15226

Ұлттық тіл

Доклад

Иностранные языки, филология и лингвистика

Ұлттық тіл ауызекі және жазбаша түрдегі ұлттық қарым қатынас құралы.Қазақ тілінің пайда болуы дамып жетілуі қазақ халқының ұлт болуымен тікелей байланысты. Адам өз ортасымен күнделікті түрлі қарым – қатынаста болады.Сол арқылы тіршілік жасайдыбілімтәжірибе...

Казахский

2013-06-10

33.5 KB

3 чел.

  Ұлттық тіл – ауызекі және жазбаша түрдегі ұлттық қарым – қатынас құралы.Қазақ тілінің пайда болуы, дамып  жетілуі қазақ халқының ұлт болуымен тікелей байланысты.

  Адам өз ортасымен күнделікті түрлі қарым – қатынаста болады.Сол арқылы тіршілік жасайды,білім,тәжірибе жинайды, жетіледі,өседі.Ал қарым – қатынас, негізінен, ауызекі тілдесу арқылы жүзеге асады.Ауызекі сөз ерекше сипатта құрылады.Ол стиль ауызекі сөйлеу стилі деп аталады.Ауызекі сөйлеу стилі – қазақ тілі стильдерінің бір тармағы.

 Ауызекі сөйлеу стилі бірнеше түрге бөлінеді:

1) дидарластық сөз(әңгімелесу, сұхбаттасу);

2) полемикалық (дауласу) сөз;

3) көпшілікке арналған сөз (баяндама, лекция).

Дидарластық сөз стилі екі немесе брнеше,сондай-ақ одан да көп адамдардың бас қосқан сұхбатында қолданылады.Сондықтан мұндай сөзге қатысатын кісілер әңгіме қызықты, әсерлі болу үшін алдын ала дайындалып келеді.Дидарластық әңгіме диалог түрінде де жүреді.

Даулы сөз пікір таластырушы немесе мүделлері қарсы кісілердің арасында болады.

Даулы сөзде қарсы жақтың сөзіне полемикалық қатысты білдіретін тұлғалар пайдаланылады, риторикалық сұраулы сөйлемдер жұмсалады,өз пікірін дәлелді ететін аргументтер келтіріледі.Қарсы жақтың мысын басатын мысқыл сөздер де қолданылады.Даулы мәселені шешуге әркімнің дайындалып барғаны жөн.

Көркем әдебиет – сөзбен салынған сурет; оқиғаға кейіпкерлердің іс-әрекеті,сөзі,мінезі, келбеті қатысып баяндалады;оқиға болған күннің реті,жер жағдайы аталады.

Көркем әдебиет стиліне тән ерекшеліктер мынадай:

1.Эмоционалдық, бейнелі,эксрессивті сөздер мол қатысады.

2.Сөйлемдердің ырғақ, интонациясы мәтінге әсерлілік беру үшін айрықша құрылады.

3.Шығарма тартымды болу үшін синоним сөзднр, тұрақты тіркестер барынша көп жұмсалады.

4.Осылардың бәрі грамматикалық амал-тәсілдерді ерекше қиюластырып қолдану арқылы беріледі.   

 Іс қағаздар дегеніміз-жеке адамның, ұжымның,фирмалардың, мекемелердің атқаратын қызметіне байланысты пайда болатын жазбаша (ауызша) қарым-қатынас құралы.

Іс қағаздарының мынадай түрлері бар:

1.Әр түрлі мазмұндағы арыздар.

2.Өмірбаян .

3.Анықтама, түсінікхат,ақпар, есеп, хабарлау т.б.

4.Іс жөнінде мәлімет (хат) алысу, келісім жасасу, шешім шығару, хабарлау т.б.

5.Мекемеде өткен мәжілістердің жүрісін, шешімін баяндайтын құжат – хаттама.

6.Бұйрық. Қызметкер жөніндегі мінездеме, мінездеме, ұсыныс т.б.

Іс жөніндегі қатынас қағаздар бірнеше бөліктен құралады:

1.Қатынас қағазының жіберілген мерзімі (күні, айы, жылы).

2.Қатынас қағаз жіберілген мекеменің (фирманың),мекеме басшысының аты-жөні.

3.Қатынас қағазының мазмұны.

4.Қатынас қағазды жіберуші жөнінде мәлімет және оның қолы.

Қатынас қағаздың композициясына кіретін әр бөлік «реквизит» деп аталады.Әр реквизиттің жазылуына, пунктуациясына қойылатын талаптар бар.Ол талаптар мемлекеттік нұсқауларда айтылған.

 Іс қағаздар стилінің ерекшеліктері:

1.Мәтін өте жинақы құрылады.

2.Сөйлемдер негізінен номинативті, екі негізді болып келеді.

3.Сөйлемдегі сөздер базистік тәртіпке сай орналасады.

4.Экспрессивті сөздер қатыспайды.

5.Мәтін баяндау ретінде келеді.

Іс қағаздарының басында, соңында қағаздың жіберілу мерзімі міндетті түрде цифрмен көрсетіледі.Іс қағазының мазмұнына байланысты мазмұнының ішінде келетін сандар цифрмен де, әріпті жазумен де көрсетіледі.Бірден онға дейінгі сандарды әріпті жазумен таңбалаған дұрыс.

 Публицистикалық стиль жұртқа үндеу, үгіт айтуда пайданылады.Мұндай үндеуге, үгітке қоғам үшін және дәл сол кезеңде зор мәні бар мәселелер тақырып болады.Публицистикалық стиль ауызша және жазбаша түрде қолданылады.Публицистикалық сөз ауызекі айтылғанда, ауызекі сөйлеу стиліне тән сипаттға да ие болады.Ол көбінесе газет, журнал, радио, теледидар арқылы беріледі.

Публицистикалық стильдің сипатына сай мынадай тілдік тұлғалар қатынасады:

а)экспрессивті сөздер, мақал-мәтелдер, тұрақты тіркестер, сөйлемдер;

ә)тақырыпқа сай терминдер, неологизмдер;

б)толымсыз сөйлемдер, эллипсис сөйлемдер;

в)тыңдаушылардың көңілін бұратын қаратпа сөздер, сұраулы және лепті сөйлемдер.

 Ғылыми стиль адамның ең озық интеллектуалдық әрекетіне қызмет етеді.Бұл адамның ғылыми ізденісінен, зерттеуінен тапқанын ауызша немесе жазбаша жұртқа жеткізу мақсатында қалыптасқан стиль.

Ғылыми стильдің ерекше функционалдық міндеті бар:

1)ойды дәл, нақты әрі түсінікті етіп жеткізуді көздейді;

2)ойды тұжырымды түрде хабарлауға талпынады;

3)осы талаптарға жету үшін эмоцияға, экспрессияға көп жол берілмейді.

 Пунктуация термині латынның «punctum» - нүкте деген сөзінен алынған.Ол, ең алдымен, тілдегі алфавитке енбейтін графикалық таңбалар жиынтығы,жазу емлелерімен бірге, делгілі мәтінді өз ішінде бір-бірінен айырып  түсінуге мүмкіндік беретін және оны графикалық жағынан ұйымдастыратын жазу тілінің негізгі құралы болып саналады;екіншіден, тыныс белгілерін дұрыс қою жөніндегі ережелерді; үшіншіден, тыныс белгілері деген мағынаны білдіреді.Пунктуация-жазу тіліне қызмет ететін шартты таңба.

 Нүкте тиянақталған ойды білдіретін хабарлы сөйлемдерден кейін және лепсіз айтылған бұйрық, тілек мәнді сөйлемдерден кейін қойылады.

 Сұрау белгісі сұраулы сөйлемдерден кейін қойылады.Сұраулы сөйлем – біреуден жауап күтуді, сұрап білуді мақсат ететін сөйлем. Адам баласы бір-біріне, кейде өзіне-өзі сұрақ қояды.Сұрақ-адам дүниетанымының қозғаушы күші.Сұраулы сөйлемдер сұрау мәнді сөздердің қатысуы арқылы жасалады.

 Көп нүкте  аяқталмай, айтылмай қалған, іште кеткен ойды тұспалдайды. Автор өзінің мақсатына байланысты ойын аяқтамай қалдырып кетуі де, ол айтуға қолайсыз сөздер соңында көп нүкте (...) қойылады.

Сөйлем ішіндегі ең көп қолданылатын белгінің бірі - үтір.Ол бірыңғай мүшелердің арасына, қаратпа, қыстырма, оңашаланған айқындауыш сөздер мен құрмалас сөйлем  құрамындағы жай сөйлемдердің ара жігіне қойылады.Үтірді қойғанда, тыныс белгілерін қолданудың үш принципін толық есте ұстау керек. Олай болмаған жағдайда, сөйлемдегі ой айқындалмайды, тіпті түсініксіз болып, оқушысына, тыңдаушысына жетпейді.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

36667. Педагогіка вищої школи. Тексти лекцій 179.46 KB
  Структура методів навчання за джерелами знань ПЕДАГОГІЧНА МАЙСТЕРНІСТЬ Моральнодуховні якості гуманістична спрямованість; національна гідність; інтелігентність; життєві ідеали; совісність; чесність; правдивість; об’єктивність; толерантність. Професійні знання навчального предмета; анатомії і фізіології людини; психології; педагогіки; методики навчання. pais – дитя ago – веду керую – наука про навчання та виховання дітей.
36668. ПРОЕКТИРОВАНИЕ ПРЕДПРИЯТИЙ АВТОМОБИЛЬНОГО ТРАНСПОРТА 773.5 KB
  Стоимость зданий и сооружений по подгруппам производственные здания административнобытовые помещения складские помещения закрытая стоянка трансформаторная компрессорная склад газовых баллонов прочие отапливаемые помещения открытая стоянка определяется по формуле: Цз=цзi Vзi 1 где Цз – общая стоимость зданий и сооружений руб м3; цзi – стоимость одного м3 iой группы зданий или сооружений руб м3; Vзi – объем iой подгруппы зданий м3; N – количество всех оцениваемых зданий и сооружений ед. Стоимость открытой стоянки и затраты...
36669. Термодинамика и тепломассообмен 2.83 MB
  Первоначально же в середине XIX века она возникла как техническая термодинамика изучающая закономерности взаимного превращения теплоты в механическую работу и являющаяся теоретическим 4ундаментом теплотехники. На ее основе производится расчет и проектирование технологического оборудования для осуществления процессов деформации сушки термообработки и других формируются методы прямого преобразования теплоты в электрическую энергию проводится анализ эффективности термодинамических циклов процессов теплообмена изучаются...
36670. ТЕОРИЯ АВТОМАТИЧЕСКОГО УПРАВЛЕНИЯ Линейные системы управления 5.19 MB
  В учебном пособии излагаются методы анализа и синтеза линейных линеаризованных систем автоматического управления САУ базирующиеся на применении принципа обратной связи по выходной управляемой координате или по вектору координат состояния объекта управления. Продемонстрированы современные методы математического описания линейных объектов и систем во временной и частотной области показана взаимосвязь различных методов описания приведены наиболее распространенные в инженерной практике методы анализа и синтеза непрерывных и дискретных...
36671. СПЕЦИАЛЬНАЯ СЕМЕЙНАЯ ПЕДАГОГИКА 2.13 MB
  Типы семейного воспитания и их влияние на формирование личности ребенка. Проблема воспитания в семье ребенка с нарушением зрения182 6. Создание в семье оптимальных условий для полноценного развития ребенка с нарушениями речи. Семейное воспитание ребенка с ДЦП в раннем возрасте .
36672. Лекции и исследования по древней истории русского права 7.31 MB
  Но под источником права можно разуметь и продукт этой силы в данном случае самый закон; это на том основании что судья берет норму для решения известного случая прямо из закона который является для него источником права отдельных лиц. Начичность обычая проявлятся в том что известные юридические действия совершаются постоянно по единообразной норме. Чтобы доказать что в данное время действует известный обычай нужно привести ряд единообразных действий определяемых одним какимлибо юридическим началом. Если нет повода думать что...
36673. Информационная безопасность и конфиденциальность информации 36.23 KB
  Причины утери информации может быть выделено четыре: эксплуатационные поломки носителей информации, стихийные и техногенные бедствия, вредоносные программы, человеческий фактор.
36674. Коррекционная педагогика. Взаимодействие специа 1.72 MB
  Кушнер Особенности обучения грамоте детей с речевыми нарушениями на примере дизартрии. Поваляева Раннее обучение чтению детей имеющих речевые нарушения. Красикова Профилактика нарушений письменной речи у детей старшего дошкольного возраста. Буденная Логоритмические занятия в старших группах для детей с дизартрией.
36675. МЕНЕДЖМЕНТ ПЕРСОНАЛУ 791 KB
  В умовах становлення ринкової економіки в нашій державі особливого значення набуває питання практичного застосування сучасних форм управління персоналом які дозволяють підвищити соціальноекономічну ефективність будьякого підприємства. Управління персоналом завжди належало до однієї з найскладніших видів людської діяльності яка вимагає спеціальних знань і без яких неможливе управління. В свою чергу ця здатність в більшості залежить від компетенції керівників всіх рівнів і спеціалістів по управлінню персоналом:...