74212

Қол машиналары. Жалпы мәліметтер, қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу

Лекция

Производство и промышленные технологии

Жалпы мәліметтер қол машиналарын атқаратын қызметіне жұмыс жасау принципіне жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына жұмыс режиміне жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналарын атқаратын қызметіне жұмыс жасау принципіне жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына жұмыс режиміне жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналары дегеніміз жұмыс органы қозғалысқа қозғалтқыш арқылы ал қосымша қозғалыстары жеткізу оператордың көмегімен қолдан қозғалысқа келтірілетін машиналар аталынады. Жеңіл түріне тескіш...

Казахский

2014-12-30

1.34 MB

18 чел.

Дәріс №15 (1 сағат)

Тақырып: «Қол машиналары. Жалпы мәліметтер, қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу. Қол машиналарына қойылатын негізгі талаптар»

Жоспар:

  1.  Жалпы мәліметтер.
  2.  Қол машиналарын атқаратын қызметіне, жұмыс жасау принципіне, жұмыс органының қозғалыс сипаттамасына, жұмыс режиміне, жетек түрі мен қорғаныс класына қарай жіктеу.
  3.  Қол машиналарына қойылатын негізгі талаптар.

Қол машиналары дегеніміз жұмыс органы қозғалысқа қозғалтқыш арқылы, ал қосымша қозғалыстары (жеткізу) оператордың көмегімен қолдан қозғалысқа келтірілетін машиналар аталынады.

Қол машиналары мына белгілеріне қарай жіктеледі:

Әрекет ету принципі:

1 – үздіксіз-күшті – жұмыс органы үздіксіз қозғалыста болады (бұрғылау, тегістеу, дискті аралар);

2 – импульсті-күшті (үзілісті-импульсті режимді: соққылы (балғалар, перфораторлар, қиғыш қайшылар) және соққысыз (пышақты қайшылар). Таза соққылы режимде (балғалар, бетон сындырғыштар, таптағыштар), соққылы-бұрылмалы (перфораторлар), соққылы-айналмалы (гайка бұрағыштар).

Жұмыс органы қозғалысының сипаты:

1 – айналмалы (дискті аралар, бұрандалы, шынжырлы және ленталы аралар, ленталы тегістегіш машиналар т. б.

2 – қайтымды  (қайшылар, аралар);

3 – күрделі қозғалысты (соққылы-бұрылмалы және  соққылы айналмалы әсер ететін).

Жұмыс режимі:

1 – жеңіл;

2 – орташа;

3 – ауыр;

4 – аса ауыр.

Жеңіл түріне тескіш, бұрғылағыш машиналар, ал аса ауыр түріне соққымен әсер ететін машиналардың барлығы жатады.

Атқаратын қызметі мен қолданылу облысына қарай былай ажыратылады:

1 – әртүрлі материалдарды өңдеуге арналған жалпы қолданыстағы;

2 – ағаш, пластмасса, тас, бетон материалдарды өңдеуге арналған;

3 – топырақпен жұмыс жасауға арналған;

4 – жинақтау жұмыстарына арналған;

5 – қосымша қондырғы топтамасы бар универсалды машиналардың ерекше тобы.

Жетек түрі:

1 – электрлік;

2 – пневматикалық;

3 – гидравликалық;

4 – іштен жану қозғалтқыштары арқылы қозғалысқа келтірілетін;

5 – пиротехникалық.

Электрлік жетекті қол машиналарына электр тогынан зардап шегудің үш класын береді: I және II класс –номинал кернеуі 42 В жоғары. Қорғау класы IIIноминал кернеуі 42 В дейін – автономды электр энергиясы көзінен қуат алатын.

Конструктивті орындалуы:

1 – тік (жұмыс органы мен жетектің айналу өсі дәл келеді немесе параллель);

2 – бұрышты (бір-біріне бұрыш жасай орналасады).

Негізгі параметрлері: тұтынатын қуаты (электрлі  қол машиналары үшін кернеу, тоқ көзі, күші және жиілігі; пневматикалық қол машиналары үшін сығылған ауаның жұмысшы қысымы). Қол машиналарының бірегей индексация жүйесі жоқ. Әріптік және сандық бөліктер индексі қолданылады. Мысалы: ИЭ-1202А – қол электр тескіш көп жыламдықты, бірінші модернизациядан өткізілген екінші модель машинасы.

И – механикаландырылған құрал (алғашқы әріп); екіншісі – жетек түрі: Э – электрлік,  Г – гидравликалық, П – пневматикалық, Д – іштен жану қозғалтқышы. Алғашқы сан – машина тобы: 1 – тескіш, 2 – тегістегіш, 3 – бұранда жасайтын, 4 – соққылық,                     5 – фрезерлік, 6 – арнайы және универсалды, 7 – көпшпиндельді, 8 – құралдық қосымшалар мен бастар, 9 – қосымша жабдық, 10 – резервтік топ . Екінші сан – орындалуы: 0 – тік, 1 – бұрышты, 2 – көпжылдамдықты, 3 – реверсивті. Соңғы екі сан –модель номері. Соңғы әріп – кезекті модернизация.

Қол машиналарына қойылатын талаптар: компактілік, жинақтылық, тасымалдау ыңғайлылығы және жұмысқа кірісу жылдамдығы, қауіпсіздік, шусыздық, техникалық эстетика, min масса мен габариттер, жұмыс кезіндегі икемділік, түйіндік унификация, оларды дайындау және жөндеу жұмыстарының құны мен еңбексыйымдылығының төмендігі.

Саңылаулар жасауға арналған қол машиналары

Бұл типке қол тескілеу машиналары және металда, ағашта, пластмассада, бетонда, таста, кірпіште және тағы да басқа материалдарда  тұйық және ашық саңылаулар жасауға арналған перфораторлар жатады. Олар басқалар үшін базалық машина болып табылады. Бұл корпус, қозғалтқыш, редуктор, жұмысшы орган – шпиндель және жұмысқа кірістіру құрылғысы. Жұмысшы құралы – тескіштер: металда артқы ілмектері цилиндрлік (диаметрі 6 мм деін болатын) және конустық. Диаметрі 14 мм дейін тескіштер шпиндельге кигізілген үш жұдырықшалы патронға бекітіледі. Кескіш бөлігі бұрыш жасай орналасады (140° - қатты және морт материалдар; 118° - болат, шойын, қола; 90° - жұмсақ және тұтқыш материалдар).

Қос алмасты кескіштер – кірпіш, керамзит-, шлакбетон, гипсолит.

Қол перфораторлары – l=300-500 мм (Р=40-50 Мпа) 4 м дейін саңылаулар және беріктігі кез-келген дәрежедегі материалдар (>200 МПа).

Электромеханикалық перфораторларсоққы энергиясы 10 Дж дейін, d=5-80 мм, l=600-700мм, массасы 16 кг. Соққы энергиясы >10  Дж болатын, массасы 35 кг, саңылау диаметрі 60 мм, ұзындығы 6м. 1-ден 25 Дж-ге дейін шығарады. Сонымен қатар электромагнитті перфораторлар да қолданысқа ие– фугальды және пневматикалық.

Конструкцияларды жинақтау және бұйымдарды бекітуге арналған қол машиналары

Электрлік монтаждау және сантехникалық жұмыстар үшін бұрандалы байланыс түрлері қолданылады (болттар, винттер, гайкалар, шпилькалар, шуруптар, шегелер, қысқыштар, дюбельдер).

Бұрандалы байланыстарды жинақтау үшін жұмысшы органы үздіксіз күшті және импульсті күшті жұмыс жасайтын бұранда айналдырғыш машиналар, гайка, шуруп, шпилька айналдырғыш  машиналар қолданылады. Кемшілігі – байланыстырудың соңында операторға берілетін айтарлықтай реактивті момент.

 

Электрлік гайка бұрағыш – параметрлері –

1) максимал тарту моменті және 

2) бұрандалы байланысты тарту уақыты.

 

Сирек соққылы гайка бұрағыштар – жоғары дәлдікке ие (соққы энергиясы  25Дж шамасында). Массасы 20-40% аз және ПӘК жоғары болады, диаметрі 22-52 мм дейін, М=400 - 5000Н·м арасында. Бір байланысты жинақтау ұзақтығы – 3-8 сек). Технологиялық жабдықтарды монтаждау кезінде диаметрі 100-200 мм байланыстарды жинақтау үшін насос станциясынан қуат алатын  гидравликалық жетекті гайка бұрағыштар қолданылады.

 

Шуруп бұрағыштар (винт бұрағыштар) – аралықтарды монтаждау кезінде қолданылады.

 

Бұранда кескіш машиналар, монтаждық жинақтау балғалары немесе пистолеттері (бекіту бұйымдарын қағуға арналған – шегелер, қысқыштар, дюбельдер). Порохты, пневматикалық (шеге-қысқышқаққыш пистолеттер) және электромагнитті (жиілігі 50 Гц-тен төмен, соққы энергиясы – 5-22 Дж) балғалар. Маркасы М400 бетондарда, беріктік шегі 450 МПа дейін болаттарда, кірпіштерде қолданылады.

 

Тойтарып бекіту (пневматикалық) балғалар – диаметрі  36 мм заклепкалар.

Негізгі параметрлері: 1 – соққы энергиясы (22-70 Дж);

2 – соққы жиілігі (8-18 Гц);         

3 – соққы қуаты (400-560 Вт);

4 – ауа шығыны (2,45 м3/мин/кВ).

Берік материалдарды бұзуға және топырақта жұмыс жасауға арналған

қол машиналары

Асфальтбетон төсемелерін, тоң, берік, тау жыныстарын, әртүрлі материалдардан орындалған құрылыс конструкцияларының элементтерін (тас, кірпіш, бетон) бұзу үшін, қабырғалар мен жабындарда саңылау жасау үшін балғалар мен бетон қиратқыштар қолданылады. Электр балғалары – соққы энергиясы 2-ден 25 Дж-ға дейін, ал сүймендерде  – 40 Дж электрлік және 90 Дж пневматикалық.

 

Пневматикалық шабу балғасы – өндірісте соққы энергиясы  8-ден 56 Дж-ға дейін, жиілігі  40-тан 10 Гц-ге дейін және массасы 5,5-11 кг шабу балғалары шығарылады. IV категориялы біртекті топырақтардағы бұрғыларда диаметрі ( 55-300 мм) пневмоойғыштар және диаметрі  ( 55-2000 мм) топырақ жазғыштар қолданылады.

Бұрғыны ойғыштармен жүріп өту шарты– копус пен бұрғы қабырғасы арасында үйкеліс күшінің болуы.  

Ойғыштар металл тұрбалар мен анкерлерді қағып енгізу үшін, топырақты тереңдетіп тығыздау үшін, жатып қалған сусымалы материалдарды қопсыту үшін қолданылады. Негізгі параметрлері: 1 – соққы энергиясы; 2 – жиілігі; 3 – диаметрі; 4 – бұрғы ұзындығы; 5 – өтіс жылдамдығы. Сығылған ауа қысымы – 0,5-0,7 МПа, басым шығын –0,05-тен 0,22 (м3/с)/кВт-қа дейін. Олар құрылымы мен қызмет көрсету бойынша қарапайым болып келеді. Кемшілігі – шектеулі қолданылу облысы.

 

Топырақ жазғыштар – жұмыс органы эксцентрикті білікке орналастырылған конустық жазғыштар түрінде болып келеді. Диаметрі  55-250 мм, Қозғалтқыш қуаты өтіс жылдамдығы  20 м/ч болса 0,3-5,5 кВт олып табылады, ал машина массасы  150 кг дейін. Қуатты жазғыштар – массасы 25 тонн, қуаты 270 кВт дейін барады.

 

Материалдарды тегістеуге арналған қол машиналары.

Олармен бет қабаттарын, пісіру тігістерін қорғайды, тұрбалар мен профилдік металдарды металдардан, мрамордан, граниттен дайындалған бұйымдарды тегістейді, теппе қадамдарын қорғайды. Конструкциясы бойынша олар айналмалы қозғалысты жұмысшы органдарымен – тік, бұрышты, қаптал және иілімді білікті; барабан типті қозғалысы тұйық машиналар; алаң типті – күрделі қозғалысты болуы мүмкін. Жұмыс құралы – абразивті шеңберлер, майысқақ дисктер, металл щеткалар, киіз, фетр, мақта қағаз шеңберлер.  Параметрлері: шеңбер диаметрі (40-160 мм – тік, 80-230 мм – бұрышты). Тік пневматикалық және бұрышты электрлік және иілімді білікті  тегістеу машиналарын да қарастыруға болады. Олардың тиімділігі жұмыс режиміне, жұмыс құралының беріктігі мен төзімділігіне тәуелді болып табылады.

 

Тегістеу шеңберлері қаттылығы мен беріктігі жоғары табиғи және жасанды абразивті кристалдардан және керамикалық, бакелитті және вулканитті байланыстардан тұрады. Шеңберлік жылдамдығы: 35 м/с, 75 м/с, 18 м/с, электрокорундтан жасалған арматураланған шеңберлер – 80-110 м/с.

Жазық- және ленталық тегістеу машиналарыолардың параметрлері:

- платформа өлшемдері, қайтымды-ілгерілемелі қозғалыстар жиілігі (жазық үшін);

- абразивті лента өлшемдері мен оның қозғалыс жылдамдығы (ленталық үшін).

Беттерді кесуге, тазалауға және материал шеттерін өңдеуге арналған қол машиналары

Гофрланған, жылтыр метал беттері, арматуралар мен басқа да материалдарды кесу үшін электрлік, пневматикалық және гидравликалық жетекті шабу, пышақты, дискті, рычагты қайшылар қолданылады. Қалыңдығы 4 мм болатын металдарды қайшылармен кеседі, ал дискті кескіштер қалыңдығы 1 мм-ге дейін металдарды кесуге арналған.

Шабу қайшыларының бір түріне жиек қиғыштар жатады. Пышақты қайшының кесу жылдамдығы шабу қайшыларына қарағанда жоғарырақ болады.  

Тұрбакескіштер – массасы 26 кг дейін, тұрба диаметрлері 15-20, 245-273 мм. Жұмысшы органдары: кескіштер, абразивті кесінді шеңберлер, дисктер, пышақты және ленталы төсемелер.

 

Шаберлер – металл бөлшектер жиегі мен беттерін тазалап өңдеуге арналған.  

Тазалау балғалары – қол жетімсіз орындарды тазалау. Жұмыс органытістер немесе болат инелер шоғыры. Кең таралғаны тісті-тазалау балғалары мен шоғырлы-тазалау түрлері.  Соққы энергиясы 1-8 Дж, соққы жиілігі 60 Гц пневматикалық.

Материалдарды аралауға, қашауға және жаңқалауға арналған қол машиналары

Бұлар электрлік жетекті аралар, шапқыштар, қашағыштар.  

Ағаш өңдеу машиналары. Дискті аралар –диаметрі 100 мм ағашты аралауға, мрамор мен тасты кесуге арналған. Жылдамдығы V=30-50 м/с. Қуаты >0,6 кВт. Параметрлері: максимал аралау тереңдігі (45-100 мм), диск диаметрі (125-250 мм), айналу жиілігі (1500-4500 мин-1).

 

Шынжырлы қол аралары – параметрлері: максимал аралау диаметрі (>600 мм), аралау ені, шынжыр жылдамдығы.

 

Пышақты аралар – негізгі параметрлері материал өлшемдері, аралау ені, төсеменің өту жиілігі, жүрісі (20-60 мм).

 

Қашағыштар – жіктер мен ұяшықтар жасау.

 

Фрезерлік машиналаржұмысшы құралы фреза. Электр жетегінің қуаты 0,6-2 кВт.

Фрезерлік машиналардың бір түрі  атыз жасаушылар. Параметрлері: бір жүрістегі жік ені мен тереңдігі.

 

Шапқыштар – параметрлері: бір жүрістегі сүргілеу ені (75-160) мен тереңдігі (1-3 мм).

Бақылау сұрақтары:

  1.  Қол машиналары қандай  белгілеріне қарай жіктеледі?
  2.  Қол машиналарының жұмыс органы қозғалысының сипаты қандай?
  3.  Қол машиналарының жетек түріне не жатады?
  4.  Қол машиналарының конструктивті орындалуы қалай?
  5.  Жазық және ленталық тегістеу машиналарының параметрлеріне нелер жатады?

 

 

Ұсынылатын  әдебиеттер  тізімі:

  1.  Строительные  машины.  Учебник  для  вузов.   Д.Н. Волков, В.И. Крикун, С.Е. Рынсков.  Под ред. Д.Н. Волкова. М. , Высшая школа, 1996.
  2.  Волков Д.П., Крикун В.Я. Строительные машины. – М.:АСВ, 2002. Белецкий Б.Ф. Строительные машины и оборудование – Ростов н/Д, Феникс, 2005.
  3.  Добронравов С.С. Строительные машины и оборудование. - М.: Высшая школа, 2006.
  4.  Добронравов С.С. Строительные машины и основы автоматизации. – М.: Высшая школа, 2001.

 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

42360. Technologies of the aircraft systems refilling by the special liquids 4.27 MB
  Technologies of the ircrft systems refilling by the specil liquids The purpose of work is to study the technologicl equipment nd fetures of its ppliction technology for refilling of the ircrft onbord systems by the specil liquids Brief theoreticl dt 1. Servicer by the specil liquids ZSG66 is intended for refilling of the ircrft onbord systems by synthetic nd minerl oils oil mixtures strting fuel gsoline hydrulic mixtures. Servicer by the specil liquids cn crry out the following procedures: refilling of own tnks by the own pump; ...
42361. Air start up of aviation engines 487.5 KB
  ir strt up of vition engines The purpose of work is fmiliriztion with equipment intended for ir wy jet engines strt up. Brief theoreticl dt To perform n ir gs turbine engine strt up without uxiliry power unit PU running specil selfpropelled or towed ir Strt Units SU re pplied. They deliver compressed continuous ir strem to the ircrft onbord strter inlet for driving the ir strting turbine wheel locted on ech jet engine tht rottes the high pressure engine stge shft ccomplishing the gs turbine engine strt up procedure. Intention generl...
42362. Electric power start up of aviation engines 689 KB
  Electric power strt up of vition engines The purpose of work is fmiliriztion with the equipment intended for ircrft onbord power circuit supply for engine strt up nd power delivery of onbord consumers. Brief theoreticl dt To supply the prticulr electric power proper to the ircrft onbord power circuit when the min engines nd uxiliry power unit re not running specil selfpropelled or towed Ground Power Units re pplied for tht purposes. It lso llows performing n electricl power strt up of min ircrft jet engines by spinning the high...
42363. Technologies of towbar towing of aircraft 2.32 MB
  Technologies of towbr towing of ircrft The purpose of work is fmiliriztion with the bsic technologicl fetures of ircrft towing nd pushbck procedure sfety of towing procedure lbour precution issues. Filure to do so cn result in dmge to the ircrft cncelltion of flight delys or disruption of trvel for our customers pssengers s well s potentil dngerous dmge to other ircrft or vehicles. Fmiliriztion with the equipment nd towbrs being used including prctice with the pushbck vehicle nd ttched towbr to chieve necessry control to follow...
42365. Двумерные графики. Дифференцирование. Интегрирование функции одной переменной. Интегрирование функции многих переменных. Действия с матрицами 218 KB
  Построить на отдельных рисунках графики функций Бесселя первого рода Jn(x) для различных ее номеров n в интервале. Функции Бесселя вызываются командой BesselJ(n,x), где n – номер функции Бесселя, x – независимая переменная. Построить первые 6 функций Бесселя для. Как они выглядят и чем отличаются друг от друга Сделать подписи осей курсивом
42366. Разработка программного обеспечения управления технической системой 694.5 KB
  Необходимо разработать алгоритм и программу управления угловым движением спутника по углу тангажа в процессе поддержания нулевых угловых отклонений относительно заданного положения. Для обеспечения проверки правильности и отладки этих алгоритмов необходимо разработать имитационную математическую модель внешней среды. Алгоритм управления должен быть реализован в управляющей БЦВМ. Она эмулируется в ПК. В рамках этой эмуляции реализуется заданная дискретная во времени работа управляющего алгоритма. В рамках данной работы недостижима отладка на системной ЦВМ.
42367. Побудова лексичного аналізатора 370 KB
  Граматика створена під впливом мов Pascal та C , зокрема аналогічно першій програма починається з ключового слова program, для початку оголошення використовується слово var. Від мови С було перейнято дужки, що позначають початок і кінець програми, ключове слово main, конструкції умови, циклу та присвоєння.
42368. Побудова синтаксичного аналізатора 198.5 KB
  Синтаксичний аналізатор отримує послідовність лексем з лексичного аналізатора і перевіряє чи може ця послідовність бути утворена за заданим алогритмом граматикою. оп ввід вивід присвоєння цикл...