63907

Теоретико-методологические проблемы социального контроля

Научная статья

Социология, социальная работа и статистика

Для современной России изучение социального контроля и его различных интерпретаций в социологическом знании является насущной задачей в силу ряда причин: страна находится на стадии трансформации складывается ряд новых структур функционирование которых невозможно обеспечить...

Русский

2014-06-26

16.08 KB

2 чел.

Сентищева Е.Н.

г. Ростов-на-Дону

Теоретико-методологические проблемы социального контроля

Для современной России изучение социального контроля и его различных интерпретаций в социологическом знании является насущной задачей в силу ряда причин: страна находится на стадии трансформации, складывается ряд новых структур, функционирование которых невозможно обеспечить с помощью инструментов контроля, эффективно действовавших на прошлых этапах российской истории. Глобализация потребовала поиска новых форм регулирования общественных процессов, развертывающихся под влиянием транснациональных связей, трансформации характера труда, изменений функций социальных институтов [2]. В данных обстоятельствах приобретает актуальность анализ мировой и отечественной социологической мысли, которая разработала ряд интересных теоретико-методологических подходов к исследованию социального контроля.

Социальный контроль является составной частью управленческих процессов во всех известных обществах - от первобытнообщинного (традиционного) до постиндустриального. Типы социального контроля на конкретных этапах исторического развития различаются: по формам осуществления контролирующих функций, по специализированности субъектов процесса контроля. Каждая социологическая парадигма содержит свои специфические теоретико-методологические подходы к проблеме социального контроля, соответственно, дает свое представление о механизме социального контроля, страдающее односторонностью. Только интегральный учет всех подходов позволяет выявить максимально адекватную связь между практикой социального контроля и его теоретической интерпретацией.

Технические возможности постиндустриального общества создают иллюзию эффективности контрольных функций, осуществляемых из одного центра и по единому плану. Эта иллюзия подвергается суровым испытаниям благодаря саботированию моноцентричной практики контроля различными претендентами на харизматическое лидерство, равно как и защитниками разнообразных систем культурных ценностей, не исчерпавших своего творческого потенциала к началу XXI столетия [1]. Попытки унификации культурно-ценностных ориентации социального контроля провоцируют консолидацию сопротивления им со стороны конфессиональных, этнонациональных и даже расовых акторов.

Различают функционирование, как в прошлых, так и в современных обществах двух взаимодополняющих процессов социального контроля - через институциональные структуры и через связанное с ними, но относительно самостоятельно развертывающееся общественное сознание. Их место и роль в социальном контроле исторически меняются: если в традиционном обществе неизмеримо велика значимость институциональных структур, особенно государства, то в постиндустриальном обществе доминантой становится общественное сознание, характер интернализированных ценностей и норм. Отсюда следует, что ныне в механизме общественного контроля наиболее важную роль играют общественное мнение, правосознание, идеологии, морали, моды и другие структуры, относящиеся к уровню сознания, что, в конечном счете, воспроизводит конфронтационные или толерантные общественные отношения. Аналогично, плюрализация общественного сознания, происходящая под влиянием глобализации, делает маловероятным устойчивое воспроизводство контролирующих образований типа мирового правительства или иного единого центра с четко обозначенными и открыто заявленными планетарными функциями.

Практика международного сотрудничества выявила трудности правового урегулирования ряда конфликтных ситуаций на основе сложившихся к настоящему времени норм международного права, а также международных аспектов частного права. Сложилась настоятельная потребность в разработке прецедентных моделей урегулирования коллизий и конфликтов и применения этих моделей для типологизации будущих конфликтных ситуаций. Превращение этих моделей в обязательные для участников нормы поведения будет определяться, как их готовностью включится в принятие взаимных обязательств, так и готовностью соблюдать последние. В условиях исчезновения единой морали, что характерно для постиндустриального общества, повышается функциональность общеобязательных норм права, в том числе и права международного, в механизме социального контроля.

Оптимально пропорциональное соотношение между санкциями и наградами во всех сферах общественной жизни является предпосылкой эффективности функционирования социального контроля [3]. Его приоритетом остается формирование у социальных субъектов установок следования общепринятым нормам и правилам в противоположность их нарушения ради достижения эгоистически-частных и групповых целей.

Список литературы

1. Агапонов А.К. Регионы и муниципальное самоуправление: Вопросы ответственности// Социс. 2002. - №2. - С.42-44.

2. Арато А. Концепции гражданского общества: восхождение, упадок и воссоздание и направление для дальнейшего исследования // Полис. - 1995. -№3. - С. 48-57.

3. Долгопятова Т.Т. Модели корпоративного контроля на российских предприятиях (опыт эмпирического анализа) // Мир России: Социология, этнология, 2000. Т.Х. -№3. - С. 66-69.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

14922. БАТЫСТАҒЫ ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТШЫЛ КӨСЕМДЕРІ ЖӘНЕ БАТЫСТЫҚ ЕЛДЕРДЕ АТҚАРҒАН ҚЫЗМЕТТЕРІ 53.5 KB
  БАТЫСТАҒЫ ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТШЫЛ КӨСЕМДЕРІ ЖӘНЕ БАТЫСТЫҚ ЕЛДЕРДЕ АТҚАРҒАН ҚЫЗМЕТТЕРІ Түркияның Салихлы қалашығына келіп орналасқан бір топ қазақ негізінен Шығыс Түркістанның Тәңір Таулары етегіндегі Ерентау бөктерлері мен Алтай және Баркөл аймақтарынан келген қ
14923. БІРТҰТАС АЛАШ ИДЕЯСЫ ЖӘНЕ ШЫҒЫС ТҮРКІСТАН ҰЛТ-АЗАТТЫҚ ҚОЗҒАЛЫСЫ 48.5 KB
  БІРТҰТАС АЛАШ ИДЕЯСЫ ЖӘНЕ ШЫҒЫС ТҮРКІСТАН ҰЛТАЗАТТЫҚ ҚОЗҒАЛЫСЫ Дүние тарихы төңкеріліп түскен ХХ ғасырда империялық және ұлттық мүдделердің қақтығысы әлем жағырафиясынан бастап ұлттар мен ұлыстардың жеке адамдардың тағдырына түбегейлі өзгерістер әкелді. Тү
14924. Ғылыми-техникалық прогрестің даму бағыттары 75 KB
  1 Адамзат баласы өз басынан әр түлі қоғамдық өндіріс әдістерін өткізгені тарихтан белгілі. Олардың даму дәрежесін сиппайтын ортақ көрсеткіш бар. Олеңбек құралдары. Экономикалық дәуірдің айырмашылығы не нәрсе өндірілетіндігінде емес оны қалай және қандай еңбек құр...
14925. Еуропадағы қазақтар және ана тілі мәселесі 40 KB
  Абдулқайым Кесежи Еуропа Қазақ қауымдастығының төрағасы саясаттану ғылымдарының докторы саясаттанушы Германия ЕУРОПАДАҒЫ ҚАЗАҚ ДИАСПОРАСЫ ЖӘНЕ АНА ТІЛІ МӘСЕЛЕСІ: КЕЙБІР ПРОБЛЕМАЛАР МЕН ҰСЫНЫСТАР Қазақ халқының елеулі бір бөлігі қазіргі Қазақстан Рес...
14926. Қазақ гуманитаристикасы және ұлт тарихын зерттеу 76 KB
  Отан тарихы Қазақ гуманитаристикасы және ұлт тарихын зерттеу Г.Жугенбаева Тәуелсіз Қазақстанның тарих ғылымы ұлт тарихын терең жанжақты зерттеп жаңаша пайымдаулар жасауға батыл кірісуде1. Бұл әрекеттердің отандық тарих ғылымының осы уақытқа дейінгі жеті...
14927. Қазақстан - Өзбекстан мәдени байланыстары жөнінде 65.5 KB
  ТЕРЕҢ ТАМЫРЛАР Өзбекстан. Бұл ел күн қызуы мен шуақты жазық алқаптары мен құнарлы шұраттары көп диқаншылық һәм бағбандық кәсіппен айналысатын саудасаттық өріс алған байтақ өлке жасыл мекен. Ұлттық бағыттары мен құрамы да айқын. Қышлақтары тығыз орналасқан. Адамдар...
14928. Қазақстан Қарулы Күштері 372.5 KB
  Қазақстан Қарулы Күштері Кіріспе Қазақстан Қарулы Күштерінің қатарында әскери қызмет атқару әрбір қазақ азаматының аса маңызды әрі құрметті міндетінің бірі болып табылады. Қарулы Күштер қатарында қызмет ету Отанымызды қорғаудағы қасиетті борышыңды өтеу дег
14929. Қазақстан Республикасы, спорт және дене тәрбиесі 44 KB
  Қазақстан Республикасы спорт және дене тәрбиесі Спорт және дене тәрбиесi. Қазақ халқының дене тәрбиесiне оны шынықтыруға ептiлiкке денсаулықты көңiлкүйдi көтеруге арналған осы кездегi дене тәрбиесi мен спорт нышаны ерте замандаақ халық кәдесiне жарағандығын кейбiр
14930. Қазақстан Республикасының халқы 45.5 KB
  Қазақстан Республикасының халқы Қазақстан Республикасында 1989 жылғы халық санағында 161992 мың адам тiркелдi. 1999 жылғы санаққа дейiнгi аралықта Қазақстан халқы 12461 мың адамға кемiген. Мұның басты себебi бұрын қуғынсүргiнге ұшырап Қазақстан жерiне көшiрiлiп қоныстандырылғ