97337

ӨСІМДІКТЕР ӨНІМДІЛІГІНЕ МИКОРИЗАЛЫ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР МЕН МИКРОБАЛДЫРЛАР АССОЦИАТИВТІ КУЛЬТУРАЛАРЫМЕН ИНОКУЛЯЦИЯНЫҢ ӘСЕРІ

Дипломная

Биология и генетика

Жапырақ ұзындығы мен өсімдіктің құрғақ салмағына микробалдырлар және Glomales туысының микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу; Бидай жапырағы мен тамырындағы жалпы белок мөлшеріне микробалдырлар және Glomales туысының микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу...

Казахский

2015-10-16

118.04 KB

2 чел.

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Кариева Ф.Н.

ӨСІМДІКТЕР ӨНІМДІЛІГІНЕ МИКОРИЗАЛЫ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР МЕН МИКРОБАЛДЫРЛАР АССОЦИАТИВТІ КУЛЬТУРАЛАРЫМЕН ИНОКУЛЯЦИЯНЫҢ ӘСЕРІ

ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ

070100 «Биотехнология» мамандығы

Алматы 2015

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

әл - Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

Биотехнология кафедрасы

«Қорғауға жіберілді»

__________ Биотехнология кафедрасының меңгерушісі Кистаубаева А.С.

ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ

Тақырыбы: «ӨСІМДІКТЕР ӨНІМДІЛІГІНЕ МИКОРИЗАЛЫ САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР МЕН МИКРОБАЛДЫРЛАР АССОЦИАТИВТІ КУЛЬТУРАЛАРЫМЕН ИНОКУЛЯЦИЯНЫҢ ӘСЕРІ»

070100 «Биотехнология» мамандығы

Орындаған

Петрова А.А.

Ғылыми жетекшілері

М.Ә. Айтхожин атындағы Биохимия және молекулалық биология институты геном зертханасының меңгерушісі, б.ғ.д., проф.

б.ғ.к., доцент м.а.  

Иванов И.И.

Сидоров Ф.Ф.

Нормабақылаушы

оқытушы

 

Бектилеуова Н.К.

Алматы, 2015

РЕФЕРАТ

Диплом жұмысы 62 беттен, 13 суреттен, 7 кестеден, 65 әдебиет көздерінен тұрады.

Түйін сөздер: бидай, микробалдырлар, микоризалы саңырауқұлақтар.

Зерттеу жұмысының мақсаты: Богарная-56 сортты бидайының кейбір физиологиялық және биохимиялық параметрлеріне микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу.

Жұмыстың міндеттері: Жапырақ ұзындығы мен өсімдіктің құрғақ салмағына микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу;

Зерттеу әдістері: вегетатициялық тәжірибе, «құмыралы дақыл» әдісі, өсімдіктердің микосимбиотрофизмін зерттеу әдісі.

Алынған нәтижелер: Өсірудің алғашқы 7 күнінде бидай өскіндерінің өсуін балдыр суспензиясы стимулдейді және жерүсті биомассасының өсуін орташа шамамен 25%-ға арттырады.

Практикалық қолдануы: Glomales туысының микоризалы саңырауқұлақтары мен A. laxa және Pseudoanabaena sp. цианобактерияларымен инокуляция 45-күндік бидай өсімдігінің жапырағы мен тамырындағы нитратредуктазаның белсенділігін бақылаумен салыстырғанда орташа шамамен 34%-ға арттырады.

1000 таңбадан аспау керек!!!

РЕФЕРАТ

Орыс тілінде!

ABSTRACT

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ....………………………………………………………............

5

НЕГІЗГІ БӨЛІМ..…….………………………………………………..

7

1

Әдебиетке шолу....………………......…………………………….......

7

1.1

7

1.2

8

1.3

13

1.4

14

1.5

16

1.6

19

1.7

23

2

Зерттеу материалдары мен әдістері...................................

26

2.1

Зерттеу материалдары.............................................................................

26

2.2

Зерттеу әдістері........................................................................................

26

2.2.1

26

2.2.2

27

2.2.3

28

2.2.4

29

3

Зерттеу нәтижелері және оларды талқылау.........................................

31

3.1

31

3.2

31

3.3

42

3.4

45

3.5

51

ҚОРЫТЫНДЫ.........................................................................................

56

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.......................................

57

Қосымша


БЕЛГІЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР

АВС

- ннннннннн

КІРІСПЕ

Тақырыптың өзектілігі. Еліміздің территориясы құнарлығы аз жерлерінің басым болуымен сипатталады. Табиғи ресурстарды интенсивті қолдану және  жер шаруашылығының экстенсивті технологиялары улы заттармен ластануға, деградацияға, территорияның көп бөлігінің шөлденуіне және тұздануына әкеліп соқты.

Ғылыми жаңалығы. Топырақтың құнарлылығын қайта қалпына келтіретен әдістердің бірі микоризаны қолдану болып табылады. Өсімдіктердің 80% - ға жуығы саңырауқұлақтармен симбиотикалық қарым-қатынасқа түсіп, микориза түзетіндігі белгілі. Сол себепті, көптеген  өңделетін культураларды тұрақтылығы мен түсімін арттыру үшін микоризалы саңырауқұлақтармен бірге ассоциативті жүйе ретінде өсіруге болады. Жарлыланған топырақ үшін микоризалы саңырауқұлақтардың рөлі едәуір артады.

Практикалық маңыздылығы. Алынған мәліметтерді өсімдіктердің өнімділігін арттыруға және топырақ құнарлылығын қайта қалпына келтіру биотехнологияларын дайындауда қолдануға болады.

Ғылыми мәселенің қазіргі таңдағы бағалануы. Сол себепті, көптеген  өңделетін культураларды тұрақтылығы мен түсімін арттыру үшін микоризалы саңырауқұлақтармен бірге ассоциативті жүйе ретінде өсіруге болады. Жарлыланған топырақ үшін микоризалы саңырауқұлақтардың рөлі едәуір артады.

Зерттеу жұмысының мақсаты. Богарная - 56 сортты бидайының кейбір физиологиялық және биохимиялық параметрлеріне микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу.

Зерттеу жұмысының міндеттері:

1. Жапырақ ұзындығы мен өсімдіктің құрғақ салмағына микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу;

2. Бидай жапырағы мен тамырындағы жалпы белок мөлшеріне микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу;

3. Бидай жапырағы мен тамырындағы нитратредуктазаның белсенділігіне микробалдырлар және Glomales туысының  микоризалы саңырауқұлақтар культураларымен инокуляцияның әсерін зерттеу.

Зерттеу объектісі ретінде Экoлoгия прoблeмaлaры бойынша ҒЗИ экoлoгиялық биoтeхнoлoгия зeртхaнacының альгологиялық коллекциясының Chlorococcum sp. жасыл микробалдыры, Anabaenopsis sp., Anabaena cylindrospora , Anabaena laxa, Pseudoanabaena sp. көк жасыл микробалдырлары, Glomus туысының эндомикоризалы саңырауқұлақтары: G. etunicatum, G. intraradices, G. Claroideum және Богарная - 56 сортты күздік бидай өсімдігі алынды.

Теориялық және әдістемелік негізі. Вегетатициялық тәжірибе, «құмыралы дақыл» әдісі, өсімдіктердің микосимбиотрофимін зерттеу әдісі,  физиологиялық параметрлерін анықтау әдістері (жапырақ пен тамыр ұзындығы, құрғақ салмақ),  Лоури бойынша жалпы белок мөлшерін фотоколориметриялық әдісі, нитратредуктаза белсенділігін анықтау әдісі.

Практикалық базасы. Дипломдық жұмыс Экoлoгия прoблeмaлaры бойынша ҒЗИ экoлoгиялық биoтeхнoлoгия зeртхaнacында орындалды.

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

  1.   Әдебиетке шолу

1.1 Микоризалы саңырауқұлақтар 

Микориза – саңырауқұлақты тамыр, саңырауқұлақ жіпшелерімен күрделі өсімдік тамырларының селбесуі.

Микориза (гр.rhiza – тамыр) – саңырауқұлақтың жоғарғы өсімдіктермен селбесіп тіршілік етуі. Селбесудің негізі саңырауқұлақтың өсімдіктен дайын органикалық заттар, ал өсімдіктің саңырауқұлақтан су мен минералды заттарды алуында. Микориза түзушілер – негізінен қалпақты саңырауқұлақтар, сирек зигомицеттер, қалталылар және жетілмеген саңырауқұлақтар, микоризаның түрлі типтерін түзеді:

1. Перитрофты – саңырауқұлақ гифалары өсімдік тамырының ішіне енбей, тек оны шырмай орайды. Ризосферада дамып, саңырауқұлақ онда өсімдіктің өсуі мен дамуына қолайлы жағдайлар туғызады.

2. Экотрофты – мицелий тамырды шырмай орап, топыраққа тарайтын көптеген гифалары бар ерекше жабын түзеді.

3. Эндотрофты – саңырауқұлақ гифалары тамырды сыртынан тығыз орап, қабықтық паренхимаға енеді.

4. Эндоэктотрофты – саңырауқұлақ гифалары иесінің ұлпаларының ішінде тарап, сирек сыртқа шығады [1].

Микоризаның биологиялық маңызын не мутуалистік симбиоз, не саңырауқұлақтың шектелген паразитизмі ретінде қарастырады.

Микориза түзушілер – микориза түзуге қабілетті саңырауқұлақтар, және де түзу міндетті, бірақ жиі факультативті болады.

1.2 Везикулярлы – арбускулярлы микоризаны түзетін саңырауқұлақтар

Саңырауқұлақтар арасында симбиотикалық ассоциациялар кеңінен таралған: цианобактериялар және балдырлармен (қыналар), жоғары сатылы өсімдіктердің фотосинтездеуші ұлпаларымен (эндофит-саңырауқұлақтар), өсімдіктердің фотосинтезделмейтін ұлпаларымен (микоризалы саңырауқұлақтар). Микориза түзуге зигомицеттердің 200 түрі, базидомицеттердің  3000 түрі және аскомицеттердің 10 түрі қатысады. Саңырауқұлақтар, негізінен, микоризаның төрт түрін түзеді: эндомикоризалар (арбускулалық микориза түзетін саңырауқұлақтар), эктомикоризалар, эрикоидтты және орхидті микоризалар [2].

2 Зерттеу материалдары мен әдістері   

2.1 Зерттеу материалдары

Зерттеу объектілері ретінде .............

2.2 Зерттеу әдістері

2.2.1 «Құмыралы дақыл» әдісі

Арбускулярлы микоризалардың әсерін зерттейтін эффективті әдістердің бірі болып «ашық құмыралы дақыл» әдісі есептелінеді. Бұл әдіс кезінде құмыраның жартысындағы өсімдіктер инокулюм (микориза түзгіш саңырауқұлақтың спорасы)  арқылы эндомикоризалы саңырауқұлақтармен залалданады, ал қалған жартысы микоризасыз болады (бақылау) [4, 5].

2.2.3 Нитратредуктазаның белсенділігін анықтау

Нитратредуктаза нитраттардың нитриттерге дейін қайта қалпына келу реакциясын катализдейді. Ферменттің белсенділігін (in vitro және in vivo) көбінесе колориметриялық әдістермен анықтайды. Ол белгілі бір уақытта түзілген нитриттің санына байланысты. Ферменттің тазартылған препараттарының белсенділігін анықтауда спектофотометриялық әдістерде қолданылады [56].

D (α · β · γ)

                                           A = –—————,                                             (1)

t · d

мұнда D – аааааааа; d – аааааааа;  t – аааааааа; α, β, γ – аааааааааааа.

3 Зерттеу нәтижелері және оларды талқылау

3.1 Микробалдырлардың физиологиялық белсенді штаммдарын алу

Алкологиялық коллекция культуралары 10оС-тан төмен температура мен әлсіз жарықтандыруда 1-3 ай сақталынды. Сондықтан тәжірибеге қолданар алдында оларды функционалды белсенді түрге келтіру қажет еді. Контаминациядан тазартылғаннан соң, культуралар Фитцджеральда, Чу-10, Еленкина сұйық қоректік орталарына отырғызылды. Құрамында микробалдырлардың инокуляты бар колбадағы балғын орталар 4000лк жарықтандырумен 25±2оС температурада люминостатқа қойылды. 5-7 күн өсуге арналған интервалымен 2-3 рет отырғызылғаннан кейін культуралар тіршілікке икемді екендерін көрсетті және биомассаны әжептәуір өсірді. Дегенмен, ассоциация түзуге қажетті тәжірибеге алынатын түрлерін іріктеу үшін коллекциялық штаммдардың өсу динамикасының сандық бағалуы қажет еді.  

3.2 Бидай өскіндерінің ұзындығына балдыр суспензиясымен тұқымдарды алдын ала өңдеу әсері  

Түраралық консорциум құруға қабілетті микробалдырлардың түрлері альго-микобионтты ассоциация түзу үшін тәжірибеге алынды.

Кесте 3.

45-күндік бидайдың құрғақ салмағына микробалдырлар және микоризалы саңырауқұлақтар спорасымен инокуляцияның әсері

Тәжірибе нұсқасы

Өсімдіктің бақылауға қарағанда құрғақ салмақ пайызы, %

1

2

Бақылау

100

Бақылау + микориза

100

Кесте 3 жалғасы

1

2

Ескерту:

Микоризалар өсімдікке тек сіңіру беткейінің үлкендеуі мен минералды қоректенудің артуымен ғана оң әсер етпейді, сонымен қатар микоризаның түзілуі жапырақ ауданын, транспирация жылдамдығын, хлорофилл құрамын және фотосинтез жылдамдығын арттырады.

А - анастомозалар

Сурет 13. Бидай тамырының (200Х)

Оған қоса, микоризация ксилема мен топырақтың арасындағы су потенциалының айырмашылығын азайтады және ауадағы ылғалдың жетіспеушілігіне байланысты устьицалардың жауабын екі есе жоғарылатады [24, 46]. Соңғы кездері микоризалы саңырауқұлақтар өсімдіктердің ауыр металдарға қарсы тұру қабілеттілігін арттыратындығы туралы мәліметтер алынды [24, 46].

ҚОРЫТЫНДЫ

Өсірудің алғашқы 7 күнінде бидай өскіндерінің өсуін балдыр суспензиясы стимулдейді және жерүсті биомассасының өсуін орташа шамамен 25%-ға арттырады.

Қорытынды:

  1.  Glomales туысының микоризалы саңырауқұлақтары мен A. laxa және  Pseudoanabaena sp. цианобактерияларымен инокуляция бидай өсімдігінің өсуін стимулдейді және 45-күндік тәжірибе өсімдіктерінің құрғақ салмағын бақылаумен салыстырғанда орташа шамамен 1,2 есе арттырады.
  2.  Glomales туысының микоризалы саңырауқұлақтары мен A. laxa және Pseudoanabaena sp. цианобактерияларымен инокуляция 45-күндік бидай өсімдігінің жапырағы мен тамырындағы жалпы белок мөлшерін бақылаумен салыстырғанда орташа шамамен 30%-ға арттырады.

Қойылған міндеттерді орындаудың толықтығы: .............................................

Ұсыныстар:.............................

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

  1.   Валиханова А., Белый, Павличенко Л.  и др. Опустынивание/деградация земель. Тематический обзор. – Астана, 2005. - 88 с.  

2 Brundrett M. Diversity and classification of mycorrhizal associations // Biol. Rev. - 2004. – Vol. 79. - P. 473–495.

Қосымша


 

А также другие работы, которые могут Вас заинтересовать

7485. Древнегреческая мифология и религия 20.89 KB
  Древнегреческая мифология и религия - религия и мифология древних греков (эллинов).  По мнению авторитетного исследователя античной мифологии А.Ф. Лосева, сущность греческой мифологии определяется особенностями первобытнообщинного строя греков,...
7486. Христианская мифология 79.5 KB
  Христианская мифология, комплекс представлений, образов, наглядных символов, связанных с религиозной доктриной христианства и развивающихся во взаимодействии этой доктрины с фольклорными традициями народов. Соотношение между христианской доктриной и...
7487. Психология. Понятие о психологии 235.5 KB
  Психология. Тема 1.1. Понятие о психологии. Научное определение психологии, и ее аспекты, этапы становления. Общая психология в современном представлении. Отрасли психологии. 1 Психология - это наука о психике человека и...
7488. Педагогическая психология. Предмет, задачи, методы педагогической психологии 60 KB
  Педагогическая психология. Тема 2.1. Предмет, задачи, методы педагогической психологии. Современная педагогическая психология и предмет ее изучения. Проблемы и задачи современной педагогической психологии. Методы педагогической пси...
7489. Педагогика. Предмет и основные категории педагогики 88.5 KB
  Педагогика. Тема 3.1. Предмет педагогики. Предмет и основные категории педагогики. История и классовый характер воспитания. Связь педагогики с другими науками. 1. Предмет и основные категории педагогики. К числу основных понятий пе...
7490. Приёмы игры на гитаре 26.44 KB
  План школьного открытого урока Приёмы игры на гитаре Добрый день, уважаемые преподаватели. Тема моего открытого урока: Приёмы игры на гитаре Сегодня открытый урок я проведу с учеником 4-го класса Иваном Мотузом...
7491. Возникновение и развитие философии марксизма 34 KB
  Возникновение и развитие философии марксизма Основателем этой философии были Карл Маркс (1818 - 1883) и Фридрих Энгельс (1820 - 1895). К. Маркс учился на юридическом факультете, его выпускная диссертация была на тему Различия натуралистического...
7492. Древнейшие формы мировоззрения 49 KB
  Древнейшие формы мировоззрения. Мировоззрение - это система взглядов на мир и место в нем человека. Мировоззрению предшествуют мироощущение,миропредставление, миропонимание. Мировоззрение определяет как человек понимает мир,как относится к нему...
7493. Немецкая классическая философия, взгляды философов классиков 54 KB
  Немецкая классическая философия Иммануил Кант (1724 - 1804) - родоначальник немецкой классической философии. Родился и прожил всю жизнь в Кенигсберге (Калининград) - центр Восточной Пруссии. В 1745 г. Кант закончил Университет. После...