15196

Майлықожа Сұлтанқожаұлы

Доклад

Исторические личности и представители мировой культуры

Майлықожа Сұлтанқожаұлы 18351898 Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша сауаттышағын дәулеттікөзі ашықдіндар адам болған. М...

Казахский

2013-06-10

27 KB

24 чел.

                              Майлықожа Сұлтанқожаұлы

                            (1835-1898)

Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша  сауатты,шағын дәулетті,көзі ашық,діндар адам болған.

Майлықожа әкесінің үйретуімен сауат ашып,кейін өз бетімен көп ізденіп,заманына сай білімді алған.

Майлықожа әке-шешесінен 14 жасында жетім қалып,жоқшлқ,мұқтаждқт көп көрген.Ержете келе жаттап өлең айтып,өнер жолына түсу арқылы елге танылады.

Ол 20 жас шамасында өлең өнеріне бет бұрады.Ел ақындарымен кездесіп,кейін өзінің сауатын кеңейтіп,шығыс әдебиетін оқуға,оның кейбір үлгілерін жаттап айтып,таратуға қол жеткізеді. Майлықожа 1860 жылдары Сырдан қазіргі Таразға келіп,Сыпатай батырдың асында Сүйінбаймен кездесіп,онымен сөз қағыстырған.Бұл жыр бірінші рет 1929 жылы «Жаңа әдебиет» журналында басылды. Майлықожаның кейбір толғаулары 1883 жылы Ташкентте шыққан «Қырғыз хрестоматиясы» атты жинақта жарық көрген.Олар-«Райымқұлға», «Қасқыр», «Ноғай мырзаға», «Үш жігіт». Майлықожаның нақыл өлеңдерінің тәрбиелік мәні зор.Мысалы:

...Жастарды тәрбие қып сыйлау керек,            Жорамалды қариядан жоба үйрен,

Ержігіт еске толып есейгенше.                         Түймедей түйініңді шешем десе.

Шын достың көңілі өсіп қуанбай ма!              Жол берме жобасызға деймін,халқым,

Сағынып бірін-бірі есен көрсе?                        Біреудің адал малын жесем десе.

Жөн білсең,жолдасңа жоба көрсет,                  Қоңсыңмен қоштасып қал қол алысып,

Жұмыс жөнге жүрмей кеселденсе.                  Туысқан өз еліне көшем десе,-

дейді.Енді бірде:

Аязды күні айналып,                                         Мейірбан бар ма бұрыннан?

Бұлтты күні бурылған;                                      Ыстық пенен суыққа

Жас нәресте күніңде                                          Перзент үшін ұрынған,

Хабардар болған сырыңнан;                             Дүниеде,шіркін,мейірбан

Мейіріңді сүтке қандырған,                             Анаң өлмес болсайшы...-

Деп,ананың ұлылығын паш етеді.Майлықожа өз өлеңдерін негізінен ағайын-туысқа,отбасы мүшелеріне арнағандықтан,солардың бойындағы адамгершілік,ізгілік қасиеттерді дәріптейді.

Тағы бір мысал:

Жал-құйрғың, қанатың,                                    Сүйеніп көңілін еркіндей,

Алатауда сүінішің –                                          Шаһарлы шарбақ кентіндей

Айтқанын қылмай жүресің;                             Басшы болып тұрған алдыңда,

Өлгенінде өкініп,                                              Ағаң өлмес болсайшы.

Қадірін сонда білесің.                                       Қасіретін көріп інісі

Асқар таудың көркіндей,                                  Қапа болмас болсайшы.                                        

Тай-кұлындай тебіскен ,                                  Артыңдағы сүйеуің,

Талапсып емшек еміскен                                 Опасыз жалған дүниеде

Сүйенішің, тіреуің,                                           Інің өлмес болсайшы

деп,аға мен інінің арасындағы бауырмалық байланысты сақтауды түсіндіреді.

      Майлықожаның өнегелі сөздері кейін елге кең тарап,нақылға айналып кеткен.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

3146. Педагогическая психология и ее особенности 1.15 MB
  В электронном учебнике представлены основные проблемы педагогической психологии: психологические особенности процесса обучения и образовательной деятельности человека, психологические особенности педагогов и обучающихся, психологические особенности ...
3147. Принципы уголовного законодательства: понятие, система, проблемы законодательной регламентации 800 KB
  Принципы уголовного законодательства: понятие, система, проблемы законодательной регламентации Предисловие До Уголовного кодекса РФ (далее - УК РФ) 1996 года ни один уголовно-правовой акт не содержал норм, закрепляющих принципы уголовного законодате...
3148. Реструктуризация и санация предприятия 1.38 MB
  В учебном пособии рассмотрены основные аспекты комплексной программы реструктуризации и санации, сущность и задачи санационной возможности, причины возникновения финансовой несостоятельности и банкротства предприятий. Последовательно раскрываются...
3149. Юридическая психология 1.28 MB
  Мы начинаем изучать курс «Юридическая психология». Эта отрасль психологической науки призвана внести значительный вклад в решение многопрофильных задач укрепления правовой основы российского государства и общества....
3150. Автомобили. Теория 3.6 MB
  Эксплуатационные свойства АТС Развитие науки об эксплуатационных свойствах АТС. Роль русских ученых в развитии науки о законах движения АТС. Основные эксплуатационные свойства и их определения. Условия эксплуатации АТС. Чуть-чуть...
3151. Поведение потребителя микроэкономический анализ 460 KB
  Учебное пособие соответствует программе курса по экономической теории и раскрывает вопросы теории поведения потребителя. В каждом разделе учебного пособия рассматриваются вопросы, ориентирующие студентов и слушателей на изучение вопросов с помощью п...
3152. Сварочные работы 243.5 KB
  Лекция 1. Механизация и автоматизация сборочных работ. Совершенствование сборочного производства. Технико-экономические показатели сборочного процесса. Совершенствование сборочного производства. Машиностроение призвано полностью ос...
3153. Мировая экономика. Мировое хозяйство и его структура 1.25 MB
  Современная международная экономика представляет собой динамично развивающуюся сложно-структурированную систему, главной отличительной особенностью и объективной тенденцией которой является глобализация мирохозяйственных отношений...
3154. Мировая экономика и этапы ее развития 453 KB
  Тема 1. Мировая экономика: сущность, структура, тенденции развития Вопросы: Мировая экономика и этапы ее развития. Международное разделение труда (МРТ) – основа мировой экономики. Современные тенденции в развитии мировой эконо...