 KB
  Проблема - объективно возникающий в ходе развития познания вопрос или комплекс вопросов, решение которых представляет существенный практический или теоретический интерес. Проблема в науке - это такая задача или вопрос
78973. Изменчивость научного знания как проблема философии науки. Представление о движущих силах развития научного знания. 45 KB
  Изменчивость научного знания как проблема философии науки. Представление о движущих силах развития научного знания. XX века в качестве оппозиции экстернализму подчеркивавшему фундаментальную роль социальных факторов как на этапе генезиса науки так и на всех последующих этапах развития научного знания. Последнему принадлежит наиболее значительная попытка обоснования правомерности интерналистской программы развития научного знания.
78974. Теоретический уровень научного познания и его методы 37 KB
  Теоретический уровень научного познания и его методы Теоретический уровень высший уровень научного познания включает факты добытые эмпирическим путем предшествующие развитию науки а также логические выводы добытые разумом человека. Абстрагирование Процесс познания всегда начинается с рассмотрения конкретных чувственно воспринимаемых предметов и явлений их внешних признаков свойств связей. является необходимым моментом процесса познания.
78975. Кумулятивистская и антикумулятивисткая модели развития науки, концепции Поппера, Куна, Лакатоса 30.5 KB
  Кумулятивистская и антикумулятивисткая модели развития науки концепции Поппера Куна Лакатоса. Концепция Куна Кун считает что развитие науки представляет поцесс поочередной смены двух периодов – нормальной науки и научной революции. Причем последние гораздо более редки в истории развития науки по сравнению с первыми. Характер концепции Куна определяется пониманием научного сообщества члены которого разделяют определенную парадигму приверженность к которой обуславливается положением его в данной социальной организации науки принципами...