74204

Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар

Лекция

Производство и промышленные технологии

Жұмысшы органдары мен топырақпен өзара әсерлесуі. Топырақтардың физикамеханикалық сипаттамасы Жоспар: Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар. Жұмысшы органдары мен топырақпен өзара әсерлесуі. Топырақтардың физикамеханикалық сипаттамасы.

Казахский

2014-12-29

147.63 KB

25 чел.

Дәріс №6 (1 сағат)

Тақырып: «Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар. Жіктелуі. Жұмысшы органдары мен топырақпен өзара әсерлесуі. Топырақтардың физика-механикалық сипаттамасы»

Жоспар:

  1.  Жер жұмыстарына арналған машиналар туралы жалпы мағлұматтар.
  2.  Жер жұмыстарына арналған машиналардың жіктелуі.
  3.  Жұмысшы органдары мен топырақпен өзара әсерлесуі.
  4.  Топырақтардың физика-механикалық сипаттамасы.

  Жер үймереттері  - бұл ғимарат шегінен тасымалдау барысында немесе сырттан әкелінген топырақтан түзілген жабдық. Бұл: 1-оймалар; 2-үймелер.

Оймалар былай бөлінеді: қазаншұңқырлар, орлар, арықтар, жыралар, шұңқырлар, саңылаулар және теспелер.

Оймадан алынған топырақ оның жанына кері көму үшін дуал жасап жиналады. Үймелер үшін топырақ қапталдағы қорлардан жеткізіледі. Жер үймереттері уақытша және ұзақ қолданыстағы деп ажыратылады. 1-орлар; 2-жол үйінділері, бөгеттер мен тоғандар.

 Топырақты өңдеу тәсілдері. Ең энергия сыйымды операция  - топырақты массивтен ажырату (топырақты қирату).

 Тәсілдер қирату тәсіліне байланысты ажыратылады. Ең көп қолданылатыныбұл топырақты механикалық қирату (кесу). Топырақты қиратудың статикалық (2-2,5 м/с) және динамикалық (соққы және вибро) түрлерін қарастырады  (кесу құралының немесе жұмысшы органының жылдамдығына және жұмыс жасау сипатына байланысты).  

Топырақтың механикалық қирауының энергия сыйымдылығы 0,05-0,5 кВтч/м3 тең. Ол құрылыстағы жер жұмыстарының  85%-ын алады.  

Аралас тәсілдері де қолданылады:  1-газомеханикалық; 2-гидравликалық (гидромониторлар, жер сору зеңбіректері); 3- гидромеханикалық, Э; 4- жарылысты (термомеханикалық және термопневматикалық, электрогидравликалық).

 Сирек топырақты қиратудың физикалық тәсілдері қолданылады (күйдіру, еріту, жоғары жиілікті тоқтар, ультрадыбыс, электромагнитті және инфрақызыл энергиялар).

Тәсілді таңдау топырақ беріктігіне, тоң болып қатуына (мерзімдік қату) байланысты болады.

Топырақ қасиеттері туралы. Топырақтар - жер қабығын құрайтын үгітілген тау жыныстары. Олар былай бөлінеді: тау жыныстары (граниттер, құмдақтар, ізбестер және т.б.), жартылай тау жыныстары (мергелдер , гипсті конгломераттар, тас болып қалған саздар), ірі кесекті, құмды және сазды.

  Гранулометриялық құрамы бойынша: сазды, шаңды, құмды, гравийлі, май тасты По грансоставу: глинистые, пылеватые, песчаные, қиыршық және малта тасты,  щебенді, қойтасты, тастар, саздар, құмдақтар, құмдар.

Профессор А. Н. Зеленин бойынша топырақтардың 8 категорияға бөлінуі :

Топырақ категориясы

Тығыз

дығы, т/куб.м

ДорНИИ тығыздық өлшегіші

нің соққы саны

Қопсу коэффи

циенті

Үлестік кедергі, кПа

кесуге

Жұмыс кезінде қазуға:

Тік, кері күректермен

драглайндармен

Үздіксіз жұмыс жасайтын экскаватормен

Көлденең қазу

орлы

роторлы

шынжырлы

I

1,2-1.5

1-4

1,08-1,17

12-65

18-80

30-120

40-130

50-180

70-230

II

1,4-1,9

5-8

1,14-1,28

58-130

70-180

120-150

120-250

150-300

210-400

III

1,6-2

9-16

1,24-1,3

120-200

160-280

220-400

200-380

240-450

380-660

IV

1,9-2,2

17-35

1,26-1,37

180-300

220-400

280-490

300-550

370-650

650-800

V

2,2-2,5

36-70

1,3-1,42

280-500

330-650

400-750

520-760

580-850

700-1200

VI

2,2-2,6

71-140

1,4-1,45

400-800

450-950

550-1000

700-1200

750-1500

1000-2200

VII

2,3-2,6

141-280

1,4-1,45

1000-3500

1200-4000

1400-4500

1800-5000

2200-5500

2000-6000

VIII

2,5-2,8

281-560

1,4-1,6

-

220-250

230-310

-

-

-

Сурет1. Тығыздық өлшегіш конструкциясы (ДорНИИ): 1-металл стержень; 2-шайба-тірек (төменгі); 3- массасы 2,5 т жүк; 4-шайба-тірек (жоғарғы).

 Жүк 1 Дж жұмыс жасайды.

Топырақ тығыздығы стержень тірек шайбасына тірелгенше топыраққа ену үшін қажетті соққы санымен бағаланады.

 Топырақтың жер қазу және топырақ тығыздағыш жұмысшы органдармен өзара әрекеті барысындағы процеске әсер ететін сипаттамалары:

  1 – Ылғалдылық: оптималды - құмдар- 8 - 14%, саздар 20-30%);

  2 – Қопсу коэффициенті: құмдар - 1, 0,8-1,15- тоң топырақ 1,45 - 1,6;

  3 – Қалдық қопсу коэффициенті  - құмдар - 1,02- 1,05;
               
тау жыныстары 1,2 - 1,3;

  4 – Тығыздалуы: тығыздалу  коэффициенті 0,9- 0,1;

  5 – Беріктік пен деформациялануы;

  6 – Ішкі және сыртқы үйкеліс күштері - коэффициенттер: ішкі үйкеліс

               0,18-0,7 сыртқы үйкеліс -  0,15-0,55;

  7 - Тозуы (абразивтілік);

  8 – Жабысқақтылық.

Өңдеу күрделілігіне қарай топырақтар  8 категорияға бөлінеді:

  I - категорияқұм, құмдақ, беріктігі орташа және қопсытылған ешқандай қоспасы жоқ жұмсақ саздақ;

  II – саздақ, ұсақ және орташа қиыршық тас, ылғалдылығы орташа және қопсытылған  саздақ;

  III – берік саздақ, ылғалдылығы орташа және қопсытылған  саздар, аргиллиттер мен  алевролиттер;

  IV – берік саздақ, саз, сланецтер, конгломераттар;

  V – сланецтер, конгломераттар, қатып қалған саз және сарғыш топырақ, берік бор, гипс, құмдақтар, жұмсақ ізбестер, тау және тоң жыныстар;

  VI - ұлутастар, конгломераттар, ірі сланецтер, ізбестер, ірілігі орташа құмдақтар, бор, өте берік гипс, опоктар мен мергельдер;

  VII – ізбестер, ірілігі орташа тоң топырақтар;

  VIII – тау жыныстары және тоң топырақтар.

Топырақты массивтен ажырату үшін қолданылатын жұмыс органдары жер қазу органдары деп аталынады.  Жер қазу жұмысшы органдары шөмішті, қайырмалы және қопсытқыш тістер деп аталынады.

Қайырмалардың төменгі жағы пышақтармен жабдықталады – пышақты қайырмалар. Кесіп өңдеу жер жұмыстарына арналған жұмысшы орган жүзді, өткір болып келеді. Қозғалыс бағытымен бағыттас пышақтың алдыңғы шекпен құрайтын бұрышы б, кесу бұрышы деп аталынады.  Бұрыш Q, сол бағытпен артқы шекпен құрайтын бұрышы артқы бұрыш деп аталынады. Пышақтың топыраққа әсер ететін күші Р қазу күшінің артуы деп аталынады, ал оларға модулі бойынша тең, бірақ бағыты бойынша қарама-қарсы күш Ро- топырақтың қазуға келтіретін кедергісі деп аталынады. 

Сурет 2. Кескіш пышақ параметрлері: 1-алдыңғы шек; 2-артқы шек; б – кесу бұрышы; θ – артқы бұрыш; 3-шектер пен кескіш жүздің қиылысу сызықтары; 4-өткір пышақ; v – өткірлену бұрышы.

 

Топырақтың қазу кедергісінің басқа құраушыларын жазамыз:

1- Жұмысшы орган мен топырақ арасындағы үйкеліс күші;

2- Жұмысшы орган алдындағы топырақтың жылжуға кедергісі (сүйрету призмасы);

3- топырақтың шөмішке орын ауытыру кедергісі (шөмішті жұмыс органдарында);

4– Топырақтың қайырмамен орын ауыстыруға кедергісі (қайырмалы жұмыс органдарында).

Н.Г.Долебровский - В.П. Горячкин әдісі бойынша топырақтың кесу кедергісі мынаған тең:

,(кН)

 К1 – топырақтың кесуге үлестік кедергісі, кПа;

 b – үгінді ені;

 c – үгінді қалыңдығы.

Топырақтарды өңдеуге арналған машиналар мен жабдықтардың жалпы жіктелуі

Олар атқаратын қызметіне қарай былай жіктеледі:

 1 – жер қазу

 2 – жер қазу-тасымалдау

 3 - бұрғылау

 4 – гидромеханизация жабдықтары

  Жұмыс режиміне қарай: циклді және үздіксіз жұмыс жасайтын.

  Жылжымалылық дәрежесіне қарай: өздігінен жүретін жылжымалы, стационарлы тіркемелі және жартылай стационарлы.

 Топырақты қазу немесе жұмыс жасау аймағынан қол жетімді жердегі көлікке немесе үймеге тасымалдауға арналған   жер қазу машиналары (бір-, екі-, көпшөмішті және роторлы экскаваторлар).

  Топырақты қабаттап өңдеп, оны алыс қашықтыққа тасымалдауға арналған жер қазу-тасымалдау машиналары  (бульдозерлер, скреперлер, грейдерлер, грейдер - элеваторлар)

  Бұрғылау машиналары – саңылаулар мен теспелерді бұрғылауға арналған. Олар позициялы жұмыс жасайды.

Гидромеханизациялау құралдары – су немесе су ағынының жылдамдық арынын қолдана отырып топырақты кесу арналған машиналар.

 Топырақтарды тығыздауға арналған машиналар мен жабдықтар

Тоң топырақтарды өңдеуге арналған машиналар мен жабдықтар.

Бақылау сұрақтары:

  1.  Жер үймереттері  дегеніміз не?
  2.  Топырақ өңдеудің аралас тәсілдеріне не жатады?
  3.  Топырақ гранулометриялық құрамы бойынша қалай жіктеледі?
  4.  Өңдеу күрделілігіне қарай топырақтар  неге категорияға бөлінеді?
  5.  Топырақтарды өңдеуге арналған машиналар мен жабдықтар қалай жіктеледі?

 

Ұсынылатын  әдебиеттер  тізімі:

  1.  Строительные  машины.  Учебник  для  вузов.   Д.Н. Волков, В.И. Крикун, С.Е. Рынсков.  Под ред. Д.Н. Волкова. М. , Высшая школа, 1996.
  2.  Белецкий Б.Ф. Строительные машины и оборудование – Ростов н/Д, Феникс, 2005.
  3.  Добронравов С.С. Строительные машины и основы автоматизации. – М.: Высшая школа, 2001.
  4.  Дроздов Н.Е. Строительные машины и оборудование. Курсовое и дипломное проектирование. – М.: Стройиздат, 1988.
  5.  Гаркави Н.Г. Машины для земляных работ – М.: Высшая школа, 1982.
  6.  Домбровский Н.Г. Строительные машины. – М.: Высшая школа, 1985.

 


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

62973. Вплив шкідливих звичок на організм людини 19.72 KB
  Мета: Навчальна: запобігати шкідливим звичкам які негативно впливають на здоровя підлітків; Виховна: формувати вміння і навички учнів щодо власної безпеки розуміння відповідальності за власні вчинки та їх наслідки...
62976. Решение биквадратного уравнения в EXCEL 76 KB
  Здесь предусмотрены все пять случаев, которые могут встретиться при решении биквадратного уравнения, изложенных подробно в разделе: Алгоритм решения биквадратного уравнения. На рисунке выше коэффициенты указанных уравнений введены в таблицу Excel.