74115

Алаш қозғалысы

Доклад

История и СИД

Ғасырдың бас кезінде қазақ қоғамында мүлдем жаңа жағдай қалыптасты. Ресейлік әскеримонархиялық басқару жүйесі қазақ жерінің орыс мемлнің меншігі етіп жариялануы осыған орай ішкі Ресейден қоныс аударушылар легінің күрт өсуі қазақ бұқарасының зорлықпен егіншілікке жарамды жерлерден ығыстырылуы дәстүрлі қазақ шаруашылығының терең дағдарысқа ұшырауы сол қалыптасқан жағдайдың нақты көріністері еді. Сол кездегі қазақ қоғамы дамуының күн тәртібінде қазақ халқының ұлт ретінде жоғалуы не өзінөзі сақтауы үшін күреске шығу мәселесі тұрды.

Казахский

2014-12-26

17.71 KB

0 чел.

Алаш қозғалысы — 20 ғ-дың алғашқы ширегінде Ресей империясының отарлық билік жүйесіне қарсы бағытталған ұлт-азаттық қозғалыс.[1] Ғасырдың бас кезінде қазақ қоғамында мүлдем жаңа жағдай қалыптасты. Ресейлік әскери-монархиялық басқару жүйесі, қазақ жерінің орыс мемл-нің меншігі етіп жариялануы, осыған орай ішкі Ресейден қоныс аударушылар легінің күрт өсуі, қазақ бұқарасының зорлықпен егіншілікке жарамды жерлерден ығыстырылуы, дәстүрлі қазақ шаруашылығының терең дағдарысқа ұшырауы сол қалыптасқан жағдайдың нақты көріністері еді. Сол кездегі қазақ қоғамы дамуының күн тәртібінде қазақ халқының ұлт ретінде жоғалуы, не өзін-өзі сақтауы үшін күреске шығу мәселесі тұрды. Бірақ ендігі уақытта жеке батырлар бастаған қол түзіп, қару асынып көтеріліске шығу нәтиже бере қоймайтын еді. Қалыптасқан жаңа саяси ахуалға лайық жаңа күрес құралдары, әдіс-айла қажет болды, ең негізгісі халыққа оның алдында тұрған негізгі мақсат-мүдделерін түсіндіріп жеткізетін, сөйтіп оны заман талабына сай күрес құралдарымен қаруландырып, азаттық үшін қоғамдық қозғалысты бастап кете алатын мүлдем жаңа саяси-әлеум. күшке сұраныс үлкен еді. Ал ондай саяси күштің қалыптасып келе жатқанын 1905 — 07 жылдардағы оқиғалар көрсетіп берді. Ол күш — сан жағынан аз болғанымен, бірақ саяси күрес қазанында қайнап, тез ысыла бастаған ұлттық интеллигенция болатын. 

Осы бірінші орыс революциясы жылдары ұлттық зиялылар кейін А.қ. атанған қоғамдық қозғалыстың негізін қалады. 1905 ж. Қоянды жәрмеңкесінде дүниеге келген Қарақаралы хұзырхаты (петициясы) оның бағдарламалық құжаты болатын. Осы мезгілден бастап Ә.БөкейхановА.БайтұрсыновМ.Дулатов жетекшілік еткен ұлттық зиялылар жаңа өрлеу ала бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа нысаналы сипат беру үшін газет шығару, азаттыққа үндеген кітаптар бастырып тарату, Мемл. Дума жанындағы мұсылман фракциясы жұмысына, жалпыресейлік мұсылман, түркішілдік қозғалыстарға атсалысу сияқты қазақ қоғамына бейтаныс күрес әдістерін игере бастады. Ал 1911 жылдан шыға бастаған Айқап журналы, 1913 жылдан жарық көріп, жалпыхалықтық басылымға айналған “Қазақ”, оның артын ала өмірге келген “Бірлік туы”, “Сарыарқа”, “Ақжол” газеттері ұлт-азаттық күрес идеологиясының қалыптасуына қызмет етті. А. қ-ның басты мақсаты — қазақ елінің өзін-өзі басқару, яғни ұлттық мүддесін қорғай алатын мемл. жүйе құру құқын метрополияға мойындату, түбінде дербес мемл. құру, қазақ жерлеріне ішкі Ресейден қоныс аударуға шек қою, әлемдік озық тәжірибені пайдалана отырып, дәстүрлі мал ш-н өркендету, сонымен қатар егіншіліктің, өнеркәсіптің дамуын қамтамасыз ету, рыноктық қатынастарға жол ашу, жеке адам құқын және басқа демокр. принциптерді қадір тұту, ұлттық мәдениетті өркендету, оқу жүйесінің, тілдің дамуына қажет шарттар түзу болды. Бірінші орыс рев-сы жылдарынан бастау алатын Алаш ұлт-азаттық қозғалысы 1917 ж. ақпан және желтоқсан айлары аралығында өзінің шарықтау шегіне жетті. Осы жылдың жазы мен көктемінде Қазақ к-ттерінің пайда болуы, күзіне қарай Алаш партиясының, ал соңына қарай Түркістан автономиясы (Қоқан автономиясы) және Алашорда үкіметтерінің құрылуы бұл қозғалыстың нақты нәтижелері болатын. 1917 ж. пайда болған бұл саяси құрылымдар большевиктер тарапынан күшпен таратылғанымен, ұлт-азаттық қозғалыс күштері саяси күрес сахнасынан бірден кете қойған жоқ. Мемл. тәуелсіздік, жер және кезінде алаш зиялылары күн тәртібіне қойған қоғамдық-саяси басқа да мәселелерді басты талабы етіп, ұлт-азаттық қозғалыс жаңа сипатта Т.Рысқұлов, С.Асфендияров, С.Қожанов, С.Садуақасов, Ж.Мыңбаев қызметінде одан әрі өрши түсті.

Елде тоталитарлық жүйе біржола орнағаннан кейінгі уақытта енді ол жаңа саяси жағдайға байланысты шетелдік эмиграция күшімен жүргізілді. Мұстафа Шоқайұлының қызметі, оның басшылығымен Берлинде 10 жыл бойы (1929-39) шығып тұрған “Яш Түркістан” журналындағы материалдар соның айғағы еді. Негізгі мақсаты — ұлттық бостандық болған А.қ. көрші түркі, мұсылман халықтарымен күш біріктіруге тырысты. Сөйтіп, 20 ғ-дың алғашқы жылдарынан бастау алатын Алаш ұлт-азаттық қозғалысы 30 жылдарға дейінгі тарихи кезеңді қамтыды. Кеңестік тоталитарлық билік алаштық атанған аға буын зиялылардың ең белсенді бөлігін, сондай-ақ олардың кеңестік-партиялық қызметтегі ізбасарларын қуғын-сүргінге ұшыратып, жауыздықпен жазалады.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

54561. Основні методи доведення нерівностей 255.5 KB
  Мета: освітня: систематизувати та відкоригувати вміння та навички доводити нерівності різними методами: використання означення нерівності доведення від супротивного використання відомої нерівності виділення квадрата двочлена застосування ключових нерівностей; перевірити та встановити рівень оволодіння учнями способів доведення нерівностей вміння та навички у нестандартних ситуаціях творчість учнів у завданнях найвищого рівня завданнях олімпіадного характеру; повторити глибоко осмислити навчальний матеріал з метою формування...
54562. Розробка уроків (пар) алгебри для 9-го класу з теми «Нерівності» 865 KB
  Разом з розвязаними вправами вправами для розвязування біля дошки приклади для самостійного розвязку учнями роботою з картками домашніми завданнями завданнями для повторення матеріалу за попередні класи та теми все це є єдиним цілим для вчителя який візьме дану розробку і буде спиратися на неї як на свій власний конспект. Включення ж до теми методу інтервалів є логічним кроком при розгляді теорії нерівностей адже він просто губиться при подальшому викладанні і при нагоді може слугувати методом розвязування квадратичних...
54563. Розвязування квадратичних нерівностей 231 KB
  Мета уроку: Формувати вміння та навички з розвязування Квадратичних нерівностей; розвивати логічне мислення, мову учнів; виховувати цікавість до математики, культуру математичних записів. Тип уроку: урок формування вмінь і навичок. Обладнання: компютера, таблиці.
54564. Лінійні нерівності з однією змінною 51.5 KB
  Мета уроку: систематизувати і узагальнити знання учнів по темі продовжити формувати практичні навики по розвязуванню нерівностей; на прикладах показати учням застосування нерівностей до практичних задач; стежити за дотриманням учнями графічної культури; розвивати математичну мову логічне мислення; вчити учнів працювати з підручником. Що називається розв`язком нерівності Що означає розвязати нерівність 4. Сформулювати властивості які використовуються при розвязуванні нерівностей. Ті учні які під час попередньої...
54565. Первые экономические школы. Меркантилисты и физиократы 18.69 KB
  В эту эпоху экономической идеологией молодой торговой буржуазии был меркантилизм (от mercantile — торговый). Меркантилисты не были профессиональными учеными, как правило, это были выходцы из купцов, мелких и средних буржуа. Они точно определили способы получения крупных состояний: торговля, кредит, война.
54566. Біологічне значення, загальний план будови, властивості та розвиток нервової системи 380 KB
  Обладнання: муляж Головний мозок таблиці Нервова система Головний мозок Спинний мозок Нервова клітина Схема рефлекторної дуги презентація Будова спинного і головного мозку роздавальний матеріал: будова нейрона опорний конспект Будова нервової системи Тип заняття: лекція 1год. Велика частина мислителів того часу не представляла значення мозку для психічної діяльності людини і навіть великий Аристотель вважав не мозок а серце вмістилищем душі. Гіппократ вперше відзначив що поранення голови часто ведуть до...
54567. Нетрадиционные формы урока как основная форма организации учебного процесса 192.5 KB
  Опыт школьных преподавателей и исследования педагогов-новаторов показали, что нетрадиционные формы проведения уроков поддерживают интерес учащихся к предмету и повышают мотивацию учения.
54568. Строение вещества. Молекулы 45.5 KB
  Задачи урока: дать представление об атоме и молекуле как о модели строения вещества; выделить значение средств экспериментального исследования в процессе познания; подчеркнуть значение моделирования вещества в познаваемости явлений окружающего мира; продолжить работу по формированию умений делать более общие выводы из наблюдений; формировать убеждения учащихся в познаваемости явлений природы. Еще две с половиной тысячи лет назад обдумывая вопрос о строении вещества греческий философ Демокрит выдвинул гипотезугипотезой называют любое...
54569. НЕТРАДИЦИОННЫЕ ФОРМЫ УРОКОВ МУЗЫКИ В 1 КЛАССЕ В АДАПТАЦИОННЫЙ ПЕРИОД 52.5 KB
  Песня танец Если нравится тебе разучивание. И разучим новую песню Если б не было школ разучивается песня Ну а теперь поехали дальше. Познакомились с народной песней игрой Бояре 4 УРОК ЛОТО КОНЦЕРТ В 1 КЛАССЕ ТЕМА УРОКА ПЕСНЯ ЗАДАЧИ УРОКА ПОЗНАКОМИТЬ УЧАЩИХСЯ С РАЗНЫМИ ВИДАМИ ВОКАЛЬНОГО ЖАНРА. Что такое песня Из самого слова видно Песня то что поют.