15196

Майлықожа Сұлтанқожаұлы

Доклад

Исторические личности и представители мировой культуры

Майлықожа Сұлтанқожаұлы 18351898 Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша сауаттышағын дәулеттікөзі ашықдіндар адам болған. М...

Казахский

2013-06-10

27 KB

24 чел.

                              Майлықожа Сұлтанқожаұлы

                            (1835-1898)

Майлықожа Сұлтанқожаұлы қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм жерінде туып өскен.Әкесі Сұлтанқожа мұсылманша  сауатты,шағын дәулетті,көзі ашық,діндар адам болған.

Майлықожа әкесінің үйретуімен сауат ашып,кейін өз бетімен көп ізденіп,заманына сай білімді алған.

Майлықожа әке-шешесінен 14 жасында жетім қалып,жоқшлқ,мұқтаждқт көп көрген.Ержете келе жаттап өлең айтып,өнер жолына түсу арқылы елге танылады.

Ол 20 жас шамасында өлең өнеріне бет бұрады.Ел ақындарымен кездесіп,кейін өзінің сауатын кеңейтіп,шығыс әдебиетін оқуға,оның кейбір үлгілерін жаттап айтып,таратуға қол жеткізеді. Майлықожа 1860 жылдары Сырдан қазіргі Таразға келіп,Сыпатай батырдың асында Сүйінбаймен кездесіп,онымен сөз қағыстырған.Бұл жыр бірінші рет 1929 жылы «Жаңа әдебиет» журналында басылды. Майлықожаның кейбір толғаулары 1883 жылы Ташкентте шыққан «Қырғыз хрестоматиясы» атты жинақта жарық көрген.Олар-«Райымқұлға», «Қасқыр», «Ноғай мырзаға», «Үш жігіт». Майлықожаның нақыл өлеңдерінің тәрбиелік мәні зор.Мысалы:

...Жастарды тәрбие қып сыйлау керек,            Жорамалды қариядан жоба үйрен,

Ержігіт еске толып есейгенше.                         Түймедей түйініңді шешем десе.

Шын достың көңілі өсіп қуанбай ма!              Жол берме жобасызға деймін,халқым,

Сағынып бірін-бірі есен көрсе?                        Біреудің адал малын жесем десе.

Жөн білсең,жолдасңа жоба көрсет,                  Қоңсыңмен қоштасып қал қол алысып,

Жұмыс жөнге жүрмей кеселденсе.                  Туысқан өз еліне көшем десе,-

дейді.Енді бірде:

Аязды күні айналып,                                         Мейірбан бар ма бұрыннан?

Бұлтты күні бурылған;                                      Ыстық пенен суыққа

Жас нәресте күніңде                                          Перзент үшін ұрынған,

Хабардар болған сырыңнан;                             Дүниеде,шіркін,мейірбан

Мейіріңді сүтке қандырған,                             Анаң өлмес болсайшы...-

Деп,ананың ұлылығын паш етеді.Майлықожа өз өлеңдерін негізінен ағайын-туысқа,отбасы мүшелеріне арнағандықтан,солардың бойындағы адамгершілік,ізгілік қасиеттерді дәріптейді.

Тағы бір мысал:

Жал-құйрғың, қанатың,                                    Сүйеніп көңілін еркіндей,

Алатауда сүінішің –                                          Шаһарлы шарбақ кентіндей

Айтқанын қылмай жүресің;                             Басшы болып тұрған алдыңда,

Өлгенінде өкініп,                                              Ағаң өлмес болсайшы.

Қадірін сонда білесің.                                       Қасіретін көріп інісі

Асқар таудың көркіндей,                                  Қапа болмас болсайшы.                                        

Тай-кұлындай тебіскен ,                                  Артыңдағы сүйеуің,

Талапсып емшек еміскен                                 Опасыз жалған дүниеде

Сүйенішің, тіреуің,                                           Інің өлмес болсайшы

деп,аға мен інінің арасындағы бауырмалық байланысты сақтауды түсіндіреді.

      Майлықожаның өнегелі сөздері кейін елге кең тарап,нақылға айналып кеткен.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

78049. ПСИХОЛОГИЯ ЛИЧНОСТИ: НОВЫЕ НАПРАВЛЕНИЯ 202.5 KB
  Мы видем множество концепций с помощью которых ученые пытаются объяснить поведения человека как в норме так и в патологии. Авторы убеждены в том что философские положения касающиеся природы человека предоставляют собой опору психологии личности.
78050. Особенности переселенческого капитализма 147.5 KB
  Для определения особенностей переселенческого капитализма мы рассмотрим развитие США лидирующего государства в плане развития экономики вооружения влияющего на экономическую ситуацию в других странах.
78051. 3D МОДЕЛИРОВАНИЕ. АНИМАЦИЯ. ВИРТУАЛЬНЫЕ МИРЫ 417.5 KB
  Существует огромное количество областей, где применяется трёхмерное моделирование и анимация. Например, при испытании программы 3D Studio MAX пользователи проделали колоссальную работу, применяя эту программу в различных областях: от создания статической рекламы...
78052. История группы Deep Purple 71 KB
  В своем первоначальном составе Deep Purple собрались в марте 1968 года. Тогда к репетициям в составе Roundabouts (название было именно таким) приступили Джон Лорд на клавишах, Ричи Блэкмор на гитаре, на барабанах играл Иан Пэйс, бас-гитара была у Ника Сэмпера, а фронтменом группы стал Род Эванс.
78053. Анализ романа Ф. Кафки «Процесс» 188 KB
  Но какое же преступление совершили мы, чтобы заслужить подобную кару? Когда мы рождаемся, мы виновны в первородном грехе. Затем нас приговаривают к ученью в школе и там судят, выставляя плохие отметки и приучая к дисциплине.
78054. Керамический гранит 67.5 KB
  В процессе обжига в прессованном теле плитки идут процессы реструкторизации роста кристаллов в спеченной массе. В течение этого процесса плитки приобретают необходимые физико-механические свойства: прочность плотность и т.
78055. Координация систем социального обеспечения 48 KB
  Эти документы выдаются воеводским учреждением труда соответствующим месту жительства безработного. Этой формой может пользоваться безработный с правом на пособие зарегистрированный в повятовом учреждений труда через минимум 4 недели у вас право искать работу в другом...
78056. Космология с точки зрения Вед и современной науки 267 KB
  Инфляционная модель вселенной и теория большого взрыва которые построены на очень зыбком математическом и теоретическом фундаменте не смогли дать удовлетворительные ответы на основные вопросы касающиеся природы вселенной галактик планет и форм жизни существующих на них.