74111

Қазақ жүздері

Доклад

История и СИД

Дәстүрлі қазақ қоғамы үш жүзден тұрады: Ұлы жүз Қазақ жүздерінің мынандай ішкі белгілері бар: а ішкі аумақтық тұтастық; ә этностық туыстық; б шаруашылықмәдени бірлік; в саяси басқару ортақтастығы. Әрбір қазақ жүзінің тарихи қалыптаскан аумағы бар. Мысалы Ұлы жүздің таралған аймағы Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан; Орта жүздікі Орталық Шығыс Солтүстік Қазақстан; Кіші жүздікі Батыс Қазақстан.

Казахский

2014-12-26

18.52 KB

1 чел.

Қазақ жүздері

Жүз — орда, қазақ халқының үш рулық-тайпалық бірлестіктерінің ортақ атауы. Дәстүрлі қазақ қоғамы үш жүзден тұрады: Ұлы жүз

, Қазақ жүздерінің мынандай ішкі белгілері бар:

  1.  а) ішкі аумақтық тұтастық;
  2.  ә) этностық туыстық;
  3.  б) шаруашылық-мәдени бірлік;
  4.  в) саяси басқару ортақтастығы.

Осы ішкі белгілердің мәнін аша түсейік. Әрбір қазақ жүзінің тарихи қалыптаскан аумағы бар. Мысалы, Ұлы жүздің таралған аймағы — Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан; Орта жүздікі — Орталық, Шығыс, Солтүстік Қазақстан; Кіші жүздікі — Батыс Қазақстан. Қазақтың бір жүзге кіретін тайпалары өзара туыстас, тіпті бір атадан тарадық деп есептейді. Белгілі бір географиялық ортада, аумақта өмір сүргендіктен, жүздің құрамына кіретін тайпалардың өз арасындағы шаруашылық-экономикалық байланыстар басқа жүздерге қарағанда күштірек болады. Осы ішкі байланыстардың пәрменділігінің нәтижесінде белгілі бір тілдік-диалектілік, тұрмыстық-ғұрыптық ішкі тұтастық, өзара жақындық қалыптасады. Жүздер сонымен қатарбасқарылуы жағынан да ішкі тұтастығымен ерекшеленеді. Әр жүздің өз төбе билерінің болғанын білеміз. Хандық заманда әр жүз өз хандарын сайлап отырғаны белгілі.

Қазақ жүздері күнделікті тіршілікте қазақ халқының шаруашылық, саяси аумақтық бөлшектері болды. Тыныштық замандарда ішкі этностық байланыстардың, қатынастардың көпшілігі жүздердің өз ішінде жүріп жатты. Дегенмен бұдан қазақ жүздерінің арасында саяси, шаруашылық-мәдени, этностық байланыстар болмады деген түсінік тумауы керек. Көшпелі мал шаруашылығымен айналысатын, отырықшы не жартылай отырықшы ру-тайпалардың арасында өзара айырбас, сауда қатынастары жиі болды. Жүздердің көршілес жатқан руларының арасында құдандалық, тамырлық қатынастар да өркендеді.

Ішкі шекаралас аудандарда жер дауы, жесір дауы мәселесі де болып тұрды. Сондықтан жүздердің ішкі шекаралық аудандары қазақ халқының өзара мәдени, тілдік, тұрмыстық,шаруашылық бірлігіне дәнекер болған алтын көпір, үзілмес желі қызметін атқарды. Ал ел басына күн туған жағдайда, сыртқы жаулардан қорғану мәселесінде қазақ жүздері жұдырықтай жұмыла білді. Ол кезде "мынау бәлен жүздің жері, елі" деп бөлінбеді, бүкіл қазақ жері, қазақ елі үшін қай жүздің баласы болсын, жанын қиюға даяр тұрды. Қазақ жүздерінің ішкі бірлігінің, жалпықазақтық патриотизмнің, елдіктің озық үлгісін біз Жоңғар шапқыншылығы оқиғаларынан көреміз. Мұндай мысал көптеп саналады. Қазақ жүздерінің қордаланып қалған ішкі, сыртқы мәселелері жүздердің басы қосылған құрылтайларында, жиындарында шешіліп отырды.

Жүздер жөніндегі нақты деректер XVIII ғасырдың бірінші ширегінен бастап кездеседі. 1731 жылы қазақтардың бодандығы жөніндегі келіссөзге Кіші жүз арасына келген А.Тевкелев былай деп хабарлайды: "... қырғыз-қайсақ ордасы үш бөліктен, атап айтканда: Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүзден (Үлкен орда, Орта орда, Кіші орда) тұрады".

Үштік бөлініс қазақ жерін мекендеген көне тайпалардан келе жатқан дәстүр. Сақтар: тиграхаудау хаомаварға және парадарайя болып үш бөлікке бөлінген. Көне үйсіндерде, көне түркі-монғол көшпенділерінде үштік одаққа бөліну дәстүрі болған. Бұдан біз, жалпы, үштік бөлініс қазақтардың арғы тектерінің дәстүрінде бар екенін көреміз.

Кең-байтақ қазақ жерінде мұндай үлкен одақтар құру саяси, әскери-қорғаныс, шаруашылық-ұйымдастырушылық, басқару қажеттіліктерінен туындаған. Мұндай одақтар қазақ жерінде қыпшақтар заманын бастап құрылған болуы керек. Ал мұндай жүздік одақтарға бөлінудің аякталуы қазақ халқының құрылуы кезеңімен сәйкес келсе керек.[1]


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

39605. ФОРМИРОВАНИЕ СТРУКТУР КРЕМНИЙ-НА-ИЗОЛЯТОРЕ 3.21 MB
  Цель работы исследование существующих методов формирования структру КремнийНаИзоляторе а так же оптимизация режимов формирования КНИ пластин с целью уменьшения дефектов рабочего слоя кремния и уменьшения дозы имплантируемых ионов. Нами были выполнены работы по отработке и развитию технологии изготовления КНИ пластин по мотивам метода SmartCut.5 ВВЕДЕНИЕ В КНИ СТРУКТУРЫ Основные преимущества КНИ структур .6 Структура КНИ пластины.
39606. Методические указания к лабораторным работам по дисциплине «Информационное моделирование» 558.5 KB
  Выделение и описание сущностей Целью данной работы является умение использовать метод моделирования сущностьсвязь на практике на шаге работы с сущностями умение доказательно выделять все сущности из конкретного описания предметной области. Из выполненного описания предметной области выделить все сущности. Необходимо доказать что в данной предметной области описаны именно выделенные студентом сущности. Основные концепции модели сущностьсвязь русское название метода ERдиаграмм включают понятие типа сущности или сущность.
39607. Информационно-справочная система «Путеводитель по торговым объектам Гродненской области» на языке программирования C# 2.6 MB
  Всё это обусловлено тем, что не все учебные пособия отражают ту специфику, все те необходимые аспекты, которые зависят от предметной области и требований преподавателя. К тому же постоянно возникают новые задачи
39608. Эффективность использования компьютерных систем бронирования в индустрии гостеприимства «Fidelio Front Office» 427.5 KB
  В третьей главе рассматриваются передовые технологии резервирования, основанные на применении компьютерных средств. Подробно описано влияние электронной коммерции на индустрию гостеприимства. Автором исследуется резервирование через всемирную компьютерную сеть Internet, являющееся одним из ведущих направлений развития технологий бронирования.
39609. Улучшение условий получения медицинской помощи беременными женщинами и роженицами с патологиями 4.81 MB
  В роддоме существует специальное помещение выписная комната. Рекомендуемый состав помещений родильного отделения составлен с учетом требований методических рекомендаций 173ПД 707 Центральная входная группа № Наименование структурного подразделения и помещения Площадь м2 1 Вестибюль для посетителей 5колво кабинетов ведущих прием 2 Аптечный киоск 3 Гардероб для посетителей 18 4 Регистратура с картохранилищем 1612 5 Справочная с комнатой приема передач 6 6 Помещение охраны 8 7 Санитарный узел с местом для хранения уборочного инвентаря...
39610. КОДИРОВАНИЕ ИНФОРМАЦИИ С ИСПОЛЬЗОВАНИЕМ ХАОТИЧЕСКИХ ПРОЦЕССОВ 1.01 MB
  Криптография — прикладная наука, она использует самые последние достижения фундаментальных наук и, в первую очередь, математики. С другой стороны, все конкретные задачи криптографии существенно зависят от уровня развития техники и технологии, от применяемых средств связи и способов передачи информации.
39611. Электронный обмен данными 11.46 MB
  Электронный обмен данными - это реальность, с которой сегодня сталкивается практически каждый. Информационные системы, компьютерные сети, электронная почта - вот далеко не полный перечень тех средств, с помощью которых происходит обмен данными в электронном виде.
39612. Выбор структурной схемы системы видеонаблюдения 2.27 MB
  ЭЛЕКТРИЧЕСКИЙ РАСЧЁТ ОСНОВНЫХ ТЕХНИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ СИСТЕМЫ ВИДЕОНАБЛЮДЕНИЯ. ОЦЕНКА ЗАТРА НА ПРОЕКТИРОВАНИЕ И ВНЕДРЕНИЕ СИСТЕМЫ ВИДЕОНАБЛЮДЕНИЯ ПРОСТРАНСТВЕННО РАЗНЕСЁННЫХ ОБЪЕКТОВ. ВВЕДЕНИЕ За последние годы видеонаблюдение стало неотъемлемой частью комплексной системы безопасности объекта поскольку современные системы видеонаблюдения позволяют не только наблюдать и записывать видео но и программировать реакцию всей системы безопасности при возникновении тревожных событий или ситуаций.
39613. РАЗРАБОТКА ТЕХНИЧЕСКОГО УСТРОЙСТВА ДЛЯ СНИЖЕНИЯ ВРЕДНОГО ВОЗДЕЙСТВИЯ НА АТМОСФЕРУ СТАНЦИИ ИСПЫТАНИЯ ДИЗЕЛЕЙ ЛОКОМОТИВНОГО ДЕПО ЛИДА 418.5 KB
  Это обусловлено тем что на техникоэкономические показатели эксплуатации мокрых пылеуловителей существенно влияют степень очистки газов и расход воды. В связи с малым расходом воды наиболее низка стоимость очистки в барботажных пылеуловителях эффективность которых для стандартной пыли достигает 95–99.Узел нижнего подвода воды; 16. При работе вентилятора уровень воды в среднем отсеке пылеуловителя между перегородками 3 устанавливается ниже чем за перегородками 4.