74102

Қазақстан жеріндегі әскери қозғалыстар мен соғысқа кіруі

Доклад

История и СИД

Қазақстан азамат соғысы жылдарында 19181920 жж. Ленин қол қойған халық комитетінің декреті бойынша қырғыз қазақ революциялық комитеті қүрылды. Оның қарамағына Қазақ Совет автономиясы жарияланып өлке Советтерінщ құрылтай съезі шақырылғанға дейін қазақ тұрғындары мекендеген Орал ТорғайАқмола Семей облысы мен Астрахань губерниясы жерівдегі барлық жоғарғы әскериазаматтық басқармалар берілді.

Казахский

2014-12-26

21.52 KB

0 чел.


Қазақстан жеріндегі әскери қозғалыстар мен соғысқа кіруі. Қазақстан азамат соғысы жылдарында (1918-1920 жж.) 1919 жылы 10 шілдеде В. И. Ленин қол қойған халық комитетінің декреті бойынша қырғыз (қазақ) революциялық комитеті қүрылды. Оның қарамағына Қазақ Совет автономиясы жарияланып, өлке Советтерінщ құрылтай съезі шақырылғанға дейін қазақ тұрғындары мекендеген Орал, Торғай,Ақмола, Семей облысы мен Астрахань губерниясы жерівдегі барлық жоғарғы әскери-азаматтық басқармалар берілді. Қырғыз (қазақ) революциялық комитеті алғашында РСФСР үкіметі тағайындаған 7 мүшеден тұрды. Халкомсовтың келісі-мімен қырғыз (қазак.) революциялық комитеті өз құрамын жергілікті тұрғындардан қызметке адам алу арқылы толыктырып отыруға праволы болды. Ол ішкі контрреволюция мен әскери-интервенцияға қарсы еңбекшілер күресін басқарып, совет ұйымдарының мемлекетгік шаруашылық жөне Қазак халқына күштеп тағылған "қырғыз-қазақ", "кырғыз" атаулары орыс тіліндегі әртүрлі әдебиетте жоне құжаттардаXVIII ғасырдың жиырмасыншы-отызыншы жылдарынан бастап кездесе бастайды. Бұл сөздерді алғаш рет жазбаша айналымға енгізгендер Оңтүстік Орал жоне Сібір арқылы қазақ өлкесінің Солтүстік аудандарында болып, қазақтармен алғаш жүздескен патша үкіметінің оскери, дипломатиялық жоне жергілікті басқару аппаратының қызметкері еді.

Қазақтардың қырғыз аталуына байланысты Міржақып Дулатов үсынған жорамал көніл аударарлық. Ол өз болжамын 1923 жылы "Қызыл Қазақстан" журналында жарияланған "Қазак, кырғыздың аты, тегі туралы" мақаласында айтқан болатын. Алаш орысының пайымдауьшша XVII ғасырға дейін қырғыз халқының бір бөлігі: "Сібірді мекендеп тұрғанда орыстың қалаларын дамылсыз шауып, мазасын кетіре берген... сондықтан орыстың үғымында "қырғыз" деген сөздің өзі жау, шабағаншыл мағынасында орнап қалған. Ал қырғыздардан кейін орі көп, әрі орысқа бағынбай өз алдына отырған... казақтарды да кырғыздай жек көріп, лағынет орнына "қырғыз" деп атаған". ("Қазақ әдебиеті", 1991 жыл, 5 сәуір). Ал патша отаршылдары қазақтың казақ екенін біле тұра, оларға "қайсақ", "кырғыз" деген сияқты аттарды зорлап таңып, оның іргелі халық ретіндегі намысын екі ғасырға жуык. уакыт бойы қорлап келді.

XVIII ғасырдың отызыншы жылдарынан XIX ғасырдың алпысьшшы жылдарына дейінгі мерзім аралығында Қазакстан Ресейге түгелдей бағындырылып, соның салдарынан оның отарлы аймағына айналып тынғаны белгілі. Патша үкіметі Қазақстан сиякты боданын тырп еткізбей билеп-төстеп ұстаудың кұралы ретінде 11 казак-орыс әскерін (казачье войско) жасақтады. Ұлы Қазан революциясына дейін солардың төртеуі: Сібір, Орынбор, Орал және Жетісу казак-орыс әскерлері Қазакстанда болды. Казак-орысты қазақпен шатастырмау үшін патша әкімшілігі ресми түрде қазакты "қырғыз" деп атап, ал нағыз қырғыз халқына "қара қырғыз", "жабайы кырғыз" деп мазақтаған ат берді.

Мәдени құрылыстағы барлық істерін біріктіріп, ұйымдастырды. Жергілікті тұрғындардың әдет-ғұрпы мен жағдайын ескере отырып, Совет үкіметінің қаулыларын жүзеге асырды, Қазақстан Советтерінің құрылтай съөзін шақырып, өткізуге дайындық жұмыстарын жүргізді. РСФСР-дің ұлт жөніндегі халкоматының басшылығымен казақ халқының Советтік мемлекетін құру жөніндегі ереженің жобасын жасады. Өлкехалкының күнделікгі өміріне түрлі салалар бойынша Қырғыз (қазақ) революциялық комитетінің жанына қүрылған бөлім-дер мен бөлімшелер басшылық етті. Бірінші председателі С.С.Пестковский болды. Революциялық комитет қүрамывда әр кезде Ә.Әйтиев, С.Арғыншиев, А.Д.Авдеев, Ә.Жанкелдин, Б.Қаратаев, С.Мендешев, М.Тұңғашин т.б. кірді. Қырғыз (қазақ) революциялық комитет 1920 жылы 13 қазандақүрылтай съезі шақырылғанға дейін жұмыс істеді.

1917 жылғы қазан төңкерісіне дейінгі Казақстан әкімшілік тұрғысынан қазақ жері біртұтас болмады. Мәселен, өлкенің Батыстағы айтарлықтай бөлігі — Астрахань генерал-губернаторына, дала елкесі — Батыс Сібірге, Оңтүстік облыстар Түркістан генерал-губернаторлығына карады. Совет өкіметі орнағаннан кейін де қазақ облыстары әкімшілік жағынан бытыраңқы жағдайда болып, РСФСР-дің түрлі

1925 жылғы 15-19 сәуірде республиканың жаңа астанасы Ақмешітте Қазақстан Советтерінің V съезі түңғыш рет өлкеміздің барлық аудандары еңбекшілерінін өкілдері катынаскан жағдайда өтгі. Осы съезд қабылдаған қарарлардың ішінде үлкен саяси мәні бар шешімнің бірі — қазақ халқының бұрмаланған, патша отарлаушылары XVIII ғасырдан бастап зорлап таңған теріс атын — "қырғыздар" атауын өзгертіп, оның тарихи шын атын — "қазақтар" деген атауды қалпына келтіруі болды. Сонымен қатар, съезд Қырғыз АССР-ін Қазақ Автономиялы Советтік Социалистік Республикасы деп қайта атады, республиканың жаңа астанасының да аты өзгертілді. Акмешіт каласы Қызылорда деп аталды. Кеп кешікпей Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетінің Президиумы съезд шешімін бекітіп, былай деп каулы етті: "I. Қырғыз Автономиялы Советтік Социалистік Республикасы Қазақ Автономиялы Советтік Социалистік Республикасы деп өзгертілсін; II. Үкіметтің орналасқан жері Ақмешіт қаласының аты Қызылорда деп өзгертілсін".

Қазақстан Советтерінің V съөзінің шешімдерінде "Қазақ" жоне "Қазақстан" сөздері орыс тіліндегі тіркестерде "казаки", "Казакстан" деп жазылған болатын. Орысша бұл сөздерді осылай жазу 1936 жылға дейін сакталды. Қазақ АССР Орталық Аткару Комитетінің 1936 жылғы 9 ақпандағы қаулысына сойкес орыс тілінде "казаки", "Казахстан" деген неғұрлым дәл атау қабылданды."Қазақ" атымызды осылай қайтарып алған едік.

губернияларының қарамағында қалып қойды. Мәселен солтустік-шығыстағы екі облыс Ақмола мен Семей облыстары орталығы Омбыда болған Сібір өлкелік советіне қарады, Торғай облысы — Орынбор губерниялық советіне, Бөкей облысы /ордасы/ Астрахань губерниялық советіне кірді. Осылайша қазан төңкерісіне дейін орьш алған территориялык бытыраңқьшық әлі де сақталып тұрды. Әйтсе де Совет өкіметі казақ халқының ұлттық территориялық мемлекетгігі правосын, патша өкіметі тартып алған барлық жерлерденкүралатын Қазақ республикасының шеңберінде косылуын қуатгап берді. Республиканың территориясын қалыптастыру этникалык, экономикалық аспектілерді мұқият зерттеу негізінде жүрді. Бұл В.И.Лениннің басшылығымен және Қазақстан, Сібір, Урал, Түркістан Советтері өкілдерінің, ірі мамандар мен ғалымдардаң қатысуымен істелді. Бұл мәселені шешуде жергілікті оргаңцардың пікірі де көп нәрсені дәлелдеуге, өртүрлі ұсыныстарды таразылауға, әр түрлі пікірлерді тыңдауға, көптеген жобалар мен пікірлердің ұлтмәселесі жөніндегі партия бағдарламасының мәні мен мазмүнына сай келетіндерін тандап алуға тура келді. Совет өкіметі езілген халықтардың ұлттық мемлекеттілігін тезірек құру және олардың территорияларын белгілеу міндетін алға қойды. Бұл багыттағы әзірлік жұмысын РСФСР ұлт істері жөніндегі халық комиссариаты тікелей жүргізді. 1917 жылы мамырда Халық комиссариатының қазақ бөлімшесі құрыльш, ол көп кешікпей маңызды іске кірісіп кетті. Алайда Қазақ Совет республикасының құрылуы мен оның территориялық бірлігінін орнатылуы азамат соғысьшьщ және итервенцияның басталуына байланысты 1918 жылғы жазда тоқтап қалды.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

21022. РАЗРАБОТКА МЕНЮ В VISUAL FOXPRO 111 KB
  Виды меню в Visual FoxPro и работа с ними В Visual FoxPro могут быть разработаны 2 основных вида меню: горизонтальное меню и всплывающее меню. Горизонтальное меню может создаваться для главного окна или форм верхнего уровня и представляет собой строку меню размещенную в верхней части окна или формы. Горизонтальное меню главного окна может заменять системное меню Visual FoxPro или сочетаться с ним.
21023. ВВЕДЕНИЕ В ERP 428.5 KB
  ВВЕДЕНИЕ В ERP В начале 1990х гг. Системы класса MRPII в интеграции с модулем финансового планирования Finance Requirements Planning FRP получили название систем планирования ресурсов предприятий Enterprise Resource Planning ERP. Иногда также встречается термин планирование ресурсов в масштабах предприятия Enterprisewide Resource Planning. В основе ERPсистем лежит принцип создания единого хранилища репозитория данных содержащего всю корпоративную бизнесинформацию: плановую и финансовую информацию производственные данные...
21024. Информационные системы и технологии. Контур «Логистика» 504 KB
  Процесс реализации регламентируют следующие документы: прайслисты документыоснования счета расходные накладные на отпуск МЦ складские ордера. Перейдя в модуль Настройка проверьте статус ДО на продажу: Настройка =Настройка= Настройка Настройки Галактики Логистика Документы Управление сбытом ДО на продажу Значения по умолчанию Статус оформляемый. Сформируем счет на продажу: Управление сбытом Документы Счета ДО на продажу [F7] формирование нового ДО. Сформируем накладную на отпуск МЦ: Управление сбытом ...
21025. Контур «Бухгалтерский учет» Теоретические положения 253.5 KB
  Теоретические положения Прайслисты удобно использовать в бизнеспроцессах операций сбыта для определения отпускной цены. В прайслисты включаютсятовары или услуги описанные в каталоге МЦ или каталоге услуг. Каждый товар либо услуга могут быть представлены в нескольких прайслистах причем иметь в них разные цены. Для формирования прайслиста подадим команды Управление сбытом Прайслисты Формирование рис.
21026. Контур «Бухгалтерский учет» Финансово-расчетные операции (ФРО 1.36 MB
  С другой стороны при формировании документов в каждом из этих модулей можно вызвать для выполнения Типовые хозяйственные операции ТХО настройка которых выполняется в том числе и в модуле ХозОперации.2 ТХО можно выполнить только войдя непосредственно в модуль ХозОперации. В данном разделе рассматриваются вопросы относящиеся к ТХО. В этом случае необходимы три ТХО.
21027. ЗНАКОМСТВО С ERP СИСТЕМОЙ «ГАЛАКТИКА» 605.5 KB
  После запуска системы Галактика на экране отображается Главное меню системы фрагмент Главного меню показан на рис. Панель главного окна системы Для запуска модуля достаточно щелкнуть мышью по соответствующей кнопке Главного меню. Кнопки Главного меню снабжены всплывающими подсказками которые появляются при установке указателя мыши на кнопку меню. Для перемещения панели Главного меню необходимо установить указатель мыши на логотип корпорации Галактика в левом верхнем углу панели нажать левую кнопку мыши и удерживая ее переместить...
21028. ЗНАКОМСТВО С СИСТЕМОЙ АДМИНИСТРИРОВАНИЯ КОМПЛЕКСА «ГАЛАКТИКА» «SUPPORT» 257.5 KB
  Модуль Консоль администратора является интсрументом администраторов системы и доступен только администраторам. Модуль предназначен для интерактивного мониторинга и администрирования лицензий пользователями контуров и компонентов системы Галактика ERP. Консоль администратора позволяет: Регистрировать пользователей систем Регистрировать группы пользователей систем Регистрировать системы в которых осуществляется администрирование использования лицензий пользователями Отслеживать захват лицензий каждым пользователем определить сколько...
21029. Модуль логистики и управления системой «ГАЛАКТИКА ERP» 39 KB
  Сделать это можно из главного меню программы пролистав до самого конца или из открывшегося окна перейдя следующим образом: меню Сервис Главное меню Остальное Остальное Настройка. Путь от главного меню: Настройка Заполнение каталогов Организации и банки. Введите группы контрагентов которые необходимы вашей организации функция локального меню Создать группу организаций CtrlF7. Для этого установите курсор на необходимую группу и вызовите функцию локального меню Добавить организацию в текущую группу.
21030. Модуль настройки системы «Галактика ERP» Настройка общесистемных каталогов 173.5 KB
  Настройка осуществляется в модуле Настройка. Настройка общесистемных каталогов Каталог сотрудников предприятия Для того чтобы перейти в к настройке этого каталога необходимо зайти в модуль Заработная плата. Настройка каталога материальноответственных лиц Для настройки этого каталога необходимо перейти в модуль Настройка. Далее переходим по меню следующим образом: Настройка Заполнение каталогов Материальноответственные лицаМОЛ.