74101

Қазан Хандығы

Доклад

История и СИД

Қазанға орнығып бұл хандықтың дербес болуына негіз салды. Қазан Хандығы тұрғындарының негізгі кәсібі егіншілік болды; оған қосымша мал шаруашылығы баубақша жабайы араның балын жинау аңшылық балықшылық кәсіптерімен айналысты. Қазан Хандығында жоғары өкімет билігі ханның қолында болды бірақ оған ірі ақсүйектер кеңесі диуан бағыт сілтеп бақылау жүргізіп отырды.

Казахский

2014-12-26

21.84 KB

0 чел.

Қазан Хандығы – Алтын Орданың ыдырауы нәтижесінде Еділ – Кама бұлғарларының аумағында құрылған (1438 – 1552) мемлекет. Оған Қазан татарлары (Еділ бұлғарларының ұрпағы), марийлерчуваштарудмурттар, сонымен бірге ішінара мордвалар мен башқұрттар кірген. Астанасы – Қазан қаласы Қазан хандары әулетінің алғашқы өкілі – Алтын Орданың ханы Ұлық Мұхаммед (1438 – 45). Оның баласы Махмұтбек 1445 ж. Қазанға орнығып, бұл хандықтың дербес болуына негіз салды. Қазан Хандығы тұрғындарының негізгі кәсібі егіншілік болды; оған қосымша мал шаруашылығы, бау-бақша, жабайы араның балын жинау, аңшылық, балықшылық кәсіптерімен айналысты. Бұлғарлардың дамыған қолөнерін Қазан жұртының шеберлері ыждағаттылықпен қабылдай білді. Тастан салынған ғимарат сарайлар, биік мұнаралы мешіттер, кесенелер мұнда сәулет өнері мен құрылыс техникасының дамығандығын дәлелдейді. Қазанның географиялық жағдайының тиімділігі оның РусьпенСібірИранКавказ, Орталық Азия елдерімен сауда-саттық қарым-қатынасын жасауына мүмкіндік берді. Қазан Хандығында жоғары өкімет билігі ханның қолында болды, бірақ оған ірі ақсүйектер кеңесі (диуан) бағыт сілтеп, бақылау жүргізіп отырды. Ақсүйектердің ең ықпалды жоғары тобы, негізінен, 4 рудан шыққандар болды. Олардан кейін сұлтандар мен әмірлер, бұлардан төменіректе мырзалар, ұландар, жауынгерлер тұрды. Аса маңызды мемлекеттік мәселелерді шешу үшін хан ақсүйектердің құрылтай жиналысын шақырды. Ислам дінінің өкілдері де Қазан Хандығында зор рөл атқарды, олар ірі жер иеліктерін пайдаланды. Әкімшілік тұрғыдан Қазан Хандығы даруг (округ), ұлыстарға (уәлаят) бөлінді. Русьтегі бөлшектенуді, өзара қырқысуларды пайдаланып Қазан Хандығы 15 ғ-дың 1-жартысында Мәскеудің ұлы князі Василий ІІ Темный тұсында орыс жерінің шығыс бөліктеріне ықпал жүргізуге тырысты. Бір орталыққа бағынған Ресей мемлекеті біріккеннен кейін, Иван ІІІ Васильевич тұсында Қазан Хандығына қарсы күрес күшейді. Мәскеуліктердің тарапынан 1467 – 69 ж. Қазан мен Вяткаға жасалған шапқыншылықтарынан соң Қазан Хандығы орыс жеріне шабуылын тоқтатты, Алтын Орда құлағаннан кейін (1480), Иван ІІІ Қазан Хандығына шабуылды қайта бастады. 1487 ж. 9 маусымда орыс әскерлері Қазанды алды. Әли хан тақтан түсіріліп, оның орнына інісі Мұхаммед Әмин (Иван ІІІ-нің қол жаулығы) хан болып тағайындалды, Қазан Хандығы Ресейге 1521 жылға дейін вассалдық тәуелділікте болды. Мұхаммед Әмин өлгеннен (1518) кейін, оның орнынаҚасым хандығының ханзадасы Шаһ Әли хан болып тағайындалды. Оны 1521 ж. Қырым ханының інісі Сахиб Герей құлатып, таққа өзі отырды. Оның тұсында Қазан Хандығы Қырым,Астрахан хандықтарымен, Ноғай Ордасымен одақтасып, татар жұртының ауыз бірлігін сақтауға ұмтылды. Бұл бағытты Түркия қолдады. 1521 ж. Қазан Хандығы Түрік-Қырым одағынакірді. 1524 ж. Түркияның протектораттығын қабылдады. Таққа Сафа – Герей отырды (1524 – 49). Бұл одақтан қауіптеніп, одан сақтану мақсатымен Василий ІІІ Сура өзенінің сағасындаВасильсурск қаласын салғызып, бекініс жасады (1523). Иван ІV нығайып алғаннан кейін Қазан Хандығына қарсы шапқыншылықты күшейтті, 1546 ж. татар ақсүйектерінің үлкен бір тобы Руське қарсы күресті тоқтатып, Иван ІV-нің жағына шықты, оның артынша Қазан Хандығынан бүкіл “тау жағы” (батыс жақтағы чуваштар) бөлініп кетті. 1545 – 52 ж. Қазан жорықтары Қазан қаласын орыс әскерлерінің басып алуымен (1552) аяқталды. Қазан Хандығы жойылып, оның бүкіл жері Ресей мемлекетінің қарамағына көшті.

Қырым Хандығы-Алтын Орда ыдырағаннан кейін Қырым түбегінде құрылған мемлекет (1430 — 1783). 13 ғасырдың аяғында Қырым түбегінде Алтын Ордаға тәуелді ерекше аймақ құрылды. Оның орт. — Солхат қаласы болды. Алтын Орда билеушілерінің өзара күрес-тартыстарынан кейін Меңлі Гирей хан (1428 — 1515) 1443 жылы тәуелсіз Қырым Хандығының негізін қалады. Оған Қырым түбегінен басқа Днепрдің төменгі бөлігі да кірді. Ол хандықтың астанасын Бахшасарайға көшірді. 1475 жылы Қырымға түрік әскерлері басып кіріп, хандық Түркияға тәуелді болды. Қырым Хандығы Ресей, Украина жерлеріне бірнеше жорықтар жасады. Қырым әскерлерінің орыс жеріне жорықтары әсіресе Ливон соғысы (1558 — 83) кезінде жиіледі. 16 — 17 ғасырларда Ресей өкіметі оңтүстік шекарасын Қырым татарларынан қорғау үшін шекара бекініс шептерін құрды. Орыстардың 1687 — 89 жылдары Қырымға жасаған жорықтары нәтижесіз аяқталды. 18 ғасырдағы орыс-түрік соғысында Ресей жеңіске жетіп, Қырым Хандығы әлсірей бастады. 1774 жылы Күшік-Қайнарджа бітімі бойынша Қырым ХандығыТүркияның қол астынан шығып, Ресейдің қарамағындағы тәуелсіз ел болып танылды. 1783 жылы Қырым Хандығы Ресей империясының құрамына кірді


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

10403. Проблемы генезиса и сущность государства: многообразие подходов и точек зрения 27 KB
  Проблемы генезиса и сущность государства: многообразие подходов и точек зрения. Существует ряд концепций происхождения государства. Теократическая концепция связывает происхождение государства с божьим установлением его промыслом. Согласно этой концепции мон...
10404. Правовое государство и гражданское общество 29 KB
  Правовое государство и гражданское общество. Понятие правового государства тесно связано с понятием демократии. В ст.1. гл.1 российской Конституции сказано: Российская Федерация Россия есть демократическое федеративное правовое государство с республиканской формо...
10405. Парламент и парламентаризм 37.5 KB
  Парламент и парламентаризм. Парламент англ. parliament от франц. parlemeni от parler говорить высший представительный орган власти. Впервые был образован в Англии в XIII в. как орган сословного представительства, реальное значение приобрел после буржуазных революций XVII-XVIII вв. Па
10406. Сущность, основные черты и типы демократии 30.5 KB
  Сущность основные черты и типы демократии. В переводе с греческого термин демократия означает власть народа. Полное и четкое определение понятия демократия сформулировать достаточно сложно тем не менее можно выделить ряд характерных признаков присущих всем де...
10407. Современная система международных отношений: проблемы и противоречия 37.5 KB
  Современная система международных отношений: проблемы и противоречия. Международные отношения более сложное явление чем внешняя политика Это совокупность экономических политических идеологических правовых военных информационных дипломатических и других
10408. Глобальный и региональный аспекты международной безопасности в мире 42 KB
  Глобальный и региональный аспекты международной безопасности в мире. В наши дни в условиях все возрастающей взаимозависимости и взаимосвязи государств на мировой арене становится необходимым изучение не только политических систем отдельно взятых государств но и м...
10409. Понятие национального интереса. Приоритеты внутренней и внешней политики РФ. 40 KB
  Понятие национального интереса. Приоритеты внутренней и внешней политики РФ. Современный мир характеризуется переходом к многополярному мироустройству. Растет многообразие политического экономического и культурного развития стран идет поиск на национальном и ре...
10410. Проблемы политической социализации личности 26 KB
  Проблемы политической социализации личности. Среди множества факторов способствующих сохранению политической системы социализация индивида занимает важное место поскольку ни одна система не сможет достигнуть достаточного уровня интеграции и стабильности если ...
10411. Политическое поведение личности как категория в политологии 35.5 KB
  Политическое поведение личности как категория в политологии. В самом общем виде действие социальных норм состоит: а в установлении типов образцов общественно значимого поведения; б в установлении границ в пределах которых индивидуальное поведение служит осуществл...