15196

Майлықожа Сұлтанқожаұлы

Доклад

Исторические личности и представители мировой культуры

Майлықожа Сұлтанқожаұлы 18351898 Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша сауаттышағын дәулеттікөзі ашықдіндар адам болған. М...

Казахский

2013-06-10

27 KB

24 чел.

                              Майлықожа Сұлтанқожаұлы

                            (1835-1898)

Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша  сауатты,шағын дәулетті,көзі ашық,діндар адам болған.

Майлықожа әкесінің үйретуімен сауат ашып,кейін өз бетімен көп ізденіп,заманына сай білімді алған.

Майлықожа әке-шешесінен 14 жасында жетім қалып,жоқшлқ,мұқтаждқт көп көрген.Ержете келе жаттап өлең айтып,өнер жолына түсу арқылы елге танылады.

Ол 20 жас шамасында өлең өнеріне бет бұрады.Ел ақындарымен кездесіп,кейін өзінің сауатын кеңейтіп,шығыс әдебиетін оқуға,оның кейбір үлгілерін жаттап айтып,таратуға қол жеткізеді. Майлықожа 1860 жылдары Сырдан қазіргі Таразға келіп,Сыпатай батырдың асында Сүйінбаймен кездесіп,онымен сөз қағыстырған.Бұл жыр бірінші рет 1929 жылы «Жаңа әдебиет» журналында басылды. Майлықожаның кейбір толғаулары 1883 жылы Ташкентте шыққан «Қырғыз хрестоматиясы» атты жинақта жарық көрген.Олар-«Райымқұлға», «Қасқыр», «Ноғай мырзаға», «Үш жігіт». Майлықожаның нақыл өлеңдерінің тәрбиелік мәні зор.Мысалы:

...Жастарды тәрбие қып сыйлау керек,            Жорамалды қариядан жоба үйрен,

Ержігіт еске толып есейгенше.                         Түймедей түйініңді шешем десе.

Шын достың көңілі өсіп қуанбай ма!              Жол берме жобасызға деймін,халқым,

Сағынып бірін-бірі есен көрсе?                        Біреудің адал малын жесем десе.

Жөн білсең,жолдасңа жоба көрсет,                  Қоңсыңмен қоштасып қал қол алысып,

Жұмыс жөнге жүрмей кеселденсе.                  Туысқан өз еліне көшем десе,-

дейді.Енді бірде:

Аязды күні айналып,                                         Мейірбан бар ма бұрыннан?

Бұлтты күні бурылған;                                      Ыстық пенен суыққа

Жас нәресте күніңде                                          Перзент үшін ұрынған,

Хабардар болған сырыңнан;                             Дүниеде,шіркін,мейірбан

Мейіріңді сүтке қандырған,                             Анаң өлмес болсайшы...-

Деп,ананың ұлылығын паш етеді.Майлықожа өз өлеңдерін негізінен ағайын-туысқа,отбасы мүшелеріне арнағандықтан,солардың бойындағы адамгершілік,ізгілік қасиеттерді дәріптейді.

Тағы бір мысал:

Жал-құйрғың, қанатың,                                    Сүйеніп көңілін еркіндей,

Алатауда сүінішің –                                          Шаһарлы шарбақ кентіндей

Айтқанын қылмай жүресің;                             Басшы болып тұрған алдыңда,

Өлгенінде өкініп,                                              Ағаң өлмес болсайшы.

Қадірін сонда білесің.                                       Қасіретін көріп інісі

Асқар таудың көркіндей,                                  Қапа болмас болсайшы.                                        

Тай-кұлындай тебіскен ,                                  Артыңдағы сүйеуің,

Талапсып емшек еміскен                                 Опасыз жалған дүниеде

Сүйенішің, тіреуің,                                           Інің өлмес болсайшы

деп,аға мен інінің арасындағы бауырмалық байланысты сақтауды түсіндіреді.

      Майлықожаның өнегелі сөздері кейін елге кең тарап,нақылға айналып кеткен.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

56170. Тато, мама і я – спортивна сімя 40 KB
  Мета: розвивати руховий апарат, фізичні уміння на навички учнів, удосконалювати уміння і навички основних рухових елементів; зміцнювати здоров’я; виховувати любов до фізкультури та спорту, почуття дружби, колективізму...
56171. ДЕНЬ ЗДОРОВ’Я ТА СПОРТУ 88 KB
  Наша мета визначити яка спеціальність вище швидше й сильніше. 1 ведучий: Спортом займатися - здоровя набиратися. Спорт помічник Спорт здоровя Спорт-гра Всім учасникам фізкульт УРА 2 ведучий: Усіх вас любимо й Усіх поважаємо На свято сьогодні Ми всіх запрошуємо Удачі успіхів веселощів бажаємо.
56172. Sport. My favourite sport 455 KB
  Objectives: - 1) To practice words and word combinations in pls’ speech; to practise and check pls’ skills of listening comprehension for specific information; to practice pls’ reading skills for getting useful information...
56173. SPORTS EVENTS IN THE WORLD. СПОРТИВНІ ПОДІЇ В СВІТІ 227.5 KB
  Dear pupils! Imagine you are in the picture exhibition. Look at the pictures attentively. What association do these pictures arouse in your mind? What can you see in these symbols? Explain your opinion.
56174. Sport. Dangerous Sport 278 KB
  Sport is probably as old as the humanity itself. It has been developing with the developing and growth of the mankind. All over the world people of different ages are very fond of sports and games. Sport not only helps people to become strong and to develop physically but also makes them more organized and better disciplined in their daily activities.
56175. Значение занятий спортом для физического развития 1.61 MB
  Цель: продолжить знакомство с видами спорта; познакомить учащихся с системой закаливания показать значение утренней зарядки; прививать интерес к занятиям физкультурой и спортом.
56176. Впровадження комп′ютерно-орієнтованих методів навчання, спрямованих на розвиток всебічно розвиненої особистості молодшого школяра 561.5 KB
  МЕТА: провести спортивні змагання у рамках проекту «Здоровеньку були!»; продовжити роботу з популяризації здорового способу життя серед учнів 2 А класу та їхніх батьків; розвивати у дітей навички командної роботи на єдиний результат;
56177. Тато, мама, я - спортивна сім’я! 315.5 KB
  Команди вітають одна одну журі вболівальників і йдуть до місця старту. Команди шикуються в колони. За сигналом перший учасник підбиваючи кульку вгору біжить до кеглі оббігає її і повертається назад де на лінії старту передає кульку другому учаснику команди...
56178. «Більше, сильніше, швидше». Олімпійські ігри. Спорт 48.5 KB
  Today we’re going to talk to learn about the Olympic Games and we’ll discuss it. You will listen to the text about the Olympic Games and do some tasks, discuss famous Ukrainian spotsman. So, let’s start.