75812

Инновациялық қызметтің мемлекетке қолдаудың шетелдік тәжірибесі

Реферат

Инновационные исследования

Инновациялық дамудың келесі түрі «тасымалдау» стратегиясы болып табылады және олкейбір елдерде: Оңтүстік Шығыс, Азия және Қытайда қолданылады. Бұл стратегия ғылыми-техникалық қайта жұмыстарды қажет етпейтіндіктен өте қарапайым болып табылады.

Казахский

2015-01-26

51.68 KB

19 чел.

Т.РЫСҚҰЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

 «Экономика және Басқару» мектебі

«Менеджмент» кафедрасы

«Инновациялық менеджмент» пәні бойынша

Реферат

Тақырыбы: Инновациялық қызметтің мемлекетке қолдаудың шетелдік тәжірибесі

                                             Орындаған: Абдрашева  Ажар

                                                            «5В050700-Менеджмент» мамандығы,

3-курс, 341                                  

                                                      Тексерген: Абдулина.Г. А

Алматы, 2014

Мазмұны

1

Инновациялық қызметтің мемлекетке қолдаудың шетелдік тәжірибесі.......................................................................................................

2

2

Қазақстан Республикасының инновациялық қызметін мемлекеттік қолдау ............................................................................................................

7

3

Үндістанның инновациялық қызметін мемлекеттік қолдау.....................

11

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.....................................................................

15

Инновациялық қызметтің мемлекетке қолдаудың шетелдік тәжірибесі

Ғылымдағы лидерлікке бағытталған пайдаланушы елдердегі модельдің мәні – ғылымиөндірістік циклдің барлық кезеңдерін қамтитын (АҚШ пен Ұлыбритания) кең масштабтымақсатты жобаларды жүзеге асыру. Ол келесіден тұрады: бюджет есебінен алынған ҒЗТКЖ-дыңбарлық нәтижелері, кез келген отандық өндірушілерге тегін немесе белгіленген бағамен беріледі.Бұл саясат жаңаны енгізудің басты импульсі – техника мен ғылым деңгейінен шығады, олардыңдамуы үшін ең алдымен мемлекет жауап береді. Олар негізінен атом энергиясы, қару-жарақ,космос салаларындағы жаңа енгізулер болатын. Бұл түрдегі инновация стратегиялары «лидерлік»немесе «өсіру» стратегиясы деп аталады. Инновация негізінен өзінің фундаментіне, зерттеулерінебайланысты пайда болады, ол әсіресе тәжірибе көрсетіп отырғандай техникасы жоғары елдердеқалыптасып отыр (соңғы жылдары бұл стратегияны Жапония қолдап отыр).«Иммитациялық модель» немесе «шеттен алу» моделі Жапония, Оңтүстік Кореядақолданылады, олар лидер елдерінде құрылған инновацияны шеттен алуға негізделеді. Бұлстратегия бастапқы инновация кезеңін өткізуге және осы бұрыннан белгілі өнімдердің жетілуінекөмектеседі.

Инновациялық дамудың келесі түрі «тасымалдау» стратегиясы болып табылады және олкейбір елдерде: Оңтүстік Шығыс, Азия және Қытайда қолданылады. Бұл стратегия ғылыми-техникалық қайта жұмыстарды қажет етпейтіндіктен өте қарапайым болып табылады.

Инновацияны сатып алушы ел бұрыннан белгілі өнімді өз елінде ешқандай өзгеріссіз жәнежетілдірусіз шығарады.

Мысалы, инновация стратегиясын қабылдау уақытында жетістіктерге жеткен ел – Жапонияболып табылады. Жапонияның технологиялық саясаты экономикалық өсудің негізі болыптабылады. Соңғы 30 жылда Жапония 10 млрд. долларды шетел технологиясын сатып алуғажұмсады. Жалпы лицензияның саны 52 мыңға жуықталды, және соның жартысы АҚШ-тан сатыпа алынған. Ғылыми техникалық білімнің белсенді импорты Жапония үшін өндірістік дамығанелдермен технологиялық жарылысты елеулі азайтты. Бұл жерде маңызды рольді мемлекет атқарады, мемлекет қана капитал қысымын, технологиялық білімнің ірі кәсіпорындар мен кішіфирмаларға таралуын қамтамасыз етеді.

Мемлекет бұл секторды мақсатты инвестиция, жеңілдік несие, салық және амортизациянормасы көмегімен қолдайды. Инновациялық қызметті қолдаудың дәстүрлі тәсілдерінен бөлекЖапонияның мемлекеттік органдары арнайы әдістерді кең қолданады:

1) жеке банктер арқылы ұсынылған қаржылық қаражаттың мақсатты бөлінуі, және олардыңбасым салаларға бағытталуы;

2) озық технологияны жасап шығарудағы кәсіпорындармен бірлесіп жұмыс жасау;

3) шетелдік елдермен ғылыми-техникалық айырбасты бақылау.

Біздің ойымызша, мемлекеттік инновациялық саясаттың Жапониялық иммитациялықмоделінің артық жерін Қазақстан үшін пайдалануға, ұсынуға болады. Қаншалықты жоғарғыдеңгейдегі, фундаментальды зерттеулеріне қарамастан, Қазақстан әлі де ішкі ғылыми техниканыигерген жоқ, және жаңа жоба үшін қаржы инвестицияларының қайнар көздері жоқ. Бұл стратегияқаржы қаражаттарын инновациялық процестің кейбір кезеңінен «секіріп өту» есебінен үнемдеугемүмкіндік береді.

Жапония фирмалары патент пен лицензияны өзгеріссіз күйде сирек қолданатынын атапөткен жөн. Сатып алынған 90 %-ға жуық технологиялар қайта жасалған және жақсартылған.Сондықтан, иммитациялық стратегия, өзіміздің инновациялық мүмкіндіксіз көп бере қоймайды.

Әлемдік тәжірибе ресурстарды ғылымға салудың екі негізгі сызбасын ұсынады: білімдіөндіру, бюджетпен қаржыландырылған және алынған нәтижелерді кең тұтынушылар тобына тегінұсынатын ірі лабораториялардыұйымдастыру жолымен мемлекеттің тікелей қатысуы. Көбінемұндай лабораториялар денсаулық сақтау, қорғаныс, энергетика мен ауыл шаруашылығымәселелерін шешумен айналысады.

Бірінші жағдайда мемлекет өз мойнына 20 %-дан 50 %-ға дейінгі ғылыми шығындардыалады. Бюджет есебінен университеттегі түбегейлі ғылым, мемлекеттік лабораторияда қорғаныссипатындағы зерттеулер толығымен қаржыландырылады және келісім-шарт бойынша ҒЗТКЖ-дың жеке салаларында мынаны құрайды: АҚШ – 34 %, Франция – 22 %, Ұлыбритания- 16,5 %,Жапония - 1,2 % (Жапония экономикасы қорғаныс құрамдасының төменгі үлесімен ерекшеленеді).

Зерттейтін жобаға грант ретінде өтеусіз субсидияны ұсыну – түбегейлі ғылымдықаржыландырудың тиімді формасы болып табылады. Көптеген елдерде өтеусіз субсидияны шағынинновациялық бизнесті қолдау бағдарламасы бойынша шағын инновациялық фирмалар алады.

Тікелей мемлекеттік қолдаудың келесі түрі инновациялық процесті құқықтық реттеу болыптабылады. Ғылыми жұмысшылармен инновациялардың құқығын, ғылыми және инновациялыққызыметтің статусын заңмен бекіту қажет. Инновациялық қызмет субъектілердің құқығын қорғау,жеке меншік сұрағы бойынша заң актілері блогының бар болуын ұйғарады.

Инновацияны таратудың орталық жүйесі, кеңес беретін орталықтар, ғылыми-техникалықпарктер, бизнес-инкубаторлар, инновациялық қызмет субъектілеріне көмек көрсететін әртүрліинновациялық қорлардың инновациялық инфрақұрылымын қалыптастыру арқылы, мемлекетинновациялық процестің дамуына қолдау көрсетеді.Сонымен, мемлекет тікелей және жанама инновациялық қызметті қолдау әдістері арқылы,инновациялық процесті жүзеге асырудың жағымды жалпы шаруашылық және әлеуметтік-саясиклиматын құрады.Сонымен қоса, инновациялық процеске тікелей әсер етуден басқа, әлемдік тәжірибекөптеген жанама араласуларды жасап шығарды, олар салықтық, несиелік, кедендік жәнеамортизациялық саясатты мемлекеттік реттеу жүйесі арқылы жүзеге асырады. Мемлекеттіңинновациялық саясатының жанама әдістері инновациялық процестің өздерін ынталандыруғабағытталған. Жанама инновациялық саясаттың кең таралған әдісі салықтық және амортизациялықзаңдылықтың либерациясы болып табылады.Дамыған елдерде инновациялық қызметті мемлекеттік реттеудің мынадай жанама әдістерікең қолданылады: яғни, салық жеңілдіктері, жеңілдікпен несиелеу, жеделдетілген амортизациямен инновациялық жеңілдіктер. Атап өткен жөн, барлық мемлекеттік қолдау түрі тек қанаинновациялық процеске бағытталып қана қоймай, инновациялық белсенділікті көтеруі керек.

Мемлекеттік қолдаудың басты түрі – салықтық ынталандыру, ол жақында ғанапайдаланылуда. Қолдаудың бұл түрі көптеген дамушы елдермен кең қолданылды, ол мынадайартықшылыққа ие:

- жеке сектордың автономдылығы және оның зерттеу жұмысын таңдауға бағытталғанэкономикалық жауапкершілігін сақтайды;

- биліктің барлық деңгейінде аз бюрократиялық жұмысты талап етеді.Салық жеңілдігінің екі негізгі түрі көлемдік және өсімдік болып табылады. Жеңілдіккөлемді қағидасының қызмет етуі шығынның пропорционалды мөлшеріне жеңілдік береді. Осыжағдайда заңмен қабылданған жеңілдік пен өсімдік жеңілдік базалық деңгеймен салыстырғандазерттеу жұмыстарына шығынның көбеюі бойынша анықталады.Қай әдіс тиімдірек екендігі туралы бірдей тұжырым жасау қиынырақ. Әрбір мемлекет өзініңерекшелігі мен мүмкіндігін ескере отырып, ғылым мен ғылыми зерттеулер саласында өте қолайлысаясатты қолданады. Әр түрлі елдердің тәжірибесі көрсеткендей, біздің ел үшін бюджеттіксубсидия мен салық жеңілдіктерінің оңтайлы үйлесуі, байланысуы өте тиімді болып табылады.

Экономикадағы өзгерістер жаңа сапалы жағдайдағы инновациялық қызметтіңактивизациялық маңыздылығын жоғарылатты, өндірістің ғылыми көлемді дамуының тездетілуі,экономиканы қайта ұйымдастыруға мүмкіндік беру, елдің инновациялық потенциалынқалыптастыру проблемасы, экономиканың өсуі үшін қажетті фактордың болуын қамтамасыз етужағдайы болуы керек.Инвестициялық және инновациялық қызметті мемлекеттік қолдаудың келесі түрі –амортизациялық саясат. Амортизация мөлшерін көтеру мен аударымдар сапасының көбеюі,кәсіпорынның қаржылық мүмкіндігі, сонымен қоса, техникалық база мен инновацияныңжаңаруына инновациялық бейімділікті кеңейтеді.

Шетел тәжірибесінде жеделдетілген амортизация әдісі кең қолданылады. Мәні бойынша,бұл әдіс негізгі капиталын жаңарту үшін салым салатын кәсіпорын алатын салықтық жеңілдікретінде көрінеді. Жеделдетілген амортизация артықшылығы салық салатын пайданы азайту болыптабылады. Сол себепті өндірістік аппаратты және жаңа технологияны енгізуді жаңарту үшінамортизациялық қорға қаражат тез жинақталады.

Инновациялық кәсіпкерлікте маңызды орынды шағын кәсіпкерлік алады. Шағын бизнес –нарықтық экономиканың ажырамас бөлігі, онсыз балансталған динамикалық дамушыхалықшаруашылық кешені болуы мүмкін емес. Шағын бизнес жүйесінде басты рөлдіинновациялық процесс алады. АҚШ-тың алюминий өнеркәсібінде 149 шынайы жаңалықтардың1/7 бөлігі ғана ірі корпорация лабораториясында шығарылған. Шамамен жаңартулардың 40 %дамыған елдерде шағын және орта фирмалар шығарған. Шағын инновациялық бизнес жоғарытәуекелге ие, сондықтан оны тәуекелдік немесе венчурлық деп атайды. Сонымен бірге, қаржылықтабыс жағдайында шағын компаниялар ірі компанияға айналуы мүмкін.

Шетел тәжірибесі, шағын инновациялық бизнестің рөлі үлкен екенін көрсетеді. Ірі фирмаларішкі және сыртқы орта әсеріне өте икемді, сонымен қоса қиын басқару пирамидасына ие. Мұныңбәрі инновациялық циклды қиындата және ақырындата түседі, ал бұл болса инновациялықидеаның ескіруіне алып келеді;

- қиын ұйымдастыру құрылымы жоқ болғандықтан, олар нарықтық ортаның өзгеруінеикемді әсер етеді. Сонымен қоса, шағын бизнес сыртқы орта өзгерісіне жоғарғы тәуелділігіменерекшеленеді және оған жоғарғы тәуекелдік тән;

- шағын инновациялық кәсіпорындар, ірілерге қарағанда ҒЗТКЖ-ға көп қаражат салады.

Шағын бизнестің осындай ерекшеліктері олардың қызметін қолдау маңыздылығын, нарықконьюктурасының жағымсыз факторларынан қорғау керек екендігін көрсетеді.

Қазіргі күні елімізде дамыған елдердегі секілді, шағын инновациялық бизнесті қолдаудыңкешенді механизмі жүргізілуде. АҚШ, Жапония, Англия, Германияда және т.б. дамығанмемлекеттердегі секілді, шағын инновациялық фирманың қызметіне көпжақты жәрдемдесу жоқ.

АҚШ-тың осындай формасын қолдау қызметі 1953 жылдан бастап шағын бизнесті арнайыәкімшілендіру арқылы жүзеге асырылады. 1978 жылдан бастап ол инновация облысындағыфедеративті саясат оның шегінде ғылымның Ұлттық қоры жеке зерттеулері үшін «Ұлттықтұтынудағы шағын бизнес» деген бағдарламаны қаржыландырған.

Германияда екі мемлекеттік орган қызмет етеді: зерттеу және технология Министрлігі,шағын, орта фирмалардың инновациялық қызметке жәрдемдесуімен айналысатын Экономикаминистрлігі.

Ал Канадада шағын инновациялық бизнесті ғылым мен технология Министірлігі, өнеркәсіппен сауда Министрлігі және зерттеу бойынша Ұлттық кеңес қолдайды.

Инновациялық қызмет дамуы, инновациялық процесті реттеу, инновация саясат моделініңшетелдік тәжірибесіне талдау келесі қорытындыларда көрсетілген.

Қорыта келіп, дүниежүзілік тәжірибе ғылыми-техникалық және инновациялық саясаттыңэкономикалық құрал-жабдығының үлкен спектрін ұсынады, оның көмегімен макро жәнемикродеңгейде инновациялық процесті реттеуге болады. Бұларды толық мөлшерде пайдаланутіпті бай елдер өздеріне рұқсат ете алмайтын үлкен қаржы қаражатын талап етеді.

Қазақстан Республикасының инновациялық қызметін мемлекеттік қолдау

1) инновация - жаңа немесе жетілдірілген өнім (жұмыс, қызмет) немесе технологиялар түрінде іске асырылған, қолданылатын сол тақылеттестермен салыстырғанда практикалық қызметте пайдалану кезінде сапалық артықшылықтарға ие әрі экономикалық және (немесе) қоғамдық пайдасы бар ғылыми-техникалық қызмет нәтижесі; 

2) инновациялық грант - тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды және (немесе) қолданбалы сипаттағы тәуекелді зерттеулерді орындауға, инновациялық жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін дайындауға, зияткерлік меншік объектісін шет мемлекеттерде және (немесе) халықаралық патенттік ұйымдарда патенттеуге, инновациялық технологияларды сатып алуға арналған инновациялық грант тұралы шартта көзделген талаптарда берілетін бюджет қаражаттары; 
      3) инновациялық даму институттары - инновациялық қызметті қолдау үшін Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен акционерлік қоғам түріндегі ұйымдастырушылық-құқықтық нысанда құрылған заңды тұлғалар; 
      4) инновациялық дамыту шараларының кешені - инновациялық даму институттарының инновациялық жобаларды іске асыру үшін жағдай жасауы жөніндегі іс-шаралар; 
      5) инновациялық жоба - инновацияларды енгізуге бағытталған және инвестицияларды көздейтін, сондай-ақ белгілі бір уақыт мерзімі ішінде іске асырылатын және аяқталған сипаты бар іс-шаралар кешені; 
      6) инновациялық инфрақұрылым - инновациялық қызметті қолдауды қамтамасыз ететін ұйымдар жиынтығы; 
      7) инновациялық қызмет - инновациялық жобаны іске асыруға бағытталған қызмет; 
       8) инновациялық қызмет субъектілері - инновациялық қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлғалар; 
      9) инновациялық технологияларды сатып алу - инновациялық технологияларды пайдалану құқықтарын құқық иеленушіден инновациялық қызмет субъектілеріне беру процесі; 
      10) сенімгер уәкіл - тапсырма шартының негізінде грант беруші атынан және оның есебінен әрі оның нұсқауларына сәйкес инновациялық гранттар берумен байланысты белгілі бір тапсырмаларды орындайтын заңды тұлға; 
      11) технологиялық парк (бұдан әрі - технопарк) - тиімді инновациялық ортаны қалыптастыру мен дамыту арқылы инновациялық қызметті жүзеге асыруға қолайлы жағдайлар жасалатын біртұтас материалдық-техникалық кешені бар аумақты меншік құқығында немесе өзге де заңды негіздерде иеленетін заңды тұлға; 
      12) уәкілетті орган - берілген өкілеттіктер шегінде инновациялық қызмет саласындағы басшылықты және үйлестіруді жүзеге асыратын мемлекеттік орган.

1. Қазақстан Республикасының инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясы-на негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады. 
      2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, онда халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

Қазақстан Республикасының инновациялық қызметтi 
               мемлекеттiк қолдау туралы заңнамасы

      1. Қазақстан Республикасының инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдау туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негiзделедi, осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiнен тұрады. 
      2. Егер Қазақстан Республикасы бекiткен халықаралық шартта осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгiленсе, онда халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.

Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдаудың 
             мақсаттары мен принциптері

      1. Мыналар: 
      1) Қазақстан Республикасының инновациялық әлеуетін дамыту; 
      2) жалпы ішкі өнім құрылымында жоғары технологиялық өнімдер үлесін ұлғайту; 
      3) Қазақстан Республикасы экономикасының ғылымды қажетсінетін технологияларды енгізу мен пайдалануға негізделген инновациялық даму жолына ауысуына жәрдемдесу инновациялық қызметті мемлекеттік қолдауды іске асырудың мақсаттары болып табылады. 
      2. Мыналар: 
      1) инновациялық қызметті жүзеге асыру кезінде ұлттық мүдделердің сақталуы; 
      2) инновациялық қызметке мемлекеттік қолдау алу кезінде инновациялық қызмет субъектілерінің теңдігі; 
      3) инновациялық қызмет субъектілерінің тұрақты өзара іс-қимылын қамтамасыз ететін кешенділік және жүйелілік; 
      4) инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау рәсімдерінің ашықтығы инновациялық қызметті мемлекеттік қолдаудың принциптері болып табылады. 

Инновациялық қызметтi мемлекеттiк қолдаудың 
              негiзгi бағыттары

     Республикасының заңнамасына сәйкес мынадай негiзгi бағыттар бойынша жүзеге асырылады: 
      1) мемлекеттiк инновациялық саясатты iске асыру үшiн ұйымдық және экономикалық, соның iшiнде инвестициялар тартуды қамтамасыз ететiн жағдайлар жасау арқылы инновациялық қызметтi ынталандыру; 
      2) инновациялық даму басымдықтарын айқындау; 
      3) инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру және дамыту; 
      4) елде жалпы инновациялық белсенділікті арттыру, оның ішінде жоғары технологиялық және ғылымды қажетсінетін өндірістерді дамытуға жәрдемдесу; 
      5) отандық инновацияларды сыртқы нарықтарға жылжыту; 
      6) халықаралық ынтымақтастық және инновациялық технологияларды сатып алуды қоса алғанда, инновациялық қызмет саласына инвестициялар тарту; 
      7) өндірісті ресурс жинақтайтын технологияларға қайта бағдарлау, экологиялық таза өнімдер өндіру; 
      8) инновацияларды енгізуге жағдай жасау; 
      9) инновациялық жетістіктерді ақпараттық қолдау және кеңінен таныту; 
      10) инновациялық қызмет субъектілерінің арасында инновациялық жобаларды әзірлеу мен іске асыруда ақпарат және тәжірибе алмасу үшін жағдайлар жасау. 

Индустриялық-инновациялық инфрақұрылым

      1. Мыналар:
      1) арнайы экономикалық аймақтар, оның ішінде дербес кластерлік қор;
      2) индустриялық аймақтар;
      3) технопарктер;
      4) тәуекелдік инвестициялаудың акционерлік инвестициялық қорлары;
      5) технологияларды коммерцияландыру орталықтары;
      6) салалық конструкторлық бюролар;
      7) технологиялар трансфертінің халықаралық орталықтары;
      8) инновациялық кластерлер индустриялық-инновациялық инфрақұрылымның элементтері болып табылады.
     

     2. Индустриялық-инновациялық қызмет арнайы экономикалық аймақтарда  «Қазақстан Республикасындағы арнайы экономикалық аймақтар туралы»«Инновациялық технологиялар паркі» инновациялық кластері туралы» Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес, индустриялық аймақтарда «Жеке кәсіпкерлік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жүзеге асырылады.
     3. Тәуекелді инвестициялаудың акционерлік инвестициялық қорлар-ының қызметі «Инвестициялық қорлар туралы» Қазақстан Республика-сының Заңымен реттеледі.
     4. Технопарктер қызметінің негізгі түрі - индустриялық-инновациялық қызмет субъектілерінің жұмыс істеуінің бастапқы кезеңінде оларға үй-жайлар, жабдықтар беру, бухгалтерлік есеп жүргізу, заңдық, ақпараттық және консультациялық қолдау, инвестициялар тарту, жобаларды басқару бойынша қызметтер, сондай-ақ индустриялық-инновациялық жобаларды іске асыру үшін қажетті өзге де қызметтер көрсетуді білдіретін технологиялық бизнес-инкубациялау болып табылады. Технологиялық бизнес-инкубациялау қызметтерін көрсету, сондай-ақ мұндай көрсетілетін қызметтер құнын айқындау қағидаларын индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау саласындағы уәкілетті орган әзірлейді және бекітеді.
      5. Технологияларды коммерцияландыру орталықтары қызметінің негізгі бағыттары: коммерцияландыруүшін технологиялар іздестіруді және оларды бағалауды, маркетингтік зерттеулерді, зияткерлік меншікті қорғау саласында консультациялық қызметтер көрсетуді, технологияларды коммерцияландыру стратегиясын әзірлеуді, ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық қызмет субъектілері мен жеке кәсіпкерлік субъектілерінің технологияларды коммерцияландыру саласында шарттар жасасуы мақсатында олардың өзара іс-қимылын ұйымдастыруды қоса алғанда, бірақ олармен шектелмей, технологияларды коммерцияландыру жөніндегі қызметтер кешенін көрсету болып табылады.
      Технологияларды коммерцияландыру орталықтарын әдіснамалық, консультациялық жағынан және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзгедей түрде қолдауды технологиялық даму саласындағы ұлттық даму институты жүзеге асырады.
      6. Салалық конструкторлық бюролардың негізгі міндеті индустриялық-инновациялық қызмет субъектілеріне жаңа немесе жетілдірілген тауарларды жасауда, оның ішінде технологиялар трансферті, конструкторлық-технологиялық құжаттаманы сатып алу, бейімдеу, әзірлеу, оны кейіннен индустриялық-инновациялық қызмет субъектілеріне өтеулі негізде беру және оның негізінде тауарлар өндірісін ұйымдастыру үшін қажетті қызметтер көрсету арқылы жәрдемдесу болып табылады.
      7. Технологиялар трансфертінің халықаралық орталықтарын индустриялық-инновациялық қызмет субъектілері шетелдік әріптестерімен бірлесіп іске асыратын индустриялық-инновациялық жобаларды іске асыруға жәрдемдесу мақсатында технологиялық даму саласындағы ұлттық даму институты құрады.
      8. Инновациялық кластерлер өзара іс-қимыл жасасу және қолда бар мүмкіндіктерді бірлесе пайдалану, білім мен тәжірибе алмасу, технологияларды тиімді түрде беру, тұрақты әріптестік байланыстарды жолға қою және ақпаратты тарату арқылы индустриялық-инновациялық қызметті ынталандырады.

Үндістанның инновациялық қызметін мемлекеттік қолдау

Әлемдік Экономикалық Форумда жарияланған мәліметтер бойынша, 2010-2011 жылы Global Competitiveness Report бәсекелестіктің әлемдік рейтингісі бойынша 139 елдің ішінде Үндістан 51-орында (Ресей – 63-орында). Ал "инновация және білім мен экономиканың дамуы" жөнінде ол 42 орынды алады (Ресей болса 80-орында).Экономикалық Қызметтестік пен Даму Ұйымының рейтингісі негізінде  инновациялық сектор көлемінен Үндістан әлем бойынша 8 орынды алады. 1995 жылдан бастап инвестиция көлемі жылына 8% өсті. 2004 жылы олардың сомасы 24 миллиард доллар болды. Көптеген жаңа зерттеулер Үндістанды инновациялық салаға салым салу үшін ең қолайлы жер болып табылады дегенді көрсетеді.

Сонымен бірге инновациялық көрсеткіш салаларының бірі - ғылыми жариялаудың саны төмендеуде. 1995-2005 жылы Үндістан 13-орынды иеленген болатын. Ал 1980 жылы Үндістанда жарияланатын мақалалар саны  15 мың болса,  2000 жылы 12 мыңға дейін төмендеді.

Шын мәнісіндегі Үндістанның Ұлттық инновациялық жүйесінің құрылуын Британдықтардың отарынан құтылып, тәуелсіздік алған кезден басталады десек болады (1947). Алайда, инновациялық құрылыстың маңызды бөлшегі 1942 пайда болған. Елдің басшылығымен Ғылыми-өндірістік зерттеу кеңесі (CSIR) ұйымдастырылады. Ол автономды ұйым болған, бүгінгі таңда да Үндістандағы ең ірі ҒЗТКЗ орталығы болып табылады.  1947 жылдан бастап CSIR ғылыми-зерттеулер зертханасының ұлттық жүйесіне басшылық етеді. CSIR-ға тек мемлекет бөлетін қаржы ғана бөлініп қоймай, өндірістің ірі өкілдері де оны қаржыландырып  отырады.

Технологиялардың импорты мемлекет тарапынан рұқсат алу рәсімін талап етті. Сонымен бірге үнділік патент заңнамалары батыс технологияларын көшіруге тыйым салмады. Бұл көптеген үнділік өндіріс орындарының, әсіресе фармацептикалық концерндердің дамуын қамтамасыз етті. Бірақта осы арқылы үнділік ашылымдар тоқырауға ұшырап отырды.

1974 жылы үнділік басшылық ең алғаш рет Ұлттық ғылыми-техникалық комитет жасап шығарған ғылыми-техникалық дамудың алғашқы бес жылдық жоспарын қабылдады.

1980 жылдың басында ғылым және технологияның дамуына мемлекет жете назар бөлді. Министрлер кабинеттерінің алдында ғылым жөнінде кеңес беретін коммисия құрылды. Ол – әр түрлі қызметтерді үйлестіретін, яғни міндеттерді бөліп, дамудың бағыттарын анықтайтын ұйым.

1982 жылы Үндістан ғылым және техника департаментінің алдында ғылыми-техникалық мекемелер дамуының ұлттық бюросын құрады (NSTEBD). Бұл бюро ғылыми және жоғарғы технологиялық мекемелердің құрылуын ынталандырады.

1983 жылы жеке сектордағы ҒЗТКЗ қаржыландыратын техникалық саясат,  мемлекеттік ұйымдармен әріптестік қатынас орнататын тәуелсіз зертханалардың құрылуы туралы Ереже шықты. Осыдан барып техникалық ақпараттарды болжамдау және сараптау жөнінде кеңес құрылды (TIFAC) (1988).

Сонымен қатар мемлекет импортталатын технологияларға бес пайыз салық салу арқылы, еншілес капитал фондын толтырып отыруға тырысты. Жиналған  қаржыдан технологиялық шығаруларды қаржыландыруды индустриялды даму жөніндегі Үндістан банкі жүзеге асырды.

1990 жылдары Үндістанда бюджет тапшылығы, инфляцияның жоғарлауы, төлемдер теңгерімінің тұрақсыздығы белең алды. Елдің экономикасы күйреу үстінде еді. Халықаралық валюта қоры көмекке айырбас ретінде экономиканың либерализациясын талап етті.

Реформалар инновациялық жүйенің дамуына маңызды түрде ықпал етті. Өнеркәсіптік лицензиялау күшін жойды (олар қысқартылған күйде, тек бірнеше салада сақталды), жарғылық капитал көлемі 51% болатын шет елдік инвестициялар құпталды.

ҰИЖ дамуының маңызды факторы «Патент жайлы» деп аталатын 1970 жылғы Үнділік заңнама болып табылады. Ол 1990, 2002, 2005 жылдары өзгеріске ұшырады, соның арқасында бүгінгі таңда халықаралық құқық талаптарына сай.

Бүгінгі таңда Үндістанның ҰИЖ құрылысы тармақталған. Мемлекеттік деңгейде әлі де бірінші болып Ғылыми-өндірістік зерттеу кеңесі тұр (CRIS). Сол арқылы мемлекеттің қаржысының бір бөлігі инновациялық саласын қамтиды.

Технопарк желісі – үнділік инновация жүйесінің ең атақты бөлшегі – 1984 жылдан бастап құрыла бастаған. Елде 35 мемлекеттік және 25 жеке меншік технопарктер бар. Технопарктер жоғарғы технологиялық және ғылымды қажет ететін тауарларды экспорттайтын мекемелерге қолдау көрсететін тағы бір шара болып табылады.

Үндістандағы екі сала жоғарғы технологиялы: фармацевтика және ақпараттық технология – осы екі сала тіркелетін патенттердің 70% ие болуда.

Үндістандағы IT нарығы дәстүрлі түрде аутсорсинг және оффшорлық бағдарламалау негізінде құрылды. Техникалық жоғарғы оқу орындарында сапалы мамандарды дайындау, жоғары квалификациялы, әрі арзан жұмыс күші Үндістандағы IT-корпорацияларын дамыту үшін алғы-шарттарды жасады. Елде өз уақытында IBM, Texas Instruments және т.б. филиалдардың пайда болуы, IT нарығының дамуына өз ықпалын берді. Соңғы уақыттары компьютерлік сауаттылықты арттыру үшін жүргізілген мемлекеттік бағдарламалар да маңызды рөл ойнады.

Бүгінгі таңда Үндістанға ІТ-аутсорсинг нарығының 65 % үлесі кіреді. Ұлттық софтверлік және сервистік ассоциациясының мәліметтері бойынша, 2007 жылы ІТ үндістандық секторының жалпы көлемі 48 миллиард долларға тең болды. Бұл салада 2,5 миллион адам жұмыс істейді және оның үлесіне ЖІӨ-ң 6%, импорттың 16%  тең.

Үндістандық білім беру жүйесі сарапшылардың жоғарғы бағасына ие болады. Дайындаудың деңгейі мен сапасы халықаралық стандарттарға сай. Global Competitiveness Report бәсекелестіктің әлемдік рейтингісі мәліметтеріне сүйенсек, 2007-2008 жылдары Үндістан математиканы  оқыту бойынша әлем бойынша 11-ші орынға ие болыпты (Жапония – 29, Германия – 36, АҚШ пен Ұлыбритания – 45 және 46 орында).

Жалпы Үндістанда 250 университет бар, оның 20-30 ең үздігі. 2004 жылы Үндістанда жоғарғы оқу орындарын бітіргендер саны 53 миллионға жетті (халықтың 4,5%).

Үндістан бірнеше жоғарғы технологиялық қызметтер бойынша, ең үздік әлемдік орталыққа кіреді: софтверлік, бизнес, аутсорсинг, инжиниринг.

Үндістанда университеттер ғылыми орталықтар болып есептелмейді. Тек техникалық білім беруге көңіл бөледі.

5. Мемлекеттік саясат: бағдарламалар, қаржыландыру, перспективалық жоспарлар

2003 жылы Үндістан үкіметі ұлттық ғылыми-техникалық саясаттың дамуына шаралар белгіледі:

- Автономияларды кеңейту және мемлекеттік ғылыми мекемелердің бюрократтық аппараттын қықарту

- Шенеуліктерді ғылыми министрлермен және ғалымдар департаментімен алмастыру

- 2007 жылға дейін ҒЗТКЗ-ғы инвестициялар көлемін ЖІӨ-ң 2% дейін көтеру

- Университеттер мен зертханаларға технологияларды табыстау құқығын беру

- ҒЗТКЗ жүйесіндегі қаржы ынталандырмасын құру

- Зияткерлік меншік жайында заңнамалық реформа

2007 жылы Үндістанда 299 келісім тікелей еншілес жобаларды инвестициялауға бағытталыпты. Олардың көлемі 7,5 миллард долларға жетіпті. Үндістандағы еншілес компанияға бағытталатын басты салалар – ақпараттық және коммуникациялық технология, ритейл, биомедицина.

Осылар арқылы Үндістан инновациялық салада үздік ойыншы атанды. Осы рөл ары қарай да сақталмақ. Он бір реттік бес жылдық жоспарда, яғни 2007-2012 жылдарда, мемлекет инновациялық ашылымдардың негізін қалау мақсатында – инфраструктура және білім беру саласын дамыту үшін бірқатар инвестиция бөлуді көздеп отыр.

Қолданылған әдебиеттер тізімі:

  1.  Индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау туралы Қазақстан Республикасының 2012 жылғы 9 қаңтардағы № 534-IV Заңы
  2.  «Отандық және шетел тәжірибесіндегі индустриалды - инновациялық даму стратегиясы» - Еслямова М. Т.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

64317. ПОЛІПШЕННЯ ЕКСПЛУАТАЦІЙНОЇ ЕФЕКТИВНОСТІ КОЛІСНИХ ТРАНСПОРТНИХ ЗАСОБІВ КАТЕГОРІЇ М2 379 KB
  Це колісні транспортні засоби КТЗ категорії М2. Недостатній аналіз функціональної придатності КТЗ категорії М2 за умов експлуатаційної ефективності ускладнює їх вибір стримує досягнення оптимальних показників техніко експлуатаційних властивостей.
64318. УДОСКОНАЛЕННЯ МЕТОДОЛОГІЧНОГО ПІДХОДУ ДО ОЦІНКИ ЕКОНОМІЧНОЇ ЕФЕКТИВНОСТІ ПРОФІЛІВ ЗАЛІЗНИЧНИХ КОЛІС 865 KB
  Наприкінці попереднього сторіччя з ряду причин темпи зношування коліс бандажів досягли наднормативних значень. У ремонт на обточування коліс бандажів стали направляти рухомий склад не у зв’язку з передбаченим розрахунком прокатом поверхні кочення а у зв’язку зі зношуванням гребенів.
64319. СИНТЕЗ АВТОМАТИЗОВАНОЇ СИСТЕМИ КЕРУВАННЯ ОБРОБКОЮ ДЕРЕВИНИ ЗА РЕЗУЛЬТАТАМИ СТРУКТУРНОЇ ІДЕНТИФІКАЦІЇ СТРІЧКОПИЛКОВОГО ВЕРСТАТА 270.5 KB
  В умовах значної зміни фізико-механічних властивостей деревини ріжучої здатності інструменту та стану технологічного обладнання точність підтримання заданого режиму різання та енерговитрати на отримання пиломатеріалів визначаються...
64320. КОМПЛЕКСНА ОЦІНКА ЯКОСТІ НАТУРАЛЬНИХ ШКІР ДЛЯ ВЕРХУ ВЗУТТЯ 186 KB
  У зв’язку з тим що якість є одним з найголовніших показників конкурентоспроможності комплексний підхід до оцінки якості шкір для верху взуття є актуальним завданням для шкіряних та взуттєвих підприємств України.
64321. ПОЛІПШЕННЯ ГАЛЬМІВНИХ ХАРАКТЕРИСТИК РУХОМОГО СКЛАДУ ЗАЛІЗНИЦЬ ЗА РАХУНОК ПРИМУСОВОГО ОХОЛОДЖЕННЯ РОБОЧИХ ЕЛЕМЕНТІВ ДИСКОВОГО ГАЛЬМА 1.29 MB
  Зростання швидкості руху потягів на залізниці призвело до загострення проблеми гальмування рухомого складу що пояснюється значним збільшенням кінетичної енергії яка при гальмуванні впливає на підвищення температури фрикційних елементів гальма.
64322. ПЕРЕТРАВНІСТЬ КОРМУ, ОБМІН РЕЧОВИН І ПРОДУКТИВНІ ЯКОСТІ МОЛОДНЯКУ МЯСНИХ КАЧОК ЗА РІЗНИХ РІВНІВ ЕНЕРГІЇ, ПРОТЕЇНУ ТА ЛІЗИНУ В КОМБІКОРМАХ 234.5 KB
  Продуктивність сільськогосподарської птиці та якість одержуваної продукції значною мірою визначаються рівнем обмінної енергії і протеїну в комбікормах. Досягають високої продуктивності качок за рахунок достатньої кількості протеїну в комбікормах...
64323. УДОСКОНАЛЕННЯ МЕТОДІВ КОРЕКЦІЇ В ІНТЕГРОВАНІЙ НАВІГАЦІЙНІЙ СИСТЕМІ ЛІТАЛЬНИХ АПАРАТІВ 967 KB
  Проблемі спостережуваності інструментальних похибок ІП гіроскопів ГС й акселерометрів АК приділяється значна увага в спеціальній літературі. Особисто здобувачем який був співвиконавцем робіт у межах зазначених тем було поставлено і вирішено задачу виставки безплатформної...
64324. Оптимізація владно-управлінських відносин в умовах реформування політичної системи в Україні 164 KB
  Актуальність теми дисертаційного дослідження зумовлена потребою комплексного аналізу та пошуку механізмів вирішення однієї з важливих проблем вітчизняної теорії й практики державного управління – оптимізації та раціоналізації системи...
64325. СИНТЕЗ СИСТЕМ ОПТИМАЛЬНОГО УПРАВЛІННЯ ЕЛЕКТРОПРИВОДАМИ НА ОСНОВІ АНАЛІТИЧНИХ МОДЕЛЕЙ НЕЛІНІЙНОГО НАВАНТАЖЕННЯ 327 KB
  Підвищення точності роботи електромеханічних систем управління стримується недосконалістю механічних передач від виконавчого двигуна до робочого механізму. Це, насамперед, проявляється при розширенні смуги пропускання робочих частот швидкості системи...