74212

Қол машиналары. Жалпы мәліметтер, қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу

Лекция

Производство и промышленные технологии

Жалпы мәліметтер қол машиналарын атқаратын қызметіне жұмыс жасау принципіне жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына жұмыс режиміне жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналарын атқаратын қызметіне жұмыс жасау принципіне жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына жұмыс режиміне жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналары дегеніміз жұмыс органы қозғалысқа қозғалтқыш арқылы ал қосымша қозғалыстары жеткізу оператордың көмегімен қолдан қозғалысқа келтірілетін машиналар аталынады. Жеңіл түріне тескіш...

Казахский

2014-12-30

1.34 MB

18 чел.

Дәріс №15 (1 сағат)

Тақырып: «Қол машиналары. Жалпы мәліметтер, қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналарына қойылатын негізгі талаптар»

Жоспар:

  1.  Жалпы мәліметтер.
  2.  Қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу.
  3.  Қол машиналарына қойылатын негізгі талаптар.

Қол машиналары дегеніміз жұмыс органы қозғалысқа қозғалтқыш арқылы, ал қосымша қозғалыстары (жеткізу) оператордың көмегімен қолдан қозғалысқа келтірілетін машиналар аталынады.

Қол машиналары мына белгілеріне қарай жіктеледі:

Әрекет ету принципі:

1 – үздіксіз-күшті – жұмыс органы үздіксіз қозғалыста болады (бұрғылау, тегістеу, дискті аралар);

2 – импульсті-күшті (үзілісті-импульсті режимді: соққылы (балғалар, перфораторлар, қиғыш қайшылар) және соққысыз (пышақты қайшылар). Таза соққылы режимде (балғалар, бетон сындырғыштар, таптағыштар), соққылы-бұрылмалы (перфораторлар), соққылы-айналмалы (гайка бұрағыштар).

Жұмыс органы қозғалысының сипаты:

1 – айналмалы (дискті аралар, бұрандалы, шынжырлы және ленталы аралар, ленталы тегістегіш машиналар т. б.

2 – қайтымды  (қайшылар, аралар);

3 – күрделі қозғалысты (соққылы-бұрылмалы және  соққылы айналмалы әсер ететін).

Жұмыс режимі:

1 – жеңіл;

2 – орташа;

3 – ауыр;

4 – аса ауыр.

Жеңіл түріне тескіш, бұрғылағыш машиналар, ал аса ауыр түріне соққымен әсер ететін машиналардың барлығы жатады.

Атқаратын қызметі мен қолданылу облысына қарай былай ажыратылады:

1 – әртүрлі материалдарды өңдеуге арналған жалпы қолданыстағы;

2 – ағаш, пластмасса, тас, бетон материалдарды өңдеуге арналған;

3 – топырақпен жұмыс жасауға арналған;

4 – жинақтау жұмыстарына арналған;

5 – қосымша қондырғы топтамасы бар универсалды машиналардың ерекше тобы.

Жетек түрі:

1 – электрлік;

2 – пневматикалық;

3 – гидравликалық;

4 – іштен жану қозғалтқыштары арқылы қозғалысқа келтірілетін;

5 – пиротехникалық.

Электрлік жетекті қол машиналарына электр тогынан зардап шегудің үш класын береді: I және II класс –номинал кернеуі 42 В жоғары. Қорғау класы IIIноминал кернеуі 42 В дейін – автономды электр энергиясы көзінен қуат алатын.

Конструктивті орындалуы:

1 – тік (жұмыс органы мен жетектің айналу өсі дәл келеді немесе параллель);

2 – бұрышты (бір-біріне бұрыш жасай орналасады).

Негізгі параметрлері: тұтынатын қуаты (электрлі  қол машиналары үшін кернеу, тоқ көзі, күші және жиілігі; пневматикалық қол машиналары үшін сығылған ауаның жұмысшы қысымы). Қол машиналарының бірегей индексация жүйесі жоқ. Әріптік және сандық бөліктер индексі қолданылады. Мысалы: ИЭ-1202А – қол электр тескіш көп жыламдықты, бірінші модернизациядан өткізілген екінші модель машинасы.

И – механикаландырылған құрал (алғашқы әріп); екіншісі – жетек түрі: Э – электрлік,  Г – гидравликалық, П – пневматикалық, Д – іштен жану қозғалтқышы. Алғашқы сан – машина тобы: 1 – тескіш, 2 – тегістегіш, 3 – бұранда жасайтын, 4 – соққылық,                     5 – фрезерлік, 6 – арнайы және универсалды, 7 – көпшпиндельді, 8 – құралдық қосымшалар мен бастар, 9 – қосымша жабдық, 10 – резервтік топ . Екінші сан – орындалуы: 0 – тік, 1 – бұрышты, 2 – көпжылдамдықты, 3 – реверсивті. Соңғы екі сан –модель номері. Соңғы әріп – кезекті модернизация.

Қол машиналарына қойылатын талаптар: компактілік, жинақтылық, тасымалдау ыңғайлылығы және жұмысқа кірісу жылдамдығы, қауіпсіздік, шусыздық, техникалық эстетика, min масса мен габариттер, жұмыс кезіндегі икемділік, түйіндік унификация, оларды дайындау және жөндеу жұмыстарының құны мен еңбексыйымдылығының төмендігі.

Саңылаулар жасауға арналған қол машиналары

Бұл типке қол тескілеу машиналары және металда, ағашта, пластмассада, бетонда, таста, кірпіште және тағы да басқа материалдарда  тұйық және ашық саңылаулар жасауға арналған перфораторлар жатады. Олар басқалар үшін базалық машина болып табылады. Бұл корпус, қозғалтқыш, редуктор, жұмысшы орган – шпиндель және жұмысқа кірістіру құрылғысы. Жұмысшы құралы – тескіштер: металда артқы ілмектері цилиндрлік (диаметрі 6 мм деін болатын) және конустық. Диаметрі 14 мм дейін тескіштер шпиндельге кигізілген үш жұдырықшалы патронға бекітіледі. Кескіш бөлігі бұрыш жасай орналасады (140° - қатты және морт материалдар; 118° - болат, шойын, қола; 90° - жұмсақ және тұтқыш материалдар).

Қос алмасты кескіштер – кірпіш, керамзит-, шлакбетон, гипсолит.

Қол перфораторлары – l=300-500 мм (Р=40-50 Мпа) 4 м дейін саңылаулар және беріктігі кез-келген дәрежедегі материалдар (>200 МПа).

Электромеханикалық перфораторларсоққы энергиясы 10 Дж дейін, d=5-80 мм, l=600-700мм, массасы 16 кг. Соққы энергиясы >10  Дж болатын, массасы 35 кг, саңылау диаметрі 60 мм, ұзындығы 6м. 1-ден 25 Дж-ге дейін шығарады. Сонымен қатар электромагнитті перфораторлар да қолданысқа ие– фугальды және пневматикалық.

Конструкцияларды жинақтау және бұйымдарды бекітуге арналған қол машиналары

Электрлік монтаждау және сантехникалық жұмыстар үшін бұрандалы байланыс түрлері қолданылады (болттар, винттер, гайкалар, шпилькалар, шуруптар, шегелер, қысқыштар, дюбельдер).

Бұрандалы байланыстарды жинақтау үшін жұмысшы органы үздіксіз күшті және импульсті күшті жұмыс жасайтын бұранда айналдырғыш машиналар, гайка, шуруп, шпилька айналдырғыш  машиналар қолданылады. Кемшілігі – байланыстырудың соңында операторға берілетін айтарлықтай реактивті момент.

 

Электрлік гайка бұрағыш – параметрлері –

1) максимал тарту моменті және 

2) бұрандалы байланысты тарту уақыты.

 

Сирек соққылы гайка бұрағыштар – жоғары дәлдікке ие (соққы энергиясы  25Дж шамасында). Массасы 20-40% аз және ПӘК жоғары болады, диаметрі 22-52 мм дейін, М=400 - 5000Н·м арасында. Бір байланысты жинақтау ұзақтығы – 3-8 сек). Технологиялық жабдықтарды монтаждау кезінде диаметрі 100-200 мм байланыстарды жинақтау үшін насос станциясынан қуат алатын  гидравликалық жетекті гайка бұрағыштар қолданылады.

 

Шуруп бұрағыштар (винт бұрағыштар) – аралықтарды монтаждау кезінде қолданылады.

 

Бұранда кескіш машиналар, монтаждық жинақтау балғалары немесе пистолеттері (бекіту бұйымдарын қағуға арналған – шегелер, қысқыштар, дюбельдер). Порохты, пневматикалық (шеге-қысқышқаққыш пистолеттер) және электромагнитті (жиілігі 50 Гц-тен төмен, соққы энергиясы – 5-22 Дж) балғалар. Маркасы М400 бетондарда, беріктік шегі 450 МПа дейін болаттарда, кірпіштерде қолданылады.

 

Тойтарып бекіту (пневматикалық) балғалар – диаметрі  36 мм заклепкалар.

Негізгі параметрлері: 1 – соққы энергиясы (22-70 Дж);

2 – соққы жиілігі (8-18 Гц);         

3 – соққы қуаты (400-560 Вт);

4 – ауа шығыны (2,45 м3/мин/кВ).

Берік материалдарды бұзуға және топырақта жұмыс жасауға арналған

қол машиналары

Асфальтбетон төсемелерін, тоң, берік, тау жыныстарын, әртүрлі материалдардан орындалған құрылыс конструкцияларының элементтерін (тас, кірпіш, бетон) бұзу үшін, қабырғалар мен жабындарда саңылау жасау үшін балғалар мен бетон қиратқыштар қолданылады. Электр балғалары – соққы энергиясы 2-ден 25 Дж-ға дейін, ал сүймендерде  – 40 Дж электрлік және 90 Дж пневматикалық.

 

Пневматикалық шабу балғасы – өндірісте соққы энергиясы  8-ден 56 Дж-ға дейін, жиілігі  40-тан 10 Гц-ге дейін және массасы 5,5-11 кг шабу балғалары шығарылады. IV категориялы біртекті топырақтардағы бұрғыларда диаметрі ( 55-300 мм) пневмоойғыштар және диаметрі  ( 55-2000 мм) топырақ жазғыштар қолданылады.

Бұрғыны ойғыштармен жүріп өту шарты– копус пен бұрғы қабырғасы арасында үйкеліс күшінің болуы.  

Ойғыштар металл тұрбалар мен анкерлерді қағып енгізу үшін, топырақты тереңдетіп тығыздау үшін, жатып қалған сусымалы материалдарды қопсыту үшін қолданылады. Негізгі параметрлері: 1 – соққы энергиясы; 2 – жиілігі; 3 – диаметрі; 4 – бұрғы ұзындығы; 5 – өтіс жылдамдығы. Сығылған ауа қысымы – 0,5-0,7 МПа, басым шығын –0,05-тен 0,22 (м3/с)/кВт-қа дейін. Олар құрылымы мен қызмет көрсету бойынша қарапайым болып келеді. Кемшілігі – шектеулі қолданылу облысы.

 

Топырақ жазғыштар – жұмыс органы эксцентрикті білікке орналастырылған конустық жазғыштар түрінде болып келеді. Диаметрі  55-250 мм, Қозғалтқыш қуаты өтіс жылдамдығы  20 м/ч болса 0,3-5,5 кВт олып табылады, ал машина массасы  150 кг дейін. Қуатты жазғыштар – массасы 25 тонн, қуаты 270 кВт дейін барады.

 

Материалдарды тегістеуге арналған қол машиналары.

Олармен бет қабаттарын, пісіру тігістерін қорғайды, тұрбалар мен профилдік металдарды металдардан, мрамордан, граниттен дайындалған бұйымдарды тегістейді, теппе қадамдарын қорғайды. Конструкциясы бойынша олар айналмалы қозғалысты жұмысшы органдарымен – тік, бұрышты, қаптал және иілімді білікті; барабан типті қозғалысы тұйық машиналар; алаң типті – күрделі қозғалысты болуы мүмкін. Жұмыс құралы – абразивті шеңберлер, майысқақ дисктер, металл щеткалар, киіз, фетр, мақта қағаз шеңберлер.  Параметрлері: шеңбер диаметрі (40-160 мм – тік, 80-230 мм – бұрышты). Тік пневматикалық және бұрышты электрлік және иілімді білікті  тегістеу машиналарын да қарастыруға болады. Олардың тиімділігі жұмыс режиміне, жұмыс құралының беріктігі мен төзімділігіне тәуелді болып табылады.

 

Тегістеу шеңберлері қаттылығы мен беріктігі жоғары табиғи және жасанды абразивті кристалдардан және керамикалық, бакелитті және вулканитті байланыстардан тұрады. Шеңберлік жылдамдығы: 35 м/с, 75 м/с, 18 м/с, электрокорундтан жасалған арматураланған шеңберлер – 80-110 м/с.

Жазық- және ленталық тегістеу машиналарыолардың параметрлері:

- платформа өлшемдері, қайтымды-ілгерілемелі қозғалыстар жиілігі (жазық үшін);

- абразивті лента өлшемдері мен оның қозғалыс жылдамдығы (ленталық үшін).

Беттерді кесуге, тазалауға және материал шеттерін өңдеуге арналған қол машиналары

Гофрланған, жылтыр метал беттері, арматуралар мен басқа да материалдарды кесу үшін электрлік, пневматикалық және гидравликалық жетекті шабу, пышақты, дискті, рычагты қайшылар қолданылады. Қалыңдығы 4 мм болатын металдарды қайшылармен кеседі, ал дискті кескіштер қалыңдығы 1 мм-ге дейін металдарды кесуге арналған.

Шабу қайшыларының бір түріне жиек қиғыштар жатады. Пышақты қайшының кесу жылдамдығы шабу қайшыларына қарағанда жоғарырақ болады.  

Тұрбакескіштер – массасы 26 кг дейін, тұрба диаметрлері 15-20, 245-273 мм. Жұмысшы органдары: кескіштер, абразивті кесінді шеңберлер, дисктер, пышақты және ленталы төсемелер.

 

Шаберлер – металл бөлшектер жиегі мен беттерін тазалап өңдеуге арналған.  

Тазалау балғалары – қол жетімсіз орындарды тазалау. Жұмыс органытістер немесе болат инелер шоғыры. Кең таралғаны тісті-тазалау балғалары мен шоғырлы-тазалау түрлері.  Соққы энергиясы 1-8 Дж, соққы жиілігі 60 Гц пневматикалық.

Материалдарды аралауға, қашауға және жаңқалауға арналған қол машиналары

Бұлар электрлік жетекті аралар, шапқыштар, қашағыштар.  

Ағаш өңдеу машиналары. Дискті аралар –диаметрі 100 мм ағашты аралауға, мрамор мен тасты кесуге арналған. Жылдамдығы V=30-50 м/с. Қуаты >0,6 кВт. Параметрлері: максимал аралау тереңдігі (45-100 мм), диск диаметрі (125-250 мм), айналу жиілігі (1500-4500 мин-1).

 

Шынжырлы қол аралары – параметрлері: максимал аралау диаметрі (>600 мм), аралау ені, шынжыр жылдамдығы.

 

Пышақты аралар – негізгі параметрлері материал өлшемдері, аралау ені, төсеменің өту жиілігі, жүрісі (20-60 мм).

 

Қашағыштар – жіктер мен ұяшықтар жасау.

 

Фрезерлік машиналаржұмысшы құралы фреза. Электр жетегінің қуаты 0,6-2 кВт.

Фрезерлік машиналардың бір түрі  атыз жасаушылар. Параметрлері: бір жүрістегі жік ені мен тереңдігі.

 

Шапқыштар – параметрлері: бір жүрістегі сүргілеу ені (75-160) мен тереңдігі (1-3 мм).

Бақылау сұрақтары:

  1.  Қол машиналары қандай  белгілеріне қарай жіктеледі?
  2.  Қол машиналарының жұмыс органы қозғалысының сипаты қандай?
  3.  Қол машиналарының жетек түріне не жатады?
  4.  Қол машиналарының конструктивті орындалуы қалай?
  5.  Жазық және ленталық тегістеу машиналарының параметрлеріне нелер жатады?

 

 

Ұсынылатын  әдебиеттер  тізімі:

  1.  Строительные  машины.  Учебник  для  вузов.   Д.Н. Волков, В.И. Крикун, С.Е. Рынсков.  Под ред. Д.Н. Волкова. М. , Высшая школа, 1996.
  2.  Волков Д.П., Крикун В.Я. Строительные машины. – М.:АСВ, 2002. Белецкий Б.Ф. Строительные машины и оборудование – Ростов н/Д, Феникс, 2005.
  3.  Добронравов С.С. Строительные машины и оборудование. - М.: Высшая школа, 2006.
  4.  Добронравов С.С. Строительные машины и основы автоматизации. – М.: Высшая школа, 2001.

 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

21985. Византийская культура 39.5 KB
  Но для культуры Византии характерно единство – языковое конфессиональное. В Византии были популярны и исторические сочинения. Отличительной чертой системы образования в ранней Византии было сохранение в значительных масштабах античных традиций. В ранней Византии происходило накопление эмпирических знаний по географии навигационному делу ботанике зоологии картографии.
21986. Византия в IV-XI вв. 123.5 KB
  Географическое положение Византии делало империю как бы связующим звеном между Востоком и Западом. В состав Византии в этот период входила вся восточная половина Римской империи. Территория Византии по данным источников в это время превышала 750 тыс. Латинское население западных областей Византии было немногочисленно.
21987. Византия в XII-XV вв. 78 KB
  административный и судебный иммунитет в большинстве владений у родственников императоров был полный налоговый иммунитет имели они и свой штат оставался в Византии ограниченным не только в XII в. Пожалование земли и крестьян в пронию до известной степени заменило стратиотское землевладение крестьянского типа которое полностью не исчезло а сохранялось до конца существования Византии. В Византии имел гораздо меньшее развитие чем на Западе процесс субинфеодации. Феодальные институты Византии – прония арифмос харистикий экскуссия –...
21988. Германия в XI-XV вв. 151.5 KB
  Полностью романской была Лотарингия присоединенная к Германии уже в конце IX в. Новые императоры вернулись от вселенской политики к германским проблема в Италию ходили походами только для коронации в Германии опирались на епископов и на слой министериалов и боролись с герцогами. Но после клюнийской реформы духовенство в Германии усилилось а в XI в. Генрих IV стал править самостоятельно в качестве короля Германии ему прежде всего пришлось столкнуться с фактом возросшей независимости светских и духовных князей.
21989. Германия в XVI-первой половине XVII вв. 182.5 KB
  Международная экономическая роль Германии выражалась в том что она занимала первое место в мире по добыче серебра 80 шло из Германии в Европу. Альбрехт не был в состоянии уплатить Фуггерам и добился от папы Льва X разрешения провести продажу индульгенций в Саксонии и других местах Германии за что обещал уплатить курии 10. На востоке Германии большое значение приобретают ярмарки в Лейпциге с конца XV в. Процесс созревания некоторых предпосылок генезиса капитализма был приостановлен в Западной Германии и Австрии феодальной реакцией...
21990. Гуманизм Италии XIV-XV вв. 147 KB
  Гуманисты были творцами новой системы знания в центре которого стояла проблема человека его земного предназначения термин humanista полагает П. Мишле выдвинул принципиально отличное от средневекового решения проблемы отношения человека к миру. Бурдаха где он писал что новое понимание искусства литературы науки новая концепция человека не вступали в противоречие в христианской религией ибо были предопределены ее пышным цветением в XIII в. Наиболее значительной для Тоффанина была идея божественности человека.
21991. Западная Европа в конце XI в. 30 KB
  Отношения между представителями класса феодалов в государствах Западной Европы строились по принципу т. На ее вершине находился император король который считался верховным сеньором всех феодалов их сюзереном – главой феодальной иерархии. Среди церковных феодалов тоже существовала иерархия по рангу занимаемой ими должности: папа римский кардиналы архиепископы епископы аббаты приоры кюре викарий. Многие из них были вассалами светских феодалов по своим земельным владениям и наоборот.
21992. Западные славяне 61.5 KB
  начинается серия войн с Византией велись они с переменным успехом но в целом удачно для Болгарии. престиж Болгарии как международной державы был высок. Послов Болгарии за императорским столом сажали выше чем послов германского императора Оттона I. в Болгарии появилось богомильское движение дуализм.
21993. Индия в IV-VI-VII-XII вв. 50 KB
  Упадок империи Гуптов в Индии явился рубежом отделяющим древность от средневековья. Индии. вождем эфталитов стал Торомана который овладел Гандхарой – областью на северозападе Индии затем двинулся в пределы самой империи. Инд частью Центральной Индии совр.