77093

Еңбекақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі

Реферат

Бухгалтерский учет и финансовый аудит

Бухгалтерлік есеп –экономикалық бөлім жүйесіндегі негізгі пәндердің бірі, әрі оны мамандығым деп таңдағандар үшін аса маңызды. Ол шаруашылық жүргізуші кез келген субъект қызметінде жетекші орын алады.

Казахский

2015-02-01

160.5 KB

29 чел.

PAGE  31

Жоспар

Еңбекақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі

Кіріспе

I бөлім Еңбекақы –экономикалық категория ретінде.

1.1 Еңбекақы   және  еңбекақы түрлері………………………………4

1.2 Еңбекақы формалары және жүйелері…………..…………………..8

1.3 Есептелген еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдар мен аударымдар түрлері…………………………………………………..15

IIбөлім Еңбекақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі.

2.1Еңбекақыдан ұсталатын аударымдардың аналитикалық есебі….21

2.2 Еңбекақыдан ұсталатын аударымдардың синтетикалық есебі…23

IIIбөлім Кәсіпорын ``Жол-Өткен``ЖШС №1бөлім цех бойынша  жұмыскерлердің еңбекақысынан  ұсталымдар мен Аударымдар есебінің жүргізілуі…………………………………….26

     

Кіріспе

Нарықтық экономика жағдайында басқаруды жетілдіруде бухгалтерлік есеп-тің  рөлі мен мәні артуда.Басқару мен нарықтық экономиканың дамуына  әр түрлі   деңгейдегі басқару шешімдерін әзірлеуге,негіздеу мен қабылдауға    субъектінің нарықтағы іс-қимылын анықтап бәсекелес субъектіні айқындауға    сондай-ақ субъектігердің қаржылық және шаруашылық қызметі туралы сапалы  уақытылы ақпаратты қалыптастыру бухгалтерлік есептің басты  ақсаттары    болып табылады.

Бухгалтерлік есеп –экономикалық бөлім жүйесіндегі негізгі пәндердің бірі, әрі оны мамандығым деп таңдағандар үшін аса маңызды.Ол шаруашылық жүргізуші кез келген субъект қызметінде жетекші орын алады.Бухгалтерлік есептің мәліметтері негізінде бүкіл шруашылық қызметтің іс-әрекеті    сипатталып,оныңтабысы немесе шығыны есепке алынады, қаржылық   жағдайын ашып көрсетіледі. Бухгалтерлік есеп субъектілердің  меншігін сақтауды бақылауға және басқару шешімдерін қабылдауға  ақпаратты жинақтайды.

 Бугхалтерлік есеп басқару жүйесінде ең маңызды орындардың бірін иеленеді.Бұған дәлел ретінде БҰҰ-ның 1992жылы өткізген конференциясын“Есептей алмаған масқара болмайды’’деген сөздің бекер айтылмағандығын атап өтуге болмайды.Жалпы,бухгалтерлік есеп ұйымға  оның қаржылық жағдайын жоспарлау,бағалау,бақылау және талдау секілді функцияларды орындалуы үшін қажет.Сонымен қатар,бухгалтерлік есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттері,капиталы және өндірілген өнімдері мен олардың  сатылғандығы туралы ақпараттарды жинақтап көрсетеді.Тек қана бухгалтерлік есеп арқылы ұйымның табыстары мен шығындарын және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық нәтижесін жинақтауға болады. Ел Президенті Н Назарбаевтің халқвна жолдауында былай делінген;

––Жалақы мен зейнетақы төлемеу деген болмайды бұл өткен уақыт құбылысына айналады.

––Қоғамымыздың барынша мұқтаж топтары ішінде  150мың адам кіші кредиттердің көмегімен және 3,5миллионнан аса адам.

––Барлық өнімділігі төмен және шығынмен істейтін зауыттар банкроттық жосығынан өткізіледі.

––Зейнетақы реформасын нысаналы түрде жүргізе беретін боламыз.

––Өз қаржы секторымыздың реформасын тәмамдап құнды қагаздар нарығын іске қосамыз.

     Жалпы осы курстық жұмысымның басты мақсаты –еңбекақы түсінігін.Анықтай отырып,одан ұсталатын аударымдар мен ұсталымдар есебін ұйымдастыру.Бұл жұмыс арқылы бірінші бөлімде еңбекақының экономикалық мәнің, жіктелуін,нысаналарын қарастырдым,ал екінші,яғни негізгі бөлімде осы курстық жұмысымның тақырыбын қарастырып,оның мәнін,яғни есебін  аштым.Мұнда еңбекақыдан ұсталатын ұсталымдардың қозғалысын,яғни синтетикалық және  аналитикалық есебі көрсетіледі.Ал үшінші бөлім бойынша кәсіпорын жұмысшыларының еңбекақысынан ұсталатын ұсталымдар туралы жалпы көрсеткіштер және оның қалай жүргізілгені туралы ақпараттар қарастырылған.

I.Енбекақы –экономикалық категория ретінде

1.1Еңбекақы және еңбекақы түрлері.

Еңбек және еңбекақы деректері өндірістік процесті оперативті басқару үшін Қажет ‘Қазақстан Республикасы Еңбек туралы’’ Заңының  5-бабына сәйкес жұмыс беруші мен жұмысшылардың арасындағы еңбек қатынасы нормативті құқықтық актілермен  еңбек заңына сәйкес бекітілген ұжымдық келісім-шартпен реттеледі.

Кәсіпорын дербес болғанымен заңға сәйкес штат кестесі формалары және еңбекақы сыйақы  жүйесі белгіленеді.Әрбір қызметкердің  еңбекақылық табысы кәсіпорын қызметінің түпкілікті қорытындысына байланысты , оның еңбекке қосқан үлесі бойынша  анықталады. Ол салықпен реттеледі және ең жоғары көлеміне шектеу қойылмайды.

Еңбекақы мөлшерін жұмыс берушінің өзі белгілейді және жұмыс беруші белгіленген еңбекақы мөлшері Қазақстан Республикасының Заңында белгілен-ген (‘‘Қазақстан Республикасының Еңбек туралы ’’Заңының 71-бабы)ең аз ша-мадағы еңбекақы мөлшерінен төмен болмауы керек.

Жалпы еңбекақы дегеніміз–қызметкердің орындаған жұмыс көлемі мен белгіленгін еңбек шарты және мансап инструкциясына байланысты төлем Еңбекақы негізгі және қосымша түрге бөлінеді.

Негізгі дегеніміз–бұл қызметкерлерге нақты жұсыс пен өтеген уақыты үшін орындаған жұмыстары  мен өнеркәсіптік өнімдерінің саны мен сапасы үшін белгіленген бағалау мен қызметақы бойынша есептелетін еңбекақы.

а)жұмыс істеген уақытына тарифтік ставкалар қызметақы кесімді бағалаулар немесе орташа табыстар бойынша есептелінген еңбекақы.

ә)қызметпен өткерген жылдар үшін үстеме.

б)жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты келісімді ақы алушыларға қосымша қызмет .

в)кесімді алушыларға үдемелі бағалаулар бойынша қосымша ақы.

г)ақшалай және натуралды сыйақылар және сыйлық ақы берудің бекітілген тәртібіне сәйкес төленген сыйақылар қосымшалар.

ғ)мерзімнен тыс уақыттағы жұмыс үшін қосымша ақы.

д)түндегі жұмыс үшін ақы төлеу.

е)жұмысшының кінәсі жоқ бос тұрып қалуға төлеу.

Мерзімнен тыс жұмыс үшін ақы.

Мерзімнен тыс деп белгіленген уақыт ұзақтығынан тыс уақытта орындаған жұмысты есептейді. Істеген күніне қарай еңбекақы алатын жұмыскерлер және мерзімнен тыс жұмыстан ақыны алғашқы екі сағаттар үшін екі есе мөлшерде төленеді.

Мезгілден тыс жұмыс уақыты бір тәулікке әр жұмысшыға екі сағаттан артық  болмауы керек. Аса зиянды және аса қауіпті еңбек жағдайында мезгілден тыс жұмысқа тиым  салынады . Мезгілден тыс жұмыстың еңбекақысы бір жарым күндік еңбекақы мөлшерінен кем болмауы, сонымен қатар, тиісті  құжаттармен рәсімделуі керек.

Бос тұрып қалмау уақытының төлемақысы.

‘Қазақстан Республикасы Еңбек туралы ’Заңының 74-бабына сәйкес  бос тұрып қалған жұмыс уақыты төлемақысының  тәртібі мен шарттары жеке еңбек немесе ұжымдық келісім-шарттарында анықталады. Жұмысшының кінәсінен  болған бос тұрып қалыу уақытыны төлемақы берілмейді.

Бос тұрып қалу–жұмысшы жұмыс орнында табылса да өндірістік процеске  қатыспайтын жұмыстағы еріксіз үзіліс уақыты.

Бос тұрып қалу өнімнің өзіндік құнын көтереді табысты кемітеді. Кәсіпорынға зиян шектіреді. Бос тұрып қалуға да әкімшілік те  материалдар мен жабдықтаушылар да және т б кінәлі болуы мүмкін.

Жұмысшының кінәсінен болмайтын бос тұрып қалудың жоғары шегіндегі төлемақысы жұмысшының толық тарифтік мөлшерлемесі болуы мүмкін. Жұмысшының бригадирге мастерге немесе басқа да лауазымды тұлғаларға бос тұрып қалудың қалай басталғаның және оның себебін ескертуі бос тұрып қалудың төлемақысы болып табылады.

Демалыс уақыты үшін төлемақы.

Жеке еңбек келісім шарты бойынша жұмыс істеушіге жұмыс орны мен орташа  еңбекақысын сақтайтын жыл сайынғы төленетін еңбек демалысына байланысты кепілдік беріледі. Еңбек демалысының төлемақысы оның басталуы күнтізбедегідей бойынша үш күн қалғанда беріледі. ‘Қазақстан Республикасы-Республикасының Еңбек туралы ’Заңының 60-бабы, 3-тармағына сәйкес ''Жыл сайынғы төленетін еңбек демалысы басқасы жеке категориядағы қызметкерлерге арналған нормативті құқық актілерінде жеке еңбек келісім шартында немесе ұжымдық келісім  шартында және жұмыс берушінің актілерінде қарастырылмаған  болса қызметкерге күнтізбедегі 18күнінен кем болмайтын уақытка беріледі’’.

Мереке күндердегі еңбекақы.

Барлық қызметкерлерге мереке күндерінде істегег сағаттарына қарай төленеді.  Жұмыс ауысым сағаты мареке күндеріне дәл келсе мереке  күндерінде істелінген сағаттарға екі есе мөлшерде төленеде (0-ден 24сағатқа дейін)

Түнгі уақыттағы жұмыс үшін еңбекақы.

Түнгі уақыт кешкі 22сағаттан бастап  таңғы 6-ға дейін созылады. Бүкіл жұмысының  50%-тегіс түнгі алмасуға келсе, онда ло түнгі уақытта жұмыс істеген  болып  саналады. Ондай еңбеккерлерге жарты тарифтік мөлшерлеменің деңгейінде қосымша еңбекақы төлемі жасалады.

Енді екінші түріне тоқталатын болсақ бұл қосымша еңбекақы түрі.

Қосымша –бұл қызметкердің кәсіпорында жұмыс жасамаған уақытына  Қазақстан Республикасының Заңдарына сәйкес  есептелетін еңбекақы Қосымша  еңбекақы түрлері.

а)балаларын тамақтандырушы аналардың  жұмысындағы үзіліс уақытына төлем

ә)жасөспірімдердің жеңілдік сағаттарына төлем

б)мемлекеттік және қоғамдық міндеттемелерді орындауға жұмсалған жұмыс уақытына төлем

в)негізгі және қосымша демалыстар уақытына төлем

г)пайданылмаған демасыс үшін өтемақы

д)шыққанда берілетін жәрдемақы

Қызметкерлерге еңбекақыдан басқа әлументтік сақтандыру қаражаттар есебінен еңбекке уақытша жарамсыздық жөніңдегі жәрдемақыны алады.

Негізгі және қосымша еңбекақылар қорын құрайды. Еңбекақы қорының құрамына еңбекақының барлық түрлері әртүрлі сыйақылар, үстемелер қосымшалар заңға сәйкес жұмыс жасамаған уақытына есептелген ақша сомаларын қоса  алғанда ақшалай немесе натуралды нысанда есептелген жеке әлументтік жеңілдіктер қосылады.

1.2Еңбекақы формулалары мен жүйелері.

Кәсіпорындағы еңбекақыны ұйымдастыру механизмі жұмысшы күшінің еңбекақыға айналу процесін бейнелейді.  Бұл оның осы заманғы  нарықтық шындыққа  қаншалықты дәрежеде жанасатыны өзінің негізгі функцияларында еңбекақының соншалықты орындалуына байланысты. Еңбекақының  қабылдаған осы үлгісі мен оны нақты және нақты емес түрінде есептеу тәсілі  еңбекті бағалау мен нәтижесінің өзара байланысын көрсетеді, жай және күрделі қызмет істейтін әртүрлі категориядағы қызметкерлердің төлемдеріндегі қажетті үйлесімділігін қамтамасыз етеді. Еңбекті ұйымдастыру және олардың төлемі жұмыс берушілер мен  қызметкерлердің арасындағы қарым қатынасқа ықпалын тигізеді.

      “Қазақстан Республикасы Еңбек туралы”Заңның  70-бабы бойынша жұмыс беруші заңға жеке еңбек келісім шартына ұжымдық келісім шартқа  сәйкес қызметкерлердің еңбекақысын  төлеуге міндетті.     

     Жұмысшының еңбекақысы орындалған жұмыскердің сапасы мен санына ауырлығына байланысты  анықталады.

Еңбекақының формалары мен жүйелері еңбек және халықты әлументтік қорғау министірлігінің 15.05.2000ж №111-п “Қызметкерге еңбекақыны төлеу мәселелері бойынша әдістемелік ұсыныс”Бұйрығынды  белгіленген  жұмыскерлерге еңбекақы есептеудің әртүрлі тәсілін анықтайды. Олар өндіріс жағдайы мен жұмыс жасайтын жеке құрам категориясына байланасты яғни Қазақстан Республикасының  Әділет министрлігінде 1997жылдың 16-шы қаңтарында тіркелген №244тіркелімі және Қазақстан Республикасы Ұлттық статистикалық агенттігінің 1996 ж  19-шы желтоқсандағы № 50 қаулысында бекітілген жалданып жұмыс жасаушылардың сан және еңбекақы статистикасы бойынша нұсқаулықтың  5бөліміне сәйкес жұмысшылар және қызметкерлер тобына жататындар.

Кәсіпорындағы шаруашылық етуші субъект еңбекақы жүйесін дербес таңдайды.Ұйымдардағы еңбекақы жүйесі ұжымдық келісім шартпен немесе жұмыс берушінің актісімен анықталады.

Жұмыскерлердың еңбегі мерзімдік еңбекақымен кесімді еңбекақымен немесе  басқа еңбекақы жүйелері бойынша төленеді. Төлем жеке және ұжымдық еңбектің  нәтижелері үшін берілуі мүмкін.Еңбекақының негізгі екі түрі бар

–Мерзімді (негізгі-жұмысшының бір сағатына қойылатын тарифтік мөлшерлеме немесе қызмет ақы және жұмыс істелген уақыт)

–Кесімді (негізгі-жұмыс көлемі және орындалған бірліктерін бағалау)

Мерзімді еңбекақы –тарифтік мөлшерлеме бойынша немесе жұмыс істелген уақыт үшін төленеді. Мерзімдік ақы мынадай жағдайларда төленеді.

–жұмысшы өнім шығарылымын арттыруға тікелей ықпал ете алмағанда

–кесімді бағалауды анықтауға қажетті өнімділіктің толық көрсеткіші болмағанда

–жұмыс уақытын пайдалануға қатаң басқару ұйымдастырылып жасалған

жұмыс уақытыны  нақты қатаң бақылау жүргізілгенде

–жұмысшыларды дұрыс тарифтендіргенде яғни разряды бар жұмысшының

орындаған жұмыс біліктілігіне сәйкес келгенде

–қызметкерлердің еңбекақысы үшін

Мерзімді еңбекақы  өндірген өнімі мен істеген жұмысын мөлшерлеуге болмайтын, яғни  атқарған жұмысының көлемі мен санын анықтауға мүмкін емес болып  есептелетін инженерлік-техникалық жұмыстағы жұмыскерлер мен қызметкерлерге еңбекақы төлеуге негізделген. Мысалы автоматтандырылған өндірісте  машина жөндейтін жұмыскерлер мен қызметкерлерге ұжымның басшыларына қаржы және есеп бөлімінің қызметкерлеріне тағы басқаларға Мерзімдік еңбекақының төмендегідей түрлері бар.

1.жай мерзімді

2.мерзімді сыйақы

Мерзімді сыйақылар–жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың тарифта немесе штатта көрсетілген  тұрақты еңбекақысына қосымша олардың өндірген өнімдерінің көлеміне санына сапасына және т.б көрсеткіштердің  өсуіне қарай сыйлық беру болып табылады.

Жай мерзімді-жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы жұмыс істеген уақы тына тарифта немесе штатта көрсетілген мөлшері бойынша төленеді.Кесімді еңбекақы–жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбек өнімділігін өндіруге кеткен еңбек уақытын қысқартуға ынталандыру мақсатына қолданады. Еңбекақы есептеудің және төлеудің кесімді түрін қолданғандажұмысшылар қызметкерлерге тиісті еңбекақы  олардың өндірген өнімнің көлемін немесе саның тариф бойынша  белгіленген  өлшем бірлігіне қарастырылған ,яғни белгіленген кесімді бағаға  көбейту арқылы табылады. Кесімді баға-белгіленген жұмыс уақытында өндірілуге тиісті өнім көлемі мен сапасына негізделіп есептелінеді.Уақыт мөлшері бір жұмысты орындауға керекті яғни қажет болатын адам/сағат, адам/күн өлшемінде көрсетілген уақыт болып саналады.Өнім өндіру мөлшері жұмысшылар мен қызметкерлердің белгілі бір уақыт аралығында жасап  шығаратын өндіретін өнімнің санымен немесе көлемімен анықталады.Кесімді еңбекақының мынадай жүйелері бар.

–тікелей кесімді

–кесімді сыйлық ақы

–үдемелі кесімді

–аккордтық

–жанама кесімді

Жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақыны есептеудің тікелей кесімді жүйесі бойынша бір жұмысшының немесе бір бригаданың өндірген өнімінің іс теген жұмысшының бәрі тек қана белгіленген еңбек бағасымен есептеледі. Бұл жүйе бойынша еңбекақы мөлшері–бұл құжатта көрсетілген өндірілген өнімнің саның сол өнімнің бір данасына қарастырылған, яғни белгіленген еңбек  бағасына көбейту арқылы табады.Кәсіпорында жұмысшылар мен қызметкерлерге кесімді сыйақылар өндірісте өнім өндіруді саны мен сапалық жағынан артығымен орындағаны өнім өндіру барысында шикізаттар мен материалдарды отындар мен энергияларды үнемді де ұтымды пайдаланғаны үшін оларға төлеуге тиісті еңбекақысына қосымша сыйақы ретінде төленеді.Ұйымдарда немесе олардың бөлімшелерінде жұмысшылар мен қызметкерлерге сыйақы төлеу жайлы ереже болуы қажет.

Кәсіпорында жұмысшылар мен қызметкерлерге кесімді еңбекақыны еңбекақы есептеудің үдемелі кесімді жүйесі бойынша төлем –өнім өндіруге белгілі бір мөлшерден артық көлемде өндірген өнімдері үшін қосымша сыйақы ретінде төленеді. Бұл жүйе көп жағдайда қиын да күрделі ауыр болып саналатын опе рациялар менақы есептеу көбінесе құрылыс салушы ұйымдарда жөндеу жұмысымен айналысатын ұйымдарда және жүктерді тиеп түсірумен айналысатын өнеркәсіп орындарында қолданады. Бұл жүйе бойынша еңбекақы есептеу  шаруашылықта жұмысшылар мен қызметкерлер  саның қысқартып еңбек өнімділігін арттыруға мүмкіншілік береді.

Халық шаруашылығының әртүрлі салаларындағы кәсіпорындарда жұмысшы лар мен қызметкерлерге кесімді еңбекақы есептеудің тағы бір жүйесі –жаңама кесімді жүйесі болып табылады .Бұл жүйе бойынша қосымша еңбекақы шаруа-шылықтың негізгі жұмысшылары мен қызметкерлеріне емес оларға қызмет ететін көмекші өндіріс жұмысшыларына төленеді яғни бұл жүйе бойынша еңбекақы  ұйымдағы станоктардың жабдықтардың тағы да басқа құралдардың тоқтамай жұмыс істеп белгіленген мөлшерден артық өнім өндіргені үшін слесарьға операторға және жөндейтін және оларда жұмысқа дайындайтын басқа да жұмысшыларға төленеді.

Мерзімді еңбекақыны есептеу.

Мерзімді еңбекақыға жұмысшылар мен қызметкерлердің түнгі уақытта істе-ген жұмысына есептелетін қосымша төлем мерзімнен тыс уақытта істеген жұ-мысына есептелетін қосымша төлем демалыс немесе мейрам күніне төленетін төлемдер  жұмыстың ауырлығы мен зияндылығына төленетін қосымша төлем өнім өндірудегі ақауға байланысты төлемдер біреудің орнына жұмысты атқар-ғаны үшін төленетін төлем тағы басқа төлемдер және өзіне белгіленген жұмыс уақытында істегендігіне есептелетін төлемдер жатады.

Халқаралық шаруашылықтың әртүрлі салаларындағы ұйымдарда қызметкерге төленетін мерзімдік еңбекақы толтырылған табельдердің негізінде ай бойғы қызмет атқарған уақытқа есептелді. Негізінде мерзімдік еңбекақы бойынша есеп айырысатын  уақыт есебіне күнтізбелік ай күн немесе сағат алынады. Егер тұтақты еңбекақы  алатын жұмыскерлер мен қызметкерлер толық бір ай қызмет атқаратын немесе жұмыс істеген болса онда оларға штаттық кестеде қаралған немесе кәсіпорынның басшысы бекіткен мөлшерде еңбекақы сомасы толығымен төленеді. Егер ай сайын тұрақты мөлшерде еңбекақы алатын жұмысшылар мен қызметкерлер есепті айда бірнеше күн жұмысқа немесе қызметке келе алмай қалған болса онда оларға төленуге тиісті  еңбекақы сомасы ол жұмысшы мен қызметкердің толық ай жұмыс істеуіне  тиісті белгіленген соманы сол айдағы жұмыс күндерінің санына бөліп алынған нәтижені яғни сол айдағы бір күнге тиісті  еңбекақы сомасын сол айдағы жұмысшының немесе қызметкердің жұмыс істеген күндерінің санына көбейту арқылы табылады. Мысалы сәуір айында 22жұмыс күні бар айына11000теңге тұрақты еңбекақы алатын жұмысшы сол айдағы 15күн жұмыс істеп 4күн ауырып қалған және 3күн қоғамдық жұмыс атқарды делік. Жұмысшылар мен қызметкерлердің ауырып қалған күніне жәрдемақы бюджеттен (әлументтік қордан)төленеді.

Бұл соманы анықтау үшін бір айға белгіленген тұрақты еңбекақы мөлшерін яғни (11000/22)Содан кейіегі алынған нәтижені (500теңгеге) жұмыс істеген және қоғамдық жұмыс атқарған күндері сандарының қосындысына көбейтеміз.

Бұл жағдайда жоғарыда көрсетілген мысалымызда жұмысшының сәуір айында

тиісті мерзімді еңбекақы сомасы 9000 болады (500*(15+3))=9000теңге

Кесімді еңбекақы есептеу.

Кәсіпорында кесімді еңбекақы төлеу жүйесі бойынша жұмысшылар мен қыз-меткерлерге төленетін еңбекақы олардың өндірген өнімді істеген жұмысының атқарған қызметінің саны мен көлемі жайлы жазылған алғашқы құжаттар бойынша есептеледі.Ол үшін алғашқы құжаттардакөрсетілген өндіріс шығарған өнімдер мен істелген жұмыстардың және дайындалған детальдардың, сондай-ақ тағы басқа операциялардың жалпы саны мен көлемі олардың бір данасын жасап  шығаруға өндіруге белгіленген бағаға көбейту.   

Ұйымдарда тапсырысты жеке адам орындағанда яғни операция немесе өнім өндіру басынан аяғына дейін бір жұмысшы немсе жұмысшылардың қолынан өтетін жағдайда мұндай әдісті қолдану ыңғайлы болып табылады. Кесімді              еңбекақы жұмыскерлер мен қызметкерлердің бригада бойынша істеген жұмы-сына төленетін жағдайда жоғарыда аталған құжаттарға әр жұмысшы мен қыз-меткердің жұмыс істеген уақыты  мамандық дәрежесі бригада болып өндірген өнім мен істелген жұмысының көлемі мен саны және олардың бір данасын өндіруге берілген бағасы көрсетіліп жазылады. Жалпы бригада бойынша өндірілген өнімдер мен істелген жұмыстың саны мен көлемін көбейту арқылы сол бригада мүшелерінің еңбекақысын есептеп шығарады .

  Бригаданың жалпы табысы ондағы жұмысшылар мен қызметкерлердің ара-сында олардың мамандық дәрежесіне және жұмыс істеген уақытына сәйкес бөлінеді. Ол алдымен барлық бригада мүшелерінің жұмысқа қатысқан уақыты (ай,күн сағат) табылады .Содан соң жұмысшылар мен қызметкерлердің мамандық дәрежесіне сәйкес тариф бойынша бір сағатқа белгіленген еңбекақы мөлшері  олардың жұмыс істеген сағаттарының санына көбейтеміз. Осының нәтижесінде бригада мүшелерінің әрқайсысының тариф бойынша есептелген еңбекақының жалпы сомасы есептелінеді. Алғашқы құжаттар бойынша есептелген бригада мүшелеріне тиісті еңбекақы сомасының жоғары көрсетілген тариф бойынша есептелген еңбекақының жалпы сомасының қосындысына қатынасы қосымша табыс коэфиценті болып табылады. Одан кесім тариф бойынша жұмысшылар немесе қызметкерлердің әрқайсысына есептелген еңбекақы сомасы осы коэфицентке көбейтіліп әр жұмысшының немесе қызметкердің орындаған жұмысы немесе өндірілген өнімнің саны меноның мамандық дәрежесіне байланысты еңбекақысы есептелінеді.

  Мысалы құрамында алты жұмысшы жұмыс істейтін бригаданың сәуір айында өндірген өнім мен істелген жұмысына тиісті  еңбекақы қоры 62669тг 60тиын құрайды делік .Бұл жағдайда осы бригадағы әрбір жұмысшының еңбекақы мөлшері олардың мамандық дәрежесі мен жұмыс істеген уақытына сай былайша есептеліп шығарылады. Қосымша табыс коэффиценті бұл мысалымызда  26теңге (жиырма алты ) , (он )тиынға тең болып отыр (яғни алты бағана  он  төрт  бағана немесе 62669 теңгеге 13тиын = 26теңге 10тиын

1.3Есептелген еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдар мен аударымдар турлері.

Кәсіпорын бухгалтериясы тек еңбекақыны  жәрдемақыны  және тағы басқа әртүрлі төлемдерді есептеп қана қоймайды сондай-ақ еңбекақыдан ұстауды және аударуды жүзеге асырады.

Заңға сәйкес қызметкерлердің еңбекақысынан төмендегі ұсталымдарды жүзеге асырады.

–жеке табыс салығы-еңбекақының салық объектісін иемденген мемлекеттік салық

–бұрынғы аванс бойынша берешекті жабу сондай-ақ дұрыс есеп айырысудың салдарынан болатын қызметкерге артық төленген соманы қайтару

–жинақтаушы зейнетақы қорына аударады

–субъектінің қызметкерге келтірген материалдық залалдың орнын толтыру

–бір қатар айып пұл түрлерін өндіріп алу

–атқару құжаты бойынша-кәмелет жасына толмаған балалар немесе еңбекке жарамсыз ата-аналар үшін алимент өндіріп алу

–кредитке сатылған тауар үшін

–өнім ақауы үшін

Жалпы салық дегеніміз–ұлттық табыстың бір бөлігі болып табылады.Салықтар арқылы жинақталған қаражат жалпы мемлекеттік мұқтаждарға жұмсалады

  Жеке табыс салығын ұстау.

  Жеке табыс салығын ұстау 2001жылдың12- ші маусымдағы №210-II  Қазақстан  Республикасы “Салықтар және бюджетке міндетті басқа төлемдер туралы ” кодексінің  негізінде жүргізіледі.

  Табыс салығы есептелген және ең аз мөлшердегі еңбекақы көлемінің арақатынасына байланысты мөлшерлеме бойынша еңбекақының  салық  салынатын минимумынан асатын  сомадан ұсталады.

Қазақстан Республикасы “Салықтар және бюджетке міндетті басқа төлемдер туралы” кодексінде табыс салығының салық объектісіне жылдын жиынтық табыспен қарастырылған шегерулер арасындағы  айырмашылық ретінде есептелген салық  салық табысы жатады.

Еңбек төлеу түрінде алынған табысқа мыналар жатады.

1)қызметкерлер өткізген тауар мен қызмет құны және бұл тауарлар мен қызметті сатып алу бағасы немесе өзіндік құны арасындағы жарамсыз айырмашылық

2)жұмыс берушінің шешімі бойынша өзіне борышқор  қызметкерлерінің қарыз

немесе міндеттеме сомасын есептеп шығаруы

3)жұмыс берушінің оның қызметіне қатысы жоқ қызметкердің шығының жабу

4)жеке тұлғадан ұсталатын табыс салығы шотына жұмыс берушінің төлейтін

сомасы

Жылдық жиынтық табысқа Қазақстан Республикасы Үкіметінің бекіткен қызметкердің  тәулік нормасы шегінде төленетін  іс сапар төлем сомасы кірмейді.

Іс сапар өнімдік шығындар Қазақстан Республикасы Үкіметінің бекіткен норма шегінде шегеріледі.

       Жеке тұлға  салықтың  жыл ағымында алынған табыстың әр айы үшін Салық кодексінің  152-бабына орай бір айлық есеп айырысу көрсеткіші көмегінде шегеруге  құқы бар.

  Жұмыс берушінің таза табыс есебінен алынған кәсіпорын қызметімен қатысы жоқ кәсіпорын қызметкерлерінің тікелей және жанама табысына Салық кодексінің 145-бабында бекітілген мөлшерлеме бойынша жеке табыс салығы салынды.Жеке табыс және әлументтік салықтардың мөлшерлемелері.

Жеке және әлументтік салықтардың мөлшерлемелері Қазакстан Республикасы Қаржы министрлігіндегі Салық комитетінің  7.11.2003ж №445 “Жеке еңбек салығын есептеу және ұстау және әлументтік салықты және Қазақстан Республикасы Салық кодексі 145 бабын есептеу тәртібі туралы ”Бұйрығымен  бекітілген        МРП971*12ай=11652            11652*15=17478

Жинақтаушы зейнетақы қорына аударым.

Азаматтардың зейнетақымен қамтамасыз ету Қазақстан Республикасында азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету туралы заңға сәйкес жүзеге асы-рылады. Кәсіпорын зейнетақы төлем көзі болып табылатын еңбекақыдан бел-гіленген көлемде аударуды жүзеге асырады .Әр қызметкерге Әлеуметтік жеке код беріледі. Ол мыналарда пайдаланылады қызметкерлер шотындағы шоғырланбалы қаражаттарға есеп жүргізу  жинақтаушы зейнетақы қорындағы зейнетақы шотының және жеке зейнетақы шотының есебін жүргізу әр лушыға өзінің зейнетақылық төлемдерін бақылауға мүмкіндік тудырады.

Қазақстан Республикасы Үкіметінің 29121999 жылы бекіткен №1671 есептеу ұстау және міндетті зейнетақы қорына аудару тәртібі Қаулысын сәйкес міндетті зейнетақы жарнасын ұстау және төлеу қызметкердің ай сайынғы табысының 10 процент мөлшерінде жүргізіледі Мұнда қызметкердің ай сайынғы табысы ең аз деңгейдегі бір айлық еңбекақының 75 еселенген мөлшерінен аспау керек. Ұсталынған міндетті зейнетақы жарнасы жинақтаушы зейнетақы қорына келесі айдың табысын төлеу үшін  айдың 15ші күніне дейін аударылады.

Жарнаны аударуды агент қолма-қол ақшасыз төлем жолымен жүргізіледі. Жарнаны аудару барысында банкте әрбір жинақтаушы зейнетақы қоры бойынша жеке тұлғалар тізімі жазылған екі немесе үш дана төлем тапсырысы беріледі. Онда жұмыскерлердің әлеуметтік коды ,аты – жөні, әкесінің аты, туған күні, аударуға жататын жарна сомасы мен кезеңі жазылған.Төлем тапсыр масы мен тізімнің бірінші данасы банкте қалады,ал қабылданғаны туралы банктің белгісі қойылған төлем тапсырмасы мен тізімнің екінші данасы агентке қайтарылады.

Әлеуметтік салық.Салық салу объектісіне жұмыс берушіге материалдық әлеу меттік игіліктер түрінде және басқа пайдалар түрінде берілген табыстарды қосқанда жұмыс берушінің қызметкерге ақшалай және заттай түрінде төлене-тін шығындары жатады.

      Әлеуметтік салық қаржыландыру көзіне қатысы жоқ тиісті салық ұстауға дейін есептеледі.

      Салық төлеушілер төлемінің мына түрлері бойынша әлуметтік салықты есептемейді.

1)Кәсіпкерлік қызметпен айналысатын білімі жоқ заңды және жеке тұлғалардан ұсталатын жинақтаушы зейнетақы қорындағы жек тұлғалардың міндетті зейнетақы жарнасы.

2)Пайдаланылмаған демалыс өтем ақысы.

3)Жұмыстан босатудағы қызметтен босату жәрдем ақысы.

4)Заңға сәйкес белгіленген өтем ақының төлемдері.

5)Қызмет ету аймағы шегінде қызмет сапарымен байланысты болуы да мүмкін аралау сипатындағы немесе ұдайы жол үстінде істелетін тәуліктің, жұмыстың орнына еңбекақыдағы қосымша ақы мен үстеме ақы.

6)Арнайы киімдер, арнайы аяқ-киімдер және басқа жеке қорғанысқа арналған нәрселер сабын, арықтататын нәрселер,сүт емдеу – сақтандыру ,түғандарының құны .

7)Жұмысқа байланысты денсаулығына зақым келген,жарақат алған қызметкерге зиянды өтеу төлемі.

8)байқауларда,спорттық жарыстарда және т.б жүлделі марапат.

9)әскери қызмткердің және ішкі істер органы қызметкерлердің ақшалай жабдықтары

10)қызметкерге бала тууға байланысты немесе төленбелі медициналық операция үшін және жерлеу шығынына арналған материалдық көмек.

11)сапар,мүлікті тасу,ауыстыру барысындағы ғимаратты жалдау немесе басқа

орындағы жұмысқа бару бойынша шығындарды өтеу төлемі.

12)уақытша еңбекке жарамсыз күндердің төлем ақысы.

13)жүктілік және туу бойынша демалыс төлем ақысы.

14)табыс салығы салынған еңбекақыдан аударудан қалыптасатын кәсіподақ-тың бюджеттік қаражатынан кәсіподақ мүшесіне материалдық көмек.

15)үкімет аралық келісім бойынша немесе халықаралық қоғамдық ұйымдар жесі бойынша болатын төлемақы.

Әлеументтік салықты төлеу ай сайын айдың екінші жартысы үшін еңбекақы төлемімен белгіленген мерзімдежүргізіледі,алайда ол еңбекақы төлеміне қатыссыз келесі айдың 15-ші күнінен кешіктірмей төлеуі керек.

Есепті кезең үшін мемлекеттік мекемелер есептеген салық сомасы.Салық кодексінің 320-бабына сәйкес уақытша жұмысқа жарамсыздық бойынша,жүктілік және туу бойынша әлументтік жәрдемақы жөніндегі Қазақстан Республикасы заңына орай төленген сомаға кемтіледі.

     Әлументтік жәрдемақы декларациясы келесі тоқсан үшін 15-ші күніне кешіктірілмейтін есептік кезеңге беріледі.

     Әлументтік салық бойынша бюджетпен нақты есеп айырысу,есеп беру кезеңі күнтізбедегі бір ай болып табылады.

     Сот шешіміне,нотариялдық органының орындаушы жазбасына,сондай-ақ әкімшілік органдары қатаң тәртіппен өндіріп алу өндіріс туралы қабылдаған қаулысына сәйкес берілетін орындалу құжаты ұсталымдар негізгі еңбекақыдан да,сонымен бірге сыйлықақы,зейнетақы,уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы және т.б.тұрақты сипаттағы барлық төлемақылар арқылы жүзеге асырылады.

      Келіп түскен орындау құжаты арнайы тізімінде тіркеу керек.

      Кәсіпорын берешегін жабу тәртібімен жүзеге асырылатын шегеруле (қызметкердің кәсіпорыннан алған авансы,қате төленген демалыс күндері үшін алған сомасы,қызметкердің кәсіпорынға келтірген мүліктік зияның өтеу)белгіленген тәртіп бойынша әкімшілік шешіммен жүзеге асырылады.

      ,,Қазақстан Республикасы Еңбек туралы,,Заңының 91-бабына сәйкес қызметкер жұмыс берушіге мына жағдайда зиян шектіргені үшін толық материалдық жауапкершілік жүктеледі.

–қызметкерге сақтауға берілген мүлік және басқа құндылықтардың толық ма-териалдық жауапкершілігін өз мойнына алу туралы жазбаша келісім-шарт қызметкер мен жұмыс берушінің арасында бекітіледі.

–заңға сәйкес қызметкерге еңбек міндеттерін орындау барысында жұмыс берушіге зиян шектірмес үшін толық материалдық жауапкершілік жүктеледі.

–бір жолғы сенімхат немесе бір жолғы басқа құжат бойынша қызметкер алған мүлік және басқа құндылықтармен асеп береді.

–алкогольдық,наркотикалық және токсикалық мастықпен қызметкердің кесірінен болатын зиян.

–коммерциялық құпияны жариялау нәтижесіндегі зиян.

–қызметкердің қылмыстық іске қатысты келтірген зиян.

–материалдарға,жартылай өнімдерге,бұйымдарға,оның ішінде оларды жасау барысында қызметкерлердің жетіспеушілігі,қасақана құртуы,сондай-ақ жұмыс берушінің қызметкерге пайдалануына барытін аспаптарға,өлшеу құралдарына,арнайы киімдерге және басқа нәрселерге келтіретін зиян.

   

  

II.Еңбекақыдан ұсталымдар мен аударымдар есебі.

      2.1Еңбекақыдан ұсталатын аударымдардың аналитикалық есебі.

      Кәсіпорындағы жұмысшылар мен қызметкерлердің бәріне және олардың әрқаисысына бір айға төленуге тиісті еңбекақының жалпы сомасын табу үшін алғашқы құжат бойынша өндірілген өнімдер мен істелген жұмыстарға және қосымша төлемдер мен қосымша еңбекақысына қоса төленетін жалпы соманы анықтап одан ұсталуға тиісті сомаларды алып тастау керек.Жұмысшылар мен қызметкерлердің табысын,оның ішінен табыстан ұсталаты ұсталымдарды және оларға төленуге тиісті еңбекақы сомаларын жинақтап,қорытындылауға арналған құжатты есеп айырысу төлем тізімі(ведомосі)деп аталады.Ұйымдарда бұл тізімдеме әрбір цех,бөлімшелер бойынша пайдаланады.Еңбекақы жөнінде есеп айырысу төлеу тізімдемесі әрбір жұмысшы мен қызметкерлер бойынша есептелген еңбекақымен басқа да төлем сомаларын және онда ұсталынған ұсталым сомаларын жинақтаушы болып табылады.Бұл тізімдемеде жұмысшы-қызметкердің аты-жөні,табельдік көлемі,оларға есептелген негізгі және қосымша еңбекақылары және одан ұсталынатын ұсталымдардың түрлері бойынша сомалары және сол айдың басы менсоңындағы кәсіпорынның жұмыскерлер мен қызметкерлерге немесе жұмысшылар мен қызметкерлердің кәсіпорынға қарыз сомалары көрсетіледі.

      Жұмыскерлер мен қызметкерлер осы есеп айырысутөлем тізімдемесі бойын-ша ұйымның кассасынан өзіне тиісті еңбекақыны алып,қол қояды.Бұл тізім-деме бойынша біріншіден жұмысшы  немесе қызметкерлермен еңбекақы жайында есеп айырысу жүргізілсе,екіншіден бұл тізімдеме бойынша есеп айы-рысудың аналитикалық есебі болып табылады,ал үшіншіден осы тізімдеме ар-қылы  жұмысшылар мен қызметкерлерге олардың еңбегіне қарай еңбекақы-ларын төлейді. Кейбір ұжымдарда есеп айырысу төлеу тізімдемесі мен дербес шоттың орнына есеп айырысу тізімдемесі журнал түрінде жасалып,негізгі жә-не қосымша беттерден тұрады. Негізгі беттерде жұмысшылар мен қызметкер-лерге есептелген негізгі және қосымша еңбекақылары мен жәрдемақыларының сомасы олардан ұсталатын ұсталымдарды есептеуге керекті мәліметтер көрсетіледі.Тізімдерінің қосымша беттерінің саны бұл журналдың қандай мерзімге ашылғандығына байланысты болады.Бұл тізімдеменің титулдық бетінде жұмысшылар мен қызметкерлерге төленген және депотенттелген еңбекақы сомалары есептеледі.Тізімдемені толтыру барысында олардың ең соңғы бетіне жиынтық сомалары жазылады.Бұл жоғарыда аталған құжаттарды толтырғанда жазылған сомалардың,алдымен жұмысшылар мен қызметкерлерге еңбекақы есептегенде толтырылатын алғашқы құжаттарда көрсетілген сомасына сәйкестігін тексеру қажет.Бұл тізімдеме бойынша жұмысшылар мен қызметкерлерге есептелген еңбекақы сомаларының одан ұсталатын ұсталымдарды және қолдарына берілуге тиісті.Сомалардың дұрыстығын анықтау үшін тізімдемелердің тік және көлденең жақтарының жиынтық сомалары арифметикалық жолмен тексерілуі тиіс.

  

   2.2Еңбекақыдан ұсталынатын аударымдардың синтетикалық есебі

      Кәсіпорында жұмысшылар мен қызметкерлердің еңбекақы бойынша есеп айырысу есебі 3350-ші ,,Қызметкерлермен еңбекақы бойынша есеп айырысу,,деп аталатын синтетикалық,пассивті шотта есептеліп жүргізіледі.Бұлшот бойынша деректер мен ақпараттар үлгілі түрі №10 және №10-1 журнал ордерінде көрсетіледі.  Жұмысшылар мен қызметкерлерге қызмет істегендері,қызмет атқарғаны және өнім өндіргендері үшін есептеліп төленетін еңбекақы өндіріс шығынының бір элементі ретінде еңбекті пайдалану бағытына қарай шығынды есептейтін белгілі бір шотқа,оның ішінде тиісті өндірістік өнімге апарылу керек. Сонымен қатар бұл туралы еңбек қоры жайлы тиісті орындарға есеп берілуі керек.

      Сондықтан да рапорттар мен өнімді өндіру тізімдемелері,табельдері және т.б. алғашқы құжаттар негізінде әр цех бөлімшелері бойынша есептелген еңбекақы олардың түрлері және қызметкерлерінің санаты бойынша топталады.Бұл топтау журнал ордердің үлгілі түрі №3 және №4 өндеу кестелерінде жүргізіледі,ол кестенің сол жағында дебиттелетін шоттар көшірмесі,ал оң жағында жұмысшы-қызметкерлерінің мамандық дәрежесіне сәйкес оларға есептелген еңбекақы сомалар түрлері бойынша бөлініп жазылады.Кәсіпорында жұмысшылар мен қызметкерлерге  есептелетін еңбекақы сомасы бөлу тізімдемесінің негізінде шығыстар есептелетін шоттарға былайша жазылады.

1)Негізгі өндіріс жұмыскерлеріне еңбекақы есептелінді.

            Дт                             Кт

  1.  3350

2)Жартылай фабрикаттарды дайындайтын жұмыскерлерге еңбекақы есептелінді.

            Дт                             Кт

  1.  3350
  2.  

3)Қосалқы өндіріс жұмыскерлеріне еңбекақы есептелінді.

            Дт                             Кт

  1.  3350
  2.  

4)Цех жұмыскерлеріне еңбекақы есептелінді.

            Дт                             Кт

  1.  3350
  2.  

5)Тауар сатумен байланысты жұмыскерлердің еңбекақысы есептелінді.

            Дт                            Кт

  1.  335
  2.  

6)Кәсіпорын қызметкерлердің еңбекақысы есептелінді.

            Дт                            Кт

  1.  3350
  2.  

7)Есептелген еңбекақы сомасы кассадан өтелді.

            Дт                            Кт

  1.  1010
  2.  

8)Еңбекақыдан ұсталатын салық салу.

–есептелген еңбекақыдан жеке табыс салығы ұсталынды.

            Дт                            Кт

  1.  3120
  2.  

9)Есептелген еңбекақы қорына жасалынды.

            Дт                            Кт

  1.  3220
  2.  

10)Есептелген еңбекақыдан ұсталынған әлументтік салық сомасы көрсетілді.

            Дт                            Кт

  1.  3350

11)Еңбекақыдан ұсталған салық түрлері бюджетке аударылды.

            Дт                            Кт

  1.  1040

            3220

            3150

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                      

 

    III Кәсіпорын ,,Жол-Өткен,, ЖШС №1бөлім цех бойынша

жұмыскерлердің еңбекақысынан ұсталымдар мен аударымдар

есебінің жүргізілуі.

      Жаруашылық субъектіні жүргізі барысында кәсіпорын Жол-Өткен ЖШС №1болім цехы бойынша жұмыскерлердің еңбекақысынан ұсталымдар мен аударым дар есебінің жүргізілуі.Яғни қызкеткерлердің салық салынатын табысынан тек жеке тұлғалардан Салық Кодексінің 145 бабы бойынша көрсетілген ұсталымдар тұтас ұсталады. Жеке табыс салығын ұстауға бір мысал келтіріп көрейік.2006ж  22 қазанында Шойбекова Жанар Жарасқызы Жол-Өткен ЖШС-тіктен жеке еңбек келісімшартын үзеді(Еңбек туралы заңы 25бабы,3тарауы)Қазан айында Шайбекова Жанарғ пайдаланылмаған демалысы үшін 70570теңге компенсация төленген болатын.Сонымен,Шайбекова Жанар Жарасқызының жылдық жиынтық табысы (2006жыгғы)640434теңге құралған,оның ішінде ай бойынша

қаңтар   48700      шілде   48700

ақпан    48700       тамыз   48700

наурыз   63700      қыркүйек  68700

сәуір      48700       қазан    48700

мамыр   35580      қараша  48700

маусым   87632    желтоқсан  46922

                                                       жиыны                                      640434

      Еңбеккердің жиынтық жылдық табысына штаттық кестесі бойынша белгіленген айлығы және қосымша төлемдері кірген

Наурыз      Наурыз мейрамына сыйақы                                         15000

Мамыр      Уақытша жұмысқа жарамсыздығы бойынша               8230

                     жәрдем ақы

Маусым    Құжаттар негізінде дәлелденген бір жолғы               50000

                      медициналық  қызметті төлеу  

Қыркүйек  9айдың нәтижесі бойынша төленген сый ақы           20000

      Жол-Өткен ЖШС бухгалтериясына еңбекке әрекет етіп тұрған заңмен белгіленгендей айлық есептік көрсеткіштің деңгейінде өзінің жалақысынан шегерім жасау  құқын беру туралы өтініш білдірген.2006жылы ай сайын жеке табыс салығының ұсталғаны жалақы бойынша есеп айырысу карточкасының есебінде көрсетілген.Жеке табыс салығын ұстаған кезде 3350,3351шоттары есептеліп,3353шоты кредиттеледі.

      Жалақыдан ұсталынған алименттер сомасы осы алимент төленетін тұлғаның пайдасына үш күннің ішінде төленуі немесе аударылуы керек.Онда бір бала үшін жалақының төрттен бірі,екі бала үшін жалақының үштен бірі және одан да көп балаларға жалақының жартысы ұсталады,бірақ олардың мөлшері жалақының 50% аспауы тиіс.Егер де алимент төлеуші жұмыстан шығып кетсе,онда оны мен қоса атқарушы құжаттары үш күннің ішінде жаңа жұмыс орнына беріледі. Мысалы бухгалтерия Калмыкова О.С.10.05.2002ж.5-ші разрядтағы слесарь С-дан Калмыковтан В.Н.алимент ұстау туралы атқарушы құжаты келіп түскен,ондағы ұсталатын алименттің мөлшері жалақының бестен бірін құраған.Слесарь Калмыков В.Н.май айында толық жұмыс істеген.яғни 21күн,168сағат.Кәсіпорында аптаның бес күні жұмыс күні етіп белгіленген және 1-ші разрядтың мөлшері 15000 теңге құраған.Ағымдағы айда Калмыковқа негізгі жалақысының 75% мөлшерінде сыйақы есептелген.Сонымен,Калмыковтан ұсталатын алименттің сомасы мынаны көрсеткен.

1.Алынған табыстың сомасын есептеу.

–мамыр айында есептелген жалақының сомасы =19950теңге (15000*1033)

–мамыр айында алынған сыйақының сомасы=14963 теңге (19950*75%)

–табыстың жалпы сомасы =34913теңге

2.Алынған табыстан ұсталатын сомасын есептеу.

–жинақ зейнеткерлік қорға аударылатын міндетті зейнеткерлік жарнасының сомасы =3491

–ағымдағы айда ұстауға жататын жеке табысының сомасы   =     1530

–мамыр айында алынған табыстан ұсталатын ұсталымның жиыны =

5021(3491+1530)

3.Ағымдағы айда слесарь Калмыковтың В.Н.алатын сомасы 29892 теңге   (34913-5021)құраған.

4.Атқарушы құжаты 10.05.2002жылы түскендіктен,алимент 10 мамырдан31мамырға дейінгі аралықтағы уақытқа (яғни 16 күнге) есептелінген.4555теңге=29892/21*16*0,2 Келесі айларда алимент жалақының толық көлеміне есептелінеді.

      Жинақ зейнеткерлік қорға міндетті зейнеткерлік жарнасы еңбеккерлердің жала қысынан,қосымша төлемдерінен,үстемесінен және осы жұмыс беруші аталған қорға аударады.

      Еңбек төлемінен алынатын кәсіподақ мүшелік жарналарының шегерімдері қызметкерлердің жазбаша түрдегі араздары бойынша жүзеге асырылады.Кызметкердің еңбек төлемінен ұсталған мүшелік жарналары тиісті кәсіподақ ұйымдарының шоттарына аударылады.

1.Есептелген еңбекақыдан ұсталынған табыс салығының сомасы көрсетілді.

    Дт                  Кт                  

        

  1.  3120

2.Есептелген еңбекақыдан зейнетақы қорына ұсталымдар жасалынды.

Дт                  Кт

  1.  3220

3.Есептелген еңбекақыдан жеке табыс салығы ұсталынды.

        Дт                  Кт

  1.  3120
  2.  

       Осы есептелінген еңбекақыдан ұсталынатын ұсталымдар мен аударымдар. Есебінің жүргізділуі 1-қосымша арқылы көре аламыз.

Қорытынды

Шаруашылық қызметінің процесінде жұмысқа қабылдау және жұмыстан шығару нәтижесінде қызметкерлердің саны өзгереді. Адам құрамының есебін кадрлар бөлімі жүргізеді. Ол жалпы кәсіпорын бойынша, оның құрылымдық бөлімшелері бойынша қызметкерлердің саны туралы және осы санның өзгерісінің себептері туралы: жынысы, жасы, санаты, лауазымы, мамандығы, жұмыс стажы, білімі және басқа белгілері бойынша қызметкерлер құрамы туралы деректер алуды қамтамасыз етеді. Адам құрамын есепке алу үшін №Т-2 нысанындағы карточка, ал ғылыми қызметкерлер үшін №Т-4 ныфсанындағы ғылыми қызметерді есепке алу карточкасы қолданылады. Жұмысқа келген соңғы адаидар жұмыс ронытуралы жазулар жазылған еңбек кітапшасын кадрлар бөліміне көрсетуі тиіс.

Кәсіпорында жұмыс жасайтындарды тізімдік және тізімдік емес персонал деп бөледі. Орындайтын функцияларына байланысты жұмыс жасайтындарды жұмысшылар мен қызметкерлер деп бөледі. Қызмтекерлер басшылар,мамандар және басқа қызметкерлер болып бөлінеді. Жұмысшыларды өндіріс процесіне қатысуына қарай негізгі жені көмекші деп бөледі.

Жұмысшыларды жалақысы бригадалардың, учаскенің жұмыс нәтижесі бойынша анықталады. Бағалар жеке (әрбір кесіпке) және кешенді (ұжымдық) болуы мүмкін.

Аккордтық жүйе жұмысшылардың жалақысын нормаланған тапсырма (шығарылым нормасының уақыты) мен бағалау алдын ала белгіленген жұмыстың барлық көлемінің орындалуы анықтайды. Бұл нысан жұмысшылардың жәке тобына немесе бригадалар ұжымына (көбінесе құрылыста) қолданылады.

 

Қолданылған әдебиеттер тізімі

1 «Бухгалтерлік есеп» Р.С. Әбдішүкіров, Алматы 2006
2 «Бухгалтерлік есеп» В.Л. Назарова, Алматы 2005 
3 «Кәсіпорын экономикасы» А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбетов Алматы, экономика 2003
4 «Кәсіпорын экономикасы» Г.Ө. Жолдасбаева Алматы , экономика 2005. 
5 «Бухгалтерлік есеп негіздері» А. Ныйқанбаева, Л. Куанышева Астана 2008
6 «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері» К.К. Кеулімжаев, Н.А. Құдайбергенов, Алматы 2006 
7 «Еңбек рыногы» Жұмабаева С.К. экономикасы, 2003 
8 «Еңбек нарығы және жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау» А.К. Ермекбаев Экономика сериясы 2006 
9 «Қаржылық есеп» Н. Әжібаева, Алматы 2006
10 «Еңбек нарығының экономикасы». Жұмамбаев С.К., Aлматы 2003 
11 «Бухгалтерлік есеп» Б.С. Мырзалиев Алматы 2008
12 «Экономикалық теория» С. Әкімбеков Оқу құралы. Астана 2002 
13 «Кәсіпорын қаржысы» А.С. Баймұхаметова, У.А Жанандаров Алматы - 2003
14 «Қазақ энциклопедиясы»,10 том
15 «Қаржы-экономика сөздігі» Алматы 2002