79063

Понятие физического лица и правоспособности. Элементы правоспособности. Утрата и ограничение правоспособности (caput)

Доклад

Государство и право, юриспруденция и процессуальное право

Древний Рим был рабовладельческим государством и поэтому признавал лицом далеко не каждого человека. Субъектом права признавался только свободный человек, поэтому рабы рассматривались не как субъект, а как объект права (говорящее орудие).

Русский

2015-02-10

19.53 KB

3 чел.

  1.  Понятие физического лица и правоспособности. Элементы правоспособности. Утрата и ограничение правоспособности (caput).

Древний Рим был рабовладельческим государством и поэтому признавал лицом далеко не каждого человека. Субъектом права признавался только свободный человек, поэтому рабы рассматривались не как субъект, а как объект права ("говорящее орудие").

Рабовладельческое общество признавало лицом (persona), т.е. существом, способным иметь права, не каждого человека. Это общество было особенно наглядным свидетельством того, что правоспособность (способность быть субъектом, носителем прав) не есть прирожденное свойство человека, а представляет, как и само государство и право, надстроечное явление на базисе экономических отношений общества. Другими словами, правоспособность коренится в социально-экономическом строе данного общества в данный период его развития.

В Риме существовал многочисленный класс людей — рабы, которые были не субъектами, а объектами прав. Варрон (I в. до н.э.) делит орудия на немые (например, повозки); издающие нечленораздельные звуки (скот) и одаренные речью (рабы). Раб называется instrumentum vocale, говорящим орудием.

С другой стороны, современное различие лиц физических (т.е. людей) и юридических (т.е. различного рода организаций, чаделенных правоспособностью) в Риме разработано не было, хотя и было известно в практике (см. § 7 данного раздела).

2. Тому, что теперь называется правоспособностью, в Риме соответствовал термин caput. Полная правоспособность слагалась из трех основных элементов или состояний (status):

1) status libertatis — состояние свободы, 2) status civitatis — состояние гражданства, 3) status familiae — семейное состояние.

С точки зрения status libertatis 1, различались свободные и рабы; с точки зрения status civitatis, — римские граждане и другие свободные лица (латины, перегрины); с точки зрения status familiae, — самостоятельные (sui iuris) отцы семейств (patres familias) и подвластные какого-либо paterfamilias (лица alieni iuris, «чужого права»). Таким образом, полная правоспособность предполагала: свободное состояние, римское rpaжданство и самостоятельное положение в семье.

Изменение в каком-либо из статусов носило названи) capitis deminutio. Изменение в status libertatis называлось capitis deminutio maxima (наивысшее, наиболее существенное) изменение status civitatis называлось capitis deminutio medu (среднее); изменение status familiae обозначалось как capiti; deminutio minima (наименьшее).

3. Разумеется, регламентация правоспособности не был) одинаковой во все периоды римской истории. Вместе ( развитием экономических отношений шло развитие и правоспособности свободных людей. По мере превращения Рима из небольшой сельскохозяйственной общины в огромное государство с развитой внешней торговлей пестрые различия в правоспособности отдельных групп свободного населения (римских граждан, латинов, перегринов) стали сглаживаться, пропасть же между свободным и рабом по-прежнему оставалась. В конце  концов был достигнут крупный для того времени результат —  формальное равенство свободных людей в области частного  права (конституция Каракаллы 212 г.).

4. Обладание тем или иным статусом могло быть предметом спора. На этой почве появились специальные средства защиты правоспособности — так называемые статутные иски (например, иск о признании лица вольноотпущенником, предъявляемый против того, кто задерживает этого человека как раба, и т.п.).

Правоспособность римского гражданина складывалась из двух основных элементов:

  1.  права вступать в законный брак, в результате которого дети получали

права римского гражданства;

  1.  права самостоятельно совершать сделки, а также самостоятельно рас-
  2.  поряжаться имуществом (дееспособность).

Особым обстоятельством, которое ограничивало правовое положение гражданина, являлось умаление чести и бесчестие (infamia).

Состояние бесчестия наступало из-за:

• осуждения за преступление или за иное особо порочащее правонарушение (например, за нарушение условий договора товарищества, где предполагается особая честность и взаимодоверие его участников);

• нарушения правовых норм, касающихся брака (например, вступление вдовы в новый брак до истечения года после смерти первого мужа);

• занятия позорным делом (например, проституция, сводничество и др.).

Гражданин, признанный бесчестным, лишался права представлять интересы других лиц в процессе, не мог вступать в законный брак со свободнорожденным лицом, ограничивался в ряде наследственных прав и т. д.


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

14859. Бейнелік шығармалар мен мүсіндік композициялар 103.5 KB
  Бейнелік шығармалар мен мүсіндік композициялар Соғыстан кейінгі жылдары бізде мүсін өнері де пайда болғанын айта кету қажет. Онымен әуелі шеттен келгендер айналысса содан соң өзіміздің мүшелер шықты. Соның алдыңғы қатарында Исаак Иткинд де болды. Оның жұмыстарыны
14860. ӘЛЕМДIК ТҰТАСТАНУ 76 KB
  ӘЛЕМДIК ТҰТАСТАНУ [1]Бiр үлкен империяның құрамынан шығып ұлттық мемлекетiн ендiендi орнатып келе жатқан Қазақстан көз ашпастан күллi жиһанды қоршаған һәм бопсалаған әлемдiк тұтастану барысының өтiнен шыға келдi. Бiздi қатты толғандыратын шекара топырақ ұлттық егемендiк
14861. Әскери өнердің шыңдалған шыңы – жекпе-жек 66 KB
  Әскери өнердің шыңдалған шыңы – жекпежек Ұстағалиев Ернар ҚазҰУдің 4 курс студенті Ғасырлар бойы қалыптасқан қазақ халқының әскери өнері оның әскеритарихи болмысын айқындап берді. Көшпелілердің әскери жүйесінің мұрагері қазақтар өз заманына сай аталған өнерд...
14862. ИРАН ЖӘНЕ ТҮРКІСТАН 150.5 KB
  ИРАН ЖӘНЕ ТҮРКІСТАН Мұртаза Жүнісұлы БҰЛҰТАЙ ИСЛАМИЯТТЫҢ ТҮРКІСТАНДА ТАРАЛУЫ ЖӘНЕ ИРАН МӘДЕНИЕТІ Исламияттың Түркістан елдерінде таралуындағы Иран халықтары мен мәдениеттерінің алар орны ерекше. Сонау Хазіреті Мұхаммедтің 569632 vV: y[V2 yV7~ V. өмірінде парсы жұ
14863. Киiз туырлықты, ағаш уықты 36 KB
  Киiз туырлықты ағаш уықты Қазақы бала бала емес өзбекi мал мал емес деген мақал қазақтар мен өзбек сарттардың араласқұралас отырған аймағында пайда болған деп түсiндiредi ғалым Ә.Қайдар. Ташкенттiң базарына базарлауға барған қазақтардың астыүстiне түсiп қызмет iсте
14864. «КӨК БӨРІ» СӨЗІНІҢ ТҮРІК МИФОЛОГИЯСЫНАН АЛАТЫН ОРНЫ 72 KB
  КӨК БӨРІ СӨЗІНІҢ ТҮРІК МИФОЛОГИЯСЫНАН АЛАТЫН ОРНЫ Түбі бір түркі тілдес халықтардың ауызекі әдебиетінде түбірі мағынасы бір сөздер көптеп кездеседі. Біреуі өзінің мәнін жоғалтып пайдаланудан шықса енді бірі уақыт өте бейімделіп тұрмыстірлікте қолданып кел
14865. КӨНЕ ДӘСТҮРДIҢ ОЗЫҒЫН ҚАЙТА ЖАҢҒЫРТСАҚ 67 KB
  ТАРИХ ТАҒЫЛЫМЫ КӨне дәстүрдiң озығын қайта жаңғыртсақ Жұмағұл ШӨженов Балқаш қаласының мамандандырылған әкiмшiлiк сотының төрағасы Шешендiк өнер Ұлы даланың тiршiлiгiнен өмiрге келген табиғи туындысы сол ортаның мұрасы ұлттық рухымыздың биiгi д...
14866. Ежелгі түркілердің наным-сенімдері 82 KB
  Ежелгі түркілердің нанымсенімдері Халықтың діні нанымсенімдері мен көзқарастары оның тарихына руханимәдени саяси өміріне үлкен әсер ететін фактор болып табылады. Дін – руханияттың өзекті саласы. Дін тарихын білмейінше белгілі бір аймақты мекендеген халық
14867. КӨРКЕМСӨЗ ӨКІЛДЕРІНІҢ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ИМАНДЫЛЫҚ ИДЕЯСЫ 54 KB
  КӨРКЕМСӨЗ ӨКІЛДЕРІНІҢ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ИМАНДЫЛЫҚ ИДЕЯСЫ Л.Ж. Ахметқалиева Төле би атындағы №8 гимназия Тараз қ. Еліміз тәуелсіздігін алып егеменді ел болғалы тәлім– тәрбие адамгершілік және өнеге мәселесіне назар аударылғанмен ол кешенді жүргізілмей отырға...