15196

Майлықожа Сұлтанқожаұлы

Доклад

Исторические личности и представители мировой культуры

Майлықожа Сұлтанқожаұлы 18351898 Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша сауаттышағын дәулеттікөзі ашықдіндар адам болған. М...

Казахский

2013-06-10

27 KB

24 чел.

                              Майлықожа Сұлтанқожаұлы

                            (1835-1898)

Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша  сауатты,шағын дәулетті,көзі ашық,діндар адам болған.

Майлықожа әкесінің үйретуімен сауат ашып,кейін өз бетімен көп ізденіп,заманына сай білімді алған.

Майлықожа әке-шешесінен 14 жасында жетім қалып,жоқшлқ,мұқтаждқт көп көрген.Ержете келе жаттап өлең айтып,өнер жолына түсу арқылы елге танылады.

Ол 20 жас шамасында өлең өнеріне бет бұрады.Ел ақындарымен кездесіп,кейін өзінің сауатын кеңейтіп,шығыс әдебиетін оқуға,оның кейбір үлгілерін жаттап айтып,таратуға қол жеткізеді. Майлықожа 1860 жылдары Сырдан қазіргі Таразға келіп,Сыпатай батырдың асында Сүйінбаймен кездесіп,онымен сөз қағыстырған.Бұл жыр бірінші рет 1929 жылы «Жаңа әдебиет» журналында басылды. Майлықожаның кейбір толғаулары 1883 жылы Ташкентте шыққан «Қырғыз хрестоматиясы» атты жинақта жарық көрген.Олар-«Райымқұлға», «Қасқыр», «Ноғай мырзаға», «Үш жігіт». Майлықожаның нақыл өлеңдерінің тәрбиелік мәні зор.Мысалы:

...Жастарды тәрбие қып сыйлау керек,            Жорамалды қариядан жоба үйрен,

Ержігіт еске толып есейгенше.                         Түймедей түйініңді шешем десе.

Шын достың көңілі өсіп қуанбай ма!              Жол берме жобасызға деймін,халқым,

Сағынып бірін-бірі есен көрсе?                        Біреудің адал малын жесем десе.

Жөн білсең,жолдасңа жоба көрсет,                  Қоңсыңмен қоштасып қал қол алысып,

Жұмыс жөнге жүрмей кеселденсе.                  Туысқан өз еліне көшем десе,-

дейді.Енді бірде:

Аязды күні айналып,                                         Мейірбан бар ма бұрыннан?

Бұлтты күні бурылған;                                      Ыстық пенен суыққа

Жас нәресте күніңде                                          Перзент үшін ұрынған,

Хабардар болған сырыңнан;                             Дүниеде,шіркін,мейірбан

Мейіріңді сүтке қандырған,                             Анаң өлмес болсайшы...-

Деп,ананың ұлылығын паш етеді.Майлықожа өз өлеңдерін негізінен ағайын-туысқа,отбасы мүшелеріне арнағандықтан,солардың бойындағы адамгершілік,ізгілік қасиеттерді дәріптейді.

Тағы бір мысал:

Жал-құйрғың, қанатың,                                    Сүйеніп көңілін еркіндей,

Алатауда сүінішің –                                          Шаһарлы шарбақ кентіндей

Айтқанын қылмай жүресің;                             Басшы болып тұрған алдыңда,

Өлгенінде өкініп,                                              Ағаң өлмес болсайшы.

Қадірін сонда білесің.                                       Қасіретін көріп інісі

Асқар таудың көркіндей,                                  Қапа болмас болсайшы.                                        

Тай-кұлындай тебіскен ,                                  Артыңдағы сүйеуің,

Талапсып емшек еміскен                                 Опасыз жалған дүниеде

Сүйенішің, тіреуің,                                           Інің өлмес болсайшы

деп,аға мен інінің арасындағы бауырмалық байланысты сақтауды түсіндіреді.

      Майлықожаның өнегелі сөздері кейін елге кең тарап,нақылға айналып кеткен.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

59262. ПІСНЯ – ДУША НАРОДУ 55.5 KB
  Яке диво дивне народна пісня Яку владну силу таїть вона в собі Минають віки змінюються суспільні устрої потрясають світ нищівні війни і голодомори на зміну одним поколінням приходять інші у кожного свої смаки свої уподобання.
59263. Разработка внутрифирменных практик ускоренного развития Менеджеров отделений страховой компании «АЛИКО» в интересах лидерства в темпах роста 3.33 MB
  Значение страхования жизни для экономики Российской Федерации остается пока минимальным в связи с небольшим объемом рынка по страхованию жизни. Доля премий по страхованию жизни в ВВП по-прежнему снижается
59264. Сценарій спортивного вечора у початковій школі 32.5 KB
  Вчитель. Змагання буде проводити вчитель фізвиховання судитимуть змагання. Вчитель фізкультури. Вчитель фізкультури.
59265. Інсценізація за мотивами української народної казки Украдене щастя (Естрадна казка) 42.5 KB
  Відбувається на хуторі, біля ґрунтової дороги, неподалік від хати Газди. На дорозі через весь шлях велика холобина, де завжди грузнуть коні і вози, просто навпроти хати Газди.
59266. Розцвіла верба – прийшла справжня весна 30 KB
  Ми чекаємо коли весна прижене холод устелить землю травичкою уквітчає квітами а пташки наповнять ліс веселими співами. Весела гарна кучерява маленька дівчинка Весна Біжить сміється сіє трави І пісня ллється голосна.
59267. Сценарій проведення спортивного свята 35 KB
  Дорога класна родино гості Сьогодні як і щорічно ми зібралися на наше улюблене фізкультурнохудожнє свято щоб позмагатись у силі спритності і просто відпочити. Вчитель фізкультури: Учасники змагань слухайте мою команду.
59268. A HAPPY NEW YEAR 49.5 KB
  Another popular way of celebrating the New Year is to go to a New Year’s dance. Most hotels and dance halls hold a special dance on New Year’s Eve. The hall is decorated, there are several different bands and the atmosphere is very gay.
59269. У гості до колобка 25.5 KB
  Вчити фіксувати характерні особливості персонажів: Колобок круглий він котиться Ведмедик клишоногий перевальцем ходить Лисичка руденька хитра; долати перешкоди: купи хмизу горбочки та пеньки у лісі.
59270. Ой єсть в лісі калина 33.5 KB
  З чим тебе порівняти Чи з весняним ранком чи з бездонним небом чи з веселим шумом червоної калини Гарна калина в усі пори року. Червона калина символ України. Галузочка до галузки зацвіла калина.