74206

Экскаваторлар. Жіктелуі, қолданылу облысы. Жұмысшы органының негізгі түрлері, параметрлері және құрылыс экскаваторларының индексациясы

Лекция

Производство и промышленные технологии

Біршөмішті экскаватордың жұмыс циклі рет-ретімен орындалатын топырақ қазу, оны шөмішпен төсеу орнына тасымалдау, топырақты үйме мен көлік құралына аудару арқылы шөмішті босату және келесі циклді бастау үшін шөміштің алғашқы позициясына қайтып оралу операцияларынан тұрады

Казахский

2014-12-29

885.5 KB

79 чел.

Дәріс №8 (1 сағат)

Тақырып: «Экскаваторлар. Жіктелуі, қолданылу облысы. Жұмысшы органының негізгі түрлері, параметрлері және құрылыс  экскаваторларының индексациясы.   Жұмыс өнімділігі және оны арттыру жолдары.  Тоң топырақтарға арналған машиналар мен жабдықтар. Жұмысшы органдары дәстүрлі машиналарды  Тоң топырақтарды өңдеу үшін қолдану. Арнайы машиналар түрлері»

Жоспар:

  1.  Экскаваторлардың жіктелуі, қолданылу облысы.
  2.  Жұмысшы органының негізгі түрлері, параметрлері
  3.  Құрылыс  экскаваторларының индексациясы.   
  4.  Жұмыс өнімділігі және оны арттыру жолдары.  
  5.  Тоң топырақтарға арналған машиналар мен жабдықтар.
  6.  Жұмысшы органдары дәстүрлі машиналарды  тоң топырақтарды өңдеу үшін қолдану.
  7.  Арнайы машиналар түрлері.  

Біршөмішті экскаваторлардың жалпы жіктелуі (қолданылуы, құрылымы, жұмыс процестері, технологиялық мүмкіндіктері, жұмыс өнімділігі, қолданылу облысы).

Тік және кері күрек, драглайн, грейфер

 

Біршөмішті экскаватор деп шөмішті жұмыс органымен жабдықталған, іс-әрекеті циклді позициялы жер қазу машиналарын атайды.  

Біршөмішті экскаватордың жұмыс циклі рет-ретімен орындалатын  топырақ қазу, оны шөмішпен төсеу орнына тасымалдау, топырақты үйме мен көлік құралына аудару арқылы шөмішті босату және келесі циклді бастау үшін шөміштің алғашқы позициясына қайтып оралу операцияларынан тұрады. Бұл экскавация деп аталынады. Бір позицияда жұмыс атқарылып болғаннан кейін экскаватор келесі позицияға ауыстырылады.

Біршөмішті экскаватор былай жіктеледі:

1-қолданылуына қарай: құрылыс, құрылыс-карьерлік, карьерлік,  ашу, туннелдік, шахталық;

2- жұмыс органдарының түрлеріне қарай: тік және кері күрек, драглайн, грейфер, жоспарлағыш;

3- жұмыс органдарының жасалуына қарай: арқанды, гидравликалық;

4- жүру құрылғыларының түрлеріне қарай: пневмодөңгелекті (автомобилді және тракторлық база), жылжымалы, қадамды;

5- бұрылу бөлігінің айналу мүмкіндігіне қарай: толық бұрылатын және жартылай бұрылатын;

6-  орнатылған қозғалтқыштар санына қарай: бір- және көпмоторлы.

Біршөмішті экскаваторлардың кранды, қада қаққыш, таптағыш және басқа да ауыспалы жабдықтары болуы мүмкін. Бір жұмысшы органымен – арнайы, ал ауыспалы бірнеше жұмысшы органымен жабдықталған болса  – универсалды болып табылады.

Құрылыс экспедиторлары IV категориялы топырақтарды алдын-ала қопсытпай, ал тоң топырақтар мен тау жыныстарын алдын-ала қопыстып алғаннан кейін өңдеуге арналған. Гидравликалық экскаваторлар өндірістің жалпы көлемінің 80%-да қолданылады.  

Біршөмішті экскаватор басты параметрі оның массасы болып табылады. Масасына байланысты олар өлшемдік топтарға бөлінеді.

Өлшемдік топтар негізгі параметрлер жинағымен сипатталады:

күш құрылғысының қуаты;

шөміш сыйымдылығы;

тістеріне түсетін күш ісерлері;

жұмыс аймағының өлшемдері;

жұмыс циклінің ұзақтығы;

қозғалыс жылдамдығы;

бұрылыс платформасының айналу жиілігі;

өте алатын көлбеуліктері;

топыраққа тұсетін үлестік қысым;

оське түсетін күш;

габариттік өлшемдер және тағы да басқалар.

Өлшемдік топ

Универсал біршөмішті экскаваторлар массасы, т

О. Э.

жоғары

дейін

1

2

3

4

5

6

-

6,3

10

18

32

50

6,3

10

18

32

50

71

Біршөмішті экскаваторлар индекстері – ЭО-0000:

1сан – өлшемдік топ;

2сан – жүргіш құрылғы типі (1. жылжымалы, 2. тірек беті үлкейтілген жылжымалы, 3. пневмоколесные, 4. автомобилді типті арнайы шасси, 5. жүк автомобилінің шассиі, 6. трактор базасында);

3сан жұмысшы органының ілмек типі (1 және 2 – иілімді және қатаң ілмекті, 3 – телескопты жұмыс жабдығы);

4сан –экскаватор моделінің номері.

Мысалы ЭО-4123:

Біршөмішті, құрылыс, универсал экскаваторы,  жүру құрылғысы тірек беті үлкейтілген жылжымалы, 4 өлшемдік топқа жатады, жұмысшы органы қатаң ілінген, моделі үшінші. Ары қарай әріппен – кезекті модернизациялануы мен климаттық орындалуы.

Біршөмішті экскаваторлардың техникалық жұмыс өнімділігі:

,                                               

мұндағы,  q – шөміш сыйымдылығы;

                  - толу коэффициенті;

                  - топырақ қопсыту коэффициенті;

                   - жұмыс циклінің ұзақтығы;

                   -жаңа позицияға бір рет орын ауыстыру  ұзақтығы;

                   - бір позициядағы жұмыс циклдарының саны.

Эксплуатациялық жұмыс өнімділігі:

,                                                                       

мұндағы  - экскаватордың жұмыс периодының ұзақтығы;

            - уақыт бойынша пайдалану коэффициенті  (бір ауысымды жұмыста Кв=0,2-0,25).

Гидравликалық экскаваторлардың негізгі жұмыс органдарына кері  және тік күрек, грейфер және тиегіш шөміші жатады.

Ауыспалы жұмыс органдары: бульдозерлік сүргіштер, біртісті және көптісті қопсытқыштар, гидробалғалар, крандық ілмектер, грейферлер мен қапсырмалардың әртүрлі модификациялары, шнекті бұрғылар.

Экскаватор базалық бөлік пен жұмысшы жабдықтан тұрады.

Базалық бөлік төменгі рамалы жүргіш арбадан, тірек-бұрылу құрылғысынан, насос-күш құралды бұрылыс платформасынан, жетектің гидравликалық жүйесі түйіндерінен және машинист кабинасынан тұрады.

Жұмысшы жабдықтары – кері күрек рет-ретімен өзара шарнирарқылы байланысқан жебені, тұтқаны және шөмішті қамтиды. Ол негізінен экскаватор тұрағы деңгейінен  төмен орналасқан топырақтарды өңдеуге арналған.

Толық бұрылатын экскаватордың жұмыс аймағы – бұл радиалды қимасы жұмыс аймағының көлденең профилі деп аталынатын тородиалды беттермен шектелген кеңістіктің бір бөлігі.

Ол бойынша жұмысшы өлшемдер анықталынады:

- Hmax – максимал қазу тереңдігі;

- Rkcmax –экскаватор тұрағы деңгейіндегі қазу радиусы;

- Hвmax – жүкті көтеріп төгу биіктігі.

Жұмысшы жабдығы - экскаватордеңгейінен жоғары орналасқан топырақтарды өңдеуге арналған  тік күрек. Ол жебеден, тұтқадан және шөміштен тұрады. Жебесі кері күрекке қарағанда қысқалау келеді. Жебе жетегі екі, ал тұтқа жетегі бір гидроцилиндрлармен қамтамасыз етіледі. Тұтқасына қарай шөміштер бұрылатын және бұрылмайтын болады. Мұндай экскаваторлар топырақты шөмішін төменнен (экскаватор тұрағы деңгейінен) жоғары (шұңқырдың жоғары жиегіне дейін) қозғалта отырып өңдейді.

Жұмысшы жабдығы – грейфер болған жағдайда жұмыс қазаншұңқырларын қазу үшін, су қоймалары мен каналдарды тазалау үшін және сусыма материалдарды тиеу мен түсіру үшін қолданылады. Ол шөмішті аспалы күйде ұстап тұратын цилиндрлік шарнирдегі кері күректің  тұтқасына ілінген штанганың төменгі шетіне орналастырылған екі екіжақты шөміштен тұрады. Жақтары гидроцилиндрлер көмегімен ашылады.

Жұмыс басында жақтары ашық шөмішті қапсырылатын материалған батырып, жақтарын тұйықтайды. Шөміш материалға енгізіліп, толтырылады. Сонан соң оны тұтқасымен оймадан көтеріп, платформа арқылы түсіру үшін бұрады. Шөміштегі жүкті жақтары ашу арқылы түсіреді. Өте берік және тоң топырақтарды қопсыту үшін экскаваторлар мынадай қосалқы құрылғылармен жабдықталады: біртісті қопсытқыш, гидрбалға (тау жыныстарын қирату, жол жөндеу жұмыстары барысында асфальтты бұзу).

Драглайн дегеніміз біршөмішті экскаватордың жебеге көтергіш арқандар арқылы ілінген және топырақты қазу барысында тартқыш арқанмен қозғалысқа келтірілетін шөмішті жұмысшы жабдығы.

Шөміш сыйымдылығы 0,3-тен 3 куб.м-ге дейін болатын құрылыс драглайндары қазаншұңқырлар мен орларды қазу, суасты оймаларын өңдеу, сонымен қатар сусыма және ұсақталған материалдарды тиеу-түсіру жұмыстарында экскаватор тұрағы деңгейінен төмен орналасқан топырақтарды өңдеу үшін қолданылады. Олар әдетте сүре үю арқылы жұмыс жасайды.

Ауыспалы жұмыс органдарына гидрбалғалар, гидротаптағыштар, қопсытқыштар, айырлы қапсырмалар, грейферлер және т.б. жатады.

Экскаватор – жоспарлағыштар, толық бұрылмайтын экскаваторлар, мини экскаваторлар (qк=0,03-0,2куб.м), микро-экскаваторлар (b=1м, qк=0,02куб.м) тар және қол жетімділігі қиын орындарда, ғимарат іштерінде, жөндеу жұмыстарында қолданылады.

Үздіксіз жұмыс жасайтын экскаваторлардың жіктелуі. Атқаратын қызметі, қолданылу облысы,  құрылымы, жұмыс процесі, орлық және шынжырлы экскаваторлардың жұмыс өнімділігі мен технологиялық мүмкіндіктері. Үздіксіз жұмыс жасайтын экскаваторлар деп бұл топырақты көлік құралы мен үймеге тасымалдай отырып өңдейтін, үздіксіз жұмыс жасайтын жер қазу машиналары аталынады. Жұмысшы органы топырақты массивтен кезектесе ажыратып отыратын бірнеше шөміштермен, қысқыштармен, кескіштермен жабдықталған. Оларды бірегей жұмыс органы – роторға немесе тұйықталған шынжырға бекітеді.

Оларды былай жіктейді:

- Қызметі мен орындайтын жұмыс түрлеріне қарай:

       а) орлық;

       б) карьерлік;

       в) құрылыс-карьерлік;

- Жұмысшы органының типіне қарай:

       а) роторлы;

        б) шынжырлы (қысқышты, фрезерлі);

- Қазу әдісіне қарай:

        а) бойлық;

        б) көлденең.

Роторлы тереңдігі шектелген (3 м-ге дейін) орларды, ал шынжырлы тереңдігі 6м және одан да жоғары  орларды өңдеу үшін қолданылады. Оларды категориясы IV-ке дейін біртекті топырақтарды өңдеу барысында қолданады. Ірі тастақты топырақтар бұл машиналар қорын төмендетеді. Тоң топырақтар үшін орлық эскаваторлардың басты параметрі қазылатын ор тереңдігі, массасы және қозғалтқыш қуаты.  

ЭТР-254 – төртінші моделді роторлы, тереңдігі 2,5 м орларды өңдеуге арналған орлық экскаватор.

ЭТЦ-165 – бесінші моделді шынжырлы, тереңдігі 1,6 м орларды өңдеуге арналған орлық экскаватор.

 

 

Орлық экскаватор екі бөліктен тұрады – өзара жартылай сүйремелі немесе аспалы схемамен байланысқан тартқыш және жұмысшы жабдықтан.

Орлық экскаватордың жұмысшы жабдығы ордағы топырақты массивтен жобалық ен мен тереңдікке дейін келтіріп ажыратуды, оны ордан толықтай шығарып ор жанындағы үймеге жеткізуді қамтамасыз етеді. Соңғы операцияны ордың көлденең осіне перпендикуляр етіп ротор жазықтығына (роторлы экскаваторларда) немесе тартқышқа (шынжырлы экскаваторларда) орналастырылған ленталы үйгіш конвейер көмегімен. атқарады. Тар, жіңішке орларды (саңылауларды) өңдеу үшін конвейерсіз фрезерлік қысқышты орлық экскаваторлар қолданылады.

Техникалық өнімділігі:

,

мұндағы     - көлденең қима ауданы;

                   - жеткізу жылдамдығы.

Орлық  экскаватордың жұмыс жабдықтары мыналардан тұрады:

- жұмысшы раманың сүйемелдеп және бағыттап отыратын роликтеріне орналастырылған жұмыс дөңгелегінен (ротор);

- рамаға бекітілген обечайкадан;

- пышақты откосниктерден;

- тазалағыш қалқаннан;

- артқы тіректен;

- үю конвейерінен.

Оның техникалық жұмыс өнімділігі:

,

мұндағы  q – шөміш сыйымдылығы;

                 z – шөміш саны;

                 n - ротордың айналу жиілігі;

                  - 0,8-0,9 – шөміштің толу коэффициенті;

                  - топырақты қопсыту коэффициенті.

Шынжырлы орлық экскаватордың жұмысшы жабдықтары рамадан, екі жетекші жұлдызшадан немесе қырлы жетекті барабаннан, раманың жоғарғы бөлігіне бекітілген екі тартқыш дөңгелек пен оларды иетін және белгілі бір қадаммен шөміштер бекітілген, роликтерге тірелетін тұйық ұзын звенолы шынжырлан тұрады.

Техникалық жұмыс өнімділігі:

,

мұндағы   - жұмыс аймағының жылдамдығы;

                 tжұмысшы органдар қадамы.

Көлденең қазатын роторлы экскаваторлар – аршу жұмыстарында, құрылыс маиериалдарын карьерлік өндіруде, өлшемдері үлкен қазаншұңқырларды өңдеуде, үймелер, дамбалар тұрғызу үшін, сусыма материалдар қоймаларында қолданылады.

Көлденең қазатын шынжырлы экскаваторлар – құрылыс материалдарын (кірпіш заводтарының карьерлерінде саз) өндіру үшін қолданылады. Жұмыс өнімділігі 45куб.м/ч карьер тереңдігі 8,5м-ге дейін. Энергия сыйымдылығы – 0,39-1,33кВт/куб.м.

Бақылау сұрақтары:

  1.  Біршөмішті экскаваторлардың қалай жіктеледі?
  2.  Біршөмішті экскаватор өлшемдік топтары немен сипатталады?
  3.  Экскаватор неден тұрады?
  4.  Үздіксіз жұмыс жасайтын экскаваторлар қалай жіктеледі?
  5.  Орлық  экскаватордың жұмыс жабдықтары неден тұрады?

Ұсынылатын  әдебиеттер  тізімі:

Строительные  машины.  Учебник  для  вузов.   Д.Н. Волков, В.И. Крикун, С.Е. Рынсков.  Под ред. Д.Н. Волкова. М. , Высшая школа, 1996.

Машины  для  городского строительства. Учебник для вузов.      С.С. Добронравов, В.Г. Дронов. М., Высшая школа, 1995.

Волков Д.П., Крикун В.Я. Строительные машины. – М.:АСВ, 2002. Белецкий Б.Ф. Строительные машины и оборудование – Ростов н/Д, Феникс, 2005.

Мауленов Ж.К., Бурцев В.В. Машины непрерывного транспорта. (Теория, конструкция и расчет). Уч. Пособие. – Алматы.: КазГАСА, 2003.

Гаркави Н.Г. Машины для земляных работ – М.: Высшая школа, 1982.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

67184. Лексика с точки зрения происхождения 119 KB
  Кальки лексические семантические фразеологические Причины заимствования внешние и внутренние Пути заимствования устный и письменный; непосредственно и через язык-посредник Внутренние заимствования Освоение заимствований Экзотизмы и варваризмы Отношение к заимствованиям...
67185. СИМЕТРИЧНІ КРИПТОПЕРЕТВОРЕННЯ ШИФРУВАНННЯ 177.37 KB
  Симетричне криптографічне перетворення у вигляді блокового симетричного шифру БСШ знайшло широке застосування на практиці. БСШ будуються на основі використання декількох симетричних криптографічних перетворень елементарних шифрів більшість яких розглянуто вище в підрозділі...
67186. Оформлення таблиць 720.5 KB
  Таблиці чудово справляються з тим для чого вони насправді призначені представленням табличних даних. Структура таблиці Перш ніж переходити до CSS давайте розглянемо ключові структурні елементи таблиць які знадобляться для гарного оформлення...
67187. ПОЛІТИЧНІ РЕЖИМИ 93.5 KB
  Політичний режим являє собою комплекс взаємодіючих компонентів здійснення політичної влади. Носієм зв`язків та відносин, тобто показником того, як, в якій політичній парадигмі працює влада, є компоненти та їх взаємодія, атрибутивні, характерні властивості того чи іншого політичного режиму.
67188. Рефлекс - стереотипная приспособительная реакция 111.5 KB
  Рефлексы и сегодня принято объяснять как проявление отражательной деятельности центральной нервной системы на различные раздражения. Сеченов объяснял это так: Чистые рефлексы или отражённые движения всего лучше наблюдать на обезглавленных животных и преимущественно на лягушке...
67189. Синонимия. Понятие синонимии. Типы синонимов 63.5 KB
  Синонимы могут отличаться друг от друга либо оттенками значений либо стилистической окраской либо сочетаемостью либо совокупностью этих признаков. Синонимы обозначают одно и то же понятие но указывают на разные признаки понятия т. Синонимы образуют синонимические пары и ряды.
67190. Словообразование. Понятие о словообразовании 184.5 KB
  Термин словообразование используется в двух значениях: образование слов называемых производными обычно на базе однокорневых слов по существующим в языке моделям с помощью аффиксации словосложения конверсии и других формальных средств; раздел языкознания изучающий все аспекты создания строения...
67191. ЧУГУНЫ 32.5 KB
  Излом их светлый поэтому такие чугуны называются белыми. Белые чугуны используются главным образом как передельные чугуны. Доэвтектический белый чугун содержащий 22 29С используется для получения ковкого чугуна эвтектический белый чугун легкоплавкий...
67192. Роздрібний товарооборот. Фактори роздрібного товарообороту 24.93 KB
  Фактори що визначають обсяги структуру та перспективи розвитку роздрібного товарообороту підприємства. Фактори що визначають обсяги структуру та перспективи розвитку роздрібного товарообороту підприємства. Обсяг структуру та перспективи розвитку товарообороту конкретного підприємства...