15226

Ұлттық тіл

Доклад

Иностранные языки, филология и лингвистика

Ұлттық тіл ауызекі және жазбаша түрдегі ұлттық қарым қатынас құралы.Қазақ тілінің пайда болуы дамып жетілуі қазақ халқының ұлт болуымен тікелей байланысты. Адам өз ортасымен күнделікті түрлі қарым қатынаста болады.Сол арқылы тіршілік жасайдыбілімтәжірибе...

Казахский

2013-06-10

33.5 KB

3 чел.

  Ұлттық тіл – ауызекі және жазбаша түрдегі ұлттық қарым – қатынас құралы.Қазақ тілінің пайда болуы, дамып  жетілуі қазақ халқының ұлт болуымен тікелей байланысты.

  Адам өз ортасымен күнделікті түрлі қарым – қатынаста болады.Сол арқылы тіршілік жасайды,білім,тәжірибе жинайды, жетіледі,өседі.Ал қарым – қатынас, негізінен, ауызекі тілдесу арқылы жүзеге асады.Ауызекі сөз ерекше сипатта құрылады.Ол стиль ауызекі сөйлеу стилі деп аталады.Ауызекі сөйлеу стилі – қазақ тілі стильдерінің бір тармағы.

 Ауызекі сөйлеу стилі бірнеше түрге бөлінеді:

1) дидарластық сөз(әңгімелесу, сұхбаттасу);

2) полемикалық (дауласу) сөз;

3) көпшілікке арналған сөз (баяндама, лекция).

Дидарластық сөз стилі екі немесе брнеше,сондай-ақ одан да көп адамдардың бас қосқан сұхбатында қолданылады.Сондықтан мұндай сөзге қатысатын кісілер әңгіме қызықты, әсерлі болу үшін алдын ала дайындалып келеді.Дидарластық әңгіме диалог түрінде де жүреді.

Даулы сөз пікір таластырушы немесе мүделлері қарсы кісілердің арасында болады.

Даулы сөзде қарсы жақтың сөзіне полемикалық қатысты білдіретін тұлғалар пайдаланылады, риторикалық сұраулы сөйлемдер жұмсалады,өз пікірін дәлелді ететін аргументтер келтіріледі.Қарсы жақтың мысын басатын мысқыл сөздер де қолданылады.Даулы мәселені шешуге әркімнің дайындалып барғаны жөн.

Көркем әдебиет – сөзбен салынған сурет; оқиғаға кейіпкерлердің іс-әрекеті,сөзі,мінезі, келбеті қатысып баяндалады;оқиға болған күннің реті,жер жағдайы аталады.

Көркем әдебиет стиліне тән ерекшеліктер мынадай:

1.Эмоционалдық, бейнелі,эксрессивті сөздер мол қатысады.

2.Сөйлемдердің ырғақ, интонациясы мәтінге әсерлілік беру үшін айрықша құрылады.

3.Шығарма тартымды болу үшін синоним сөзднр, тұрақты тіркестер барынша көп жұмсалады.

4.Осылардың бәрі грамматикалық амал-тәсілдерді ерекше қиюластырып қолдану арқылы беріледі.   

 Іс қағаздар дегеніміз-жеке адамның, ұжымның,фирмалардың, мекемелердің атқаратын қызметіне байланысты пайда болатын жазбаша (ауызша) қарым-қатынас құралы.

Іс қағаздарының мынадай түрлері бар:

1.Әр түрлі мазмұндағы арыздар.

2.Өмірбаян .

3.Анықтама, түсінікхат,ақпар, есеп, хабарлау т.б.

4.Іс жөнінде мәлімет (хат) алысу, келісім жасасу, шешім шығару, хабарлау т.б.

5.Мекемеде өткен мәжілістердің жүрісін, шешімін баяндайтын құжат – хаттама.

6.Бұйрық. Қызметкер жөніндегі мінездеме, мінездеме, ұсыныс т.б.

Іс жөніндегі қатынас қағаздар бірнеше бөліктен құралады:

1.Қатынас қағазының жіберілген мерзімі (күні, айы, жылы).

2.Қатынас қағаз жіберілген мекеменің (фирманың),мекеме басшысының аты-жөні.

3.Қатынас қағазының мазмұны.

4.Қатынас қағазды жіберуші жөнінде мәлімет және оның қолы.

Қатынас қағаздың композициясына кіретін әр бөлік «реквизит» деп аталады.Әр реквизиттің жазылуына, пунктуациясына қойылатын талаптар бар.Ол талаптар мемлекеттік нұсқауларда айтылған.

 Іс қағаздар стилінің ерекшеліктері:

1.Мәтін өте жинақы құрылады.

2.Сөйлемдер негізінен номинативті, екі негізді болып келеді.

3.Сөйлемдегі сөздер базистік тәртіпке сай орналасады.

4.Экспрессивті сөздер қатыспайды.

5.Мәтін баяндау ретінде келеді.

Іс қағаздарының басында, соңында қағаздың жіберілу мерзімі міндетті түрде цифрмен көрсетіледі.Іс қағазының мазмұнына байланысты мазмұнының ішінде келетін сандар цифрмен де, әріпті жазумен де көрсетіледі.Бірден онға дейінгі сандарды әріпті жазумен таңбалаған дұрыс.

 Публицистикалық стиль жұртқа үндеу, үгіт айтуда пайданылады.Мұндай үндеуге, үгітке қоғам үшін және дәл сол кезеңде зор мәні бар мәселелер тақырып болады.Публицистикалық стиль ауызша және жазбаша түрде қолданылады.Публицистикалық сөз ауызекі айтылғанда, ауызекі сөйлеу стиліне тән сипаттға да ие болады.Ол көбінесе газет, журнал, радио, теледидар арқылы беріледі.

Публицистикалық стильдің сипатына сай мынадай тілдік тұлғалар қатынасады:

а)экспрессивті сөздер, мақал-мәтелдер, тұрақты тіркестер, сөйлемдер;

ә)тақырыпқа сай терминдер, неологизмдер;

б)толымсыз сөйлемдер, эллипсис сөйлемдер;

в)тыңдаушылардың көңілін бұратын қаратпа сөздер, сұраулы және лепті сөйлемдер.

 Ғылыми стиль адамның ең озық интеллектуалдық әрекетіне қызмет етеді.Бұл адамның ғылыми ізденісінен, зерттеуінен тапқанын ауызша немесе жазбаша жұртқа жеткізу мақсатында қалыптасқан стиль.

Ғылыми стильдің ерекше функционалдық міндеті бар:

1)ойды дәл, нақты әрі түсінікті етіп жеткізуді көздейді;

2)ойды тұжырымды түрде хабарлауға талпынады;

3)осы талаптарға жету үшін эмоцияға, экспрессияға көп жол берілмейді.

 Пунктуация термині латынның «punctum» - нүкте деген сөзінен алынған.Ол, ең алдымен, тілдегі алфавитке енбейтін графикалық таңбалар жиынтығы,жазу емлелерімен бірге, делгілі мәтінді өз ішінде бір-бірінен айырып  түсінуге мүмкіндік беретін және оны графикалық жағынан ұйымдастыратын жазу тілінің негізгі құралы болып саналады;екіншіден, тыныс белгілерін дұрыс қою жөніндегі ережелерді; үшіншіден, тыныс белгілері деген мағынаны білдіреді.Пунктуация-жазу тіліне қызмет ететін шартты таңба.

 Нүкте тиянақталған ойды білдіретін хабарлы сөйлемдерден кейін және лепсіз айтылған бұйрық, тілек мәнді сөйлемдерден кейін қойылады.

 Сұрау белгісі сұраулы сөйлемдерден кейін қойылады.Сұраулы сөйлем – біреуден жауап күтуді, сұрап білуді мақсат ететін сөйлем. Адам баласы бір-біріне, кейде өзіне-өзі сұрақ қояды.Сұрақ-адам дүниетанымының қозғаушы күші.Сұраулы сөйлемдер сұрау мәнді сөздердің қатысуы арқылы жасалады.

 Көп нүкте  аяқталмай, айтылмай қалған, іште кеткен ойды тұспалдайды. Автор өзінің мақсатына байланысты ойын аяқтамай қалдырып кетуі де, ол айтуға қолайсыз сөздер соңында көп нүкте (...) қойылады.

Сөйлем ішіндегі ең көп қолданылатын белгінің бірі - үтір.Ол бірыңғай мүшелердің арасына, қаратпа, қыстырма, оңашаланған айқындауыш сөздер мен құрмалас сөйлем  құрамындағы жай сөйлемдердің ара жігіне қойылады.Үтірді қойғанда, тыныс белгілерін қолданудың үш принципін толық есте ұстау керек. Олай болмаған жағдайда, сөйлемдегі ой айқындалмайды, тіпті түсініксіз болып, оқушысына, тыңдаушысына жетпейді.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

18112. Кнопки. Приложение Windows 53 KB
  Кнопки Для создания кнопки приложение должно создать дочернее окно на базе предопределенного класса button. После этого родительское окно будет получать от кнопки сообщение с кодом WM_COMMAND. Этим сообщением кнопка информирует родительское окно о том что с ней чтото сде
18113. Классификация типов меню 77.5 KB
  Меню Классификация типов меню При создании окна в приложении Windows можно указать что окно должно иметь меню. Обычно меню создается в главном окне приложения. Такое меню называется меню приложения. Меню содержит отдельные элементы или строки File Edit View и т. д. рас
18114. Рисование геометрических фигур 146.5 KB
  Рисование точки Функция рисования точки SetPixel устанавливает цвет точки с заданными координатами: COLORREF WINAPI SetPixel HDC hdc // контекст отображения int nXPos // xкоордината точки int nYPos // yкоордината точки COLORREF clrref; // цвет точки Параметр hdc
18115. Об’єктно-реляційні перетворення (O/RM – Object-relational mapping) 83 KB
  Обєктнореляційні перетворення O/RM Objectrelational mapping //Реляційні бази даних; проблеми звязку реляційних БД з ООПпрограмами} Обєктноорієнтовані бази даних і СУБД ODBMS Object database management system Поряд з реляційними базами даних РБД в яких інформація зберігається у вигл...
18116. Поняття бізнес-логіки. Java EE 70.5 KB
  Тема 1: Поняття бізнеслогіки. Java EE Поняття бізнеслогіки Загальна задача роботи програми роботи з базою даних читати з бази даних інформацію і показувати її користувачеві часто в обробленому вигляді і записувати в базу інформацію введену користувачем часто в обро
18117. Технологія Java Servlet 52.5 KB
  Тема 2: Технологія Java Servlet Сервлет Javaобєкт що працює всередині спеціальної програми сервлетконтейнера і застосовується для динамічного генерування даних. Кожен сервлет описується в окремому класі який реалізує інтерфейс Servlet. В більшості сервлети використовуються...
18118. JSP (Java Server Pages ) 97 KB
  Тема 3: JSP Java Server Pages Технологія Java Server Pages JSP є складовою частиною єдиної технології створення програм на основі технології J2EE з використанням webінтерфейсу. JSP це альтернативна технології Java Servlet методика розробки програм що динамічно генерують відповідь на ті або інш...
18119. Вступ до технології Enterprise JavaBeans 50 KB
  Тема 4: Вступ до технології Enterprise JavaBeans Java Platform Enterprise Edition чи Java EE раніше відома як Java 2 Platform Enterprise Edition чи J2EE до версії 1.5 це програмна платформа частина Javaплатформи для розробки і запуску розподілених Javaпрограм з багаторівневою архітектурою що базуються на ком
18120. Транзакції в мові SQL 88.5 KB
  Тема 5: Транзакції в мові SQL Що таке транзакція Транзакція transaction може бути визначена як логічна послідовність операцій над даними яка розглядається як окрема цілісна частина роботи. У транзакції робляться або всі зміни або жодної. Транзакції підтримують ACIDвластиво