99349

Инвестициялардың математикалық негіздері: математика

Курсовая

Математика и математический анализ

Инвестицияларды талдау негіздерінде математиканың келесі тараулары: арифметикалық және геометриялық прогрессиялар, жай және күрделі пайыздар, туындылар мен интегралдар, матрицалар мен ықтималдықтар теориясы және математикалық статистика қолданылатыны көрсетіледі...

Казахский

2016-09-10

1.92 MB

0 чел.

Ғ.Б. Ахметов

ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ  МАТЕМАТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Математика мамандықтарының  студенттеріне  арналған

оқу құралы

Павлодар

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі

С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті

Ғ.Б. Ахметов

ИНВЕСТИЦИЯЛАРДЫҢ  МАТЕМАТИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

Математика мамандықтарының  студенттеріне  арналған

оқу құралы

Павлодар

Кереку

2012

ӘОЖ 330.322:51-7(075.8)

ҚБЖ 65.261.3 – 56я73

      И 63

Баспаға С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті физика – математика және ақпараттық технология факультетінің оқу-әдістемелік кеңесімен ұсынылды

Пікір жазғандар:

А.М. Мубараков – педагогика ғылымдарының докторы, Инновациялық Еуразия университетінің  профессоры;

Б. А. Найманов – педагогика  ғылымдарының кандидаты, Павлодар мемлекеттік педагогикалық институтының профессоры;

Ю.А. Залюбовская – физика-математика ғылымдарының кандидаты, С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университетінің доценті.

  Ғ.Б.Ахметов

И 63Инвестициялардың математикалық  негіздері :математика

          мамандықтарының студенттеріне арналған оқу құралы /

          Ғ. Б. Ахметов. – Павлодар : Кереку, 2011 . –124 б.

Инвестицияларды талдау негіздерінде  математиканың келесі тараулары: арифметикалық және геометриялық прогрессиялар, жай және күрделі пайыздар, туындылар  мен интегралдар, матрицалар мен ықтималдықтар теориясы және  математикалық статистика   қолданылатыны көрсетіледі.Оқу құралында  қаржы мен нақты   инвестицияларды талдау тесттері (екі тілде), тәжірибелік өз бетімен шығарылатын  есептер  және ағымдағы  (межелік  пен  қорытынды )   бақылаулар,  емтихан сұрақтары келтірілді.Бұл оқулық бакалаврларға,  қаржы мен   сақтандыру салаларындағы қызметкерлерге және оқытушыларға арналады.

ӘОЖ 330.322:51-7(075.8)

                                                                     ҚБЖ 65.261.3 – 56я73

                                            © Ахметов Ғ. Б.,2011

                                            © С.Торайғыров атындағы ПМУ, 2011

Материалдың дұрыс болуына, грамматикалық және орфографиялық қателерге  авторлар мен құрастырушылар жауапты

Кіріспе

Қазақстан бұрынғы Советтік республикалардың  ең соңғысы

болып,өзінің тәуелсіздігін  1991жылы 16 желтоқсан күні жариялады.

Президент Н.Ә.Назарбаевтың  әрқашанда айтатыны:

«Әуелі  экономика, содан кейін саясат».

Экономикалық тәуелсіздіктің фундаменті-мұнай мен газ. 7 мамыр 1992 жылы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен америкалық  корпорация «Шеврон» арасында бірлестік ұйымын «Теңізшевройл» құру Хаттамасына қол қойылды және 1 қаңтарынан 1993 жылдың Теңіз бен Король мұнай орындарын дайындауға  кірісетін болды.6 сәуір күні 1993 жылы Алматыда «Достық Үйінде » бірлестік ұйымы Келісімінде «ғасыр контрактысына»:

«Қазақстан»-50% және «Шеврон»-50% қол қойылды. Келісім  уақыты – 40 жыл. Инвестицияның жалпы көлемі – 20 млрд.$ [1].

13 қараша 1993 жылы  «Қазақстан Республикасында ұлттық валюта-ақшасы енгізілетіні» указбен халыққа түсіндірілді.  15 қараша  1993 жылы  сағат 08.00 ден бүкіл Қазақстан территориясында өзіндік ұлттық валюта – ақша тенге енгізілді. Курсы 500 рубльге 1 тенге тағайындалды.

1994 жыл көптеген аспектыларда үлкен өзгерістерболды. «Президент Меморандумы» қаражатты-кредиттік және банк жүйелеріндегі реформалар түбірлі өзгерістер туғызды.

19 облыс пен 230 аудандарда  жүргізілген ең жақсы жағдайлар арқылы 14 облыс пен 169 аудандарға  үйлестірілді.

Қазақстан Республикасының  бірінші Конституциясы 28 қаңтар күні 1993 жылы Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінде жеке-жеке  дауыс беру нәгізінде бір ауыздан  қабылданды.

1995 жылы 30 тамыз күні бүкілхалықтық референдум жүргізілді, дауыс беру қорытындысында  Қазақстан Республикасының  жаңа Конституциясы  өмірге келді.

15 қыркүйек 1995 жылы «Қазақстан Республикасының астанасы» туралы Президент указы жарияланды. 20 қыркүйек 1997 жылы Президент указымен «Қазақстан Республикасының астанасы - Ақмола қаласы болып  аталынады». Ақмола қаласына 8 қараша 1997 жылы Қазақстан мемлекетінің символдарының эталондары жеткізілді. 10 желтоқсаннан  1997 жылы Ақмола қаласы Қазақстан Республикасының – астанасы болып аталынады, ал астананың презентациясы  10 маусым 1998 жылы өткізілді. Ақмола қаласы   1998 жылдың 7 мамырынан Астана қаласы және ҚазақстанРеспубликасының  астанасы екені - Президент указымен ( 7.05.1998ж. Каз. Правда  №88) бекітілді.

Қазақстан Республикасының Президенттігіне кандидат             Н. Ә. Назарбаевтың сайлау  алды (3 сәуір 2011 жыл) бағдарламасында:

Қазақстан әлемдік экономиканың толыққанды және әрі құрметті қатысушысына айналды. Осы 19 жыл уақытында біздің экономикамызға 122 миллиард доллар көлемінде шетелдік инвестициялар тартылды [2].

Қытай мемлекетінен  елімізге келген инвестициялардың жалпы көлемі 2010 жылы шамамен 5 миллиард доллар құраған.

Еліміздің  «Жер туралы» Заңында  ауыл шаруашылығы бағытындағы жерді шетелдіктерге беру,  жалға өткізу шартымен 10 жылға дейін ғана созылады. Ал Қазақстан азаматтары мен  заңды тұлғалардың жерді уақытша пайдалануының ұзақ мерзімді құқығы -  5 жылдан 49 жылға дейін, ал  99 жылдық мерзім заңда қарастырылмаған [3].

Туркиядан келген инвесторлар Семей қаласының  экономикасын  көтеруге арналған Меморандум бойынша 5 миллиард доллар қаржы құюға дайын және келісім 2011 жыл күзінен іске асырылады [4].

Білім және ғылым министрлігіне қарасты «Қаржы орталығы», мемлекеттік  грантқа  ие  бола  алмаған талапкерге ақылы түрде оқу үшін  мемлекеттің  кепілдігімен аталған орталық арқылы несие алуына болады. Талапкердің ҰБТ нәтижесі  бойынша  көрсеткіші 65 балдан кем болмауы тиіс. Студентке несие  әр  оқу семестрінде  беріледі. Білім несиесін еліміздің екінші деңгейлі  банктері: Альянс банкі, Тұран Әлем Банкі және Халық банкі жүзеге асырады.

 Оқуын жалғастыру үшін несие алатын студенттің  оқу үлгерімі Альянс банкте 65 балдан, Тұран Әлем Банкі және Халық банкінде 55 балдан кем болмауы керек.

Мемлекеттің кепілдігімен берілген кредитті студент оқуды бітіріп, дипломды қолға алғаннан кейін, алты ай өткеннен бастап қайтара  бастайды. Несиенің  жылдық пайыздық ставкасы (мөлшерлемесі) және өтеу мерзімі әр банкте әртүрлі.

Білім кредиті: Альянс банкте 17 жылға дейінгі мерзімге тұрақты  9 пайыз,Тұран Әлем Банкі 10 жылға дейінгі мерзімге 8 пайыздан жоғары, яғни 13-15 пайызға  дейін өзгеріп отырады, ал Халық банкінде  10 жылға дейінгі мерзімге 12 пайыздық мөлшерлемеде несие береді. Қалтасынан қаржы шығындап ақылы оқуға түсуге, жоғары оқу орнында  білім алуға  мүмкіндігі жоқ, талапты жастарға кредитке білім алу, осылай ұсынылады [5].

1 Инвестициялардың құрылымы және мазмұны

Инвестиция (немісше – Investition,  лaтынша – Investio – «киіндіру»-ді көрсетеді), экономика салаларына мемлекетте және шет елдерде, ұзақ мерзімге салынған капитал.

Қазақстан Республикасы 2003 жылғы 8 қаңтарындағы № 373-11

«Инвестициялар  туралы» заңына [6] сәйкес инвестициялар түрлері: Ақшалай қаражат, банктердегі мақсатты салымдар, үлестік жарналар, акциялар,  құнды қағаздар, технологиялар, машиналар, құралдандыру, лицензиялар, соның ішінде тауарлар белгілері, несиелер, кезкелген басқадай мүлік немесе мүліктік құқық, білім құндылығы, кәсіпкерлердің объектілерге салымдары,  басқа түрлі қызметтердің пайда табу мақсаттары және оң әлеуметтік нәтижеге жетулері анықталады.

1.1 Инвестициялар  типологиясы

Инвестиция  екі түрде: қаржы және ақиқат.

Қаржы – бағалы қағаздарды сатып алу.

Ақиқат – капиталды салу: өндіріске, ауыл шаруашылығына, құрылысқа және т.б.

Инвестициялар салаларында  мүмкіндігінше  материалды  игілікті игеру үшін, қазіргі жағдайда уақытша бас тарту, ал болашақта  қосымша құндылыққа ие болу қажеттілігі қарастырылады.

Құндылықтың өсімшесі немесе  пайдасы (әлеуметтік нәтижемен қатар) – инвестициялаудың негізгі мақсаты. Сонымен  инвестиция – бұл сатылып алынған материалды нәрселерді  игеру, айталық ұзақ мерзімдегі түрі ( автомобиль, қозғалмайтын мүлік, жиһаз және т.б.). Көптеген авторлардың  әділ бағалауы арқылы, соңғы жағдайдағы сөз - материалдарды игілікті ұзақ мерзімде тұтыну,  бірақта  ол инвестициялау емес.

Инвестициялық процесс – бұл инвестициялық процесті жүзеге асыру.  Инвестициялар түрлерін қарастыралық.

Инвестициялар  типологиясы [7]және [8]- әртүрлі белгілерге топтастырылу бойынша іске асуы мүмкін. Осылайша болуы: активтердің сипаттары, олардыалуүшін салымдар қаражаты, инвестициялық портфельді басқаруға  қатысу мінездемесі, жеке меншік иесі;  орнына қолдану;  тәуекелдік  дәрежесі және т.б.

Инвестициялардың суреттелуі: Активтер сипаттамасы, инвестициялық портфельді басқаруға қатысу, меншіктік  сипаттамасы, орындарында қолданылуы, тәуекелдік дәрежесі.

Активтер сипаттамасы:  Қаржы активтер және қаржы емес активтер.

Қаржы активтер: Нарықтық ақшалай активтер мен нарықтық капитал  активтер.

Нарықтық ақшалай активтер: кредиттер, депозиттер, қысқа мерзімдік қаржы инструменттер.

Нарықтық ақшалай активтер: Акциялар, облигациялар, қаржы инструменттерінің туындылары.

Қаржы емес активтер: негізгі капитал, материалды емес активтер, капиталды ремонттар, сатып алынған жер бөлімшелері, ағымдағы материалдық құралдардың өсуі.

Инвестициялық портфельді басқаруға қатысу: тұра, жанама.

Меншіктік  сипаттамасы: Мемлекеттік, Жеке, Шетелдік: тұра, портфельді, басқалары.

Орындарында қолданылуы: ішкі (мемлекетте), шетелдерде.

Тәуекелдік дәрежесі: төмен, орта, жоғары.

Суреттелуі: Тұра қаржыландыру:

Сақталынған ақша субъектыларынан инвестор.

Жанама қаржыландыру:

Сақталынған ақша субъектыларынанқаржыны келістіруші (делдал)инвестор.

Инвестицияларды  активтердің мінездемелері  бойынша  қаржы емес және қаржы активтері арқылы бөліктеуге болады.

Инвестициялардың қаржы емес активтерін әдетте нақты инвестициялар деп атайды.

Нақты инвестициялар бұл активтерсалымдарының материалды және материалды емес, кәсіпорнының негізгі капиталының айналымын қалыптастыру.

Материалды активтер өз қаражаттары бойынша берілуімен  көрсетіледі, дайын үй, станоктар, материалдық-нәрселерді жабдықтау, дайын продукциялар.

Материалды емес активтер бұллицензияның құны, патенттер,  тауарлық белгілер, рекламаға шығындану, кадрлар дайындау.

Қаржы активтерінің инвестицияларын финанстық деп атайды.

Финанстық инвестициялар – ақшалай нарықтағы активтер салымдары және  нарық капиталдары.

Аталынған активтер ішінен келесілерді бөлуге  болады:

қысқамерзімдік  финанстық инструменттер, облигациялар, акциялар, фьючерстік финансылар, опциондар жәнет.б.

Қысқа мерзімдік  финанстық инструменттер (олар қысқамерзімдік инвестициялық инструменттер деп аталуы мүмкін) осы  жинақ кассасының есепшоты және депозиттері, депозиттер және жинақ кассасының сертификаттары, қысқамерзімдік векселдер, қысқамерзімдік үкіметтің құнды қағаздары, активтер ұғымымен қосылған  ақшалай нарықтар.

Салымдар иелерінің қысқамерзімдік финанстық инструменттері (жалпы жағдайда бір жылдан кем уақыт), қағидалық ереже, уақытша бос қаражатты иемдену, негізгі мақсаттары салыстырмалы уақытта жылдам табыс табу.

Нарық активтерінің ішінен капиталдарды былай бөледі – облигациялар, акциялар, финанстың туынды инструменттері.

Облигациялар-корпорациялардың (классикалық варианттағы ұзақмерзімді) міндеттемелік борыштары, федеральды үкіметтік, жергілікті басқару органдары. Облигацияларға өте жақындылық кажеттілігімен артықшылығы бар  акциялар  жатады.

Жай акциялар-инвестициялар, акционерлік капиталдың өзіндік құқығын қамтамасыз ету.

Туындылы финанстық инструменттерге жататын фьючерсты финансылар, опциондар, варранттар.

Финанстық фьючерс – бұл  болашақта финанстық инструменттерді жеткізетін контракт.

Опцион өзіде контрактыны көрсетеді, болашақта финанс активтерін сатуға немесе сатып алуға құқығы бар.

Варрант – бұл компанияның  анықталған сандық акцияларын келісілген бағамен сатып  алуға құқығы бар.

Финанс инвестицияларына келесі нақты салымдарды жатқызуға болады (өнімділік емес активтер, өте бағалы металдар, өнер нәрселері, антиквариаттар және т.б.), бағалары өсетініне  сенетін.

Инвестициялардың қажетті перспективті түріне  өзара пайларының  фондыларын сатып алуы жатады. Өзара (пай) қорына финанстық институт кіреді,олар ақша салушылардың ақшасын компаниялардың акцияларын сатып алуға, аралықта табыс келтіруге, осы табыс келешекте пай қорларының  араларында бөлінеді.  Өзара пай қорының  қаралу мүмкіндігі, осы қорға иелік жасайтын, құнды қағаздар портфелінің бөліктік құқығы.

Инвестициялардың негізгі түріне қозғалмайтын мүлікке ақша салу жатады . Берілген инвестициялар  орындалуы мүмкін  алып-сатарлық мақсатта немесе мақсатты түрде табыстар алынса жеке меншікті басқарудан.Нақты (ақиқат) инвестициялармен тығыз байланысты финанстық  инвестициялар.      Мысалы, инвестор - салым иесі, өндіріс акциясын сатып алса, ол финанстық инвестиция жасаған болады. Өнеркәсіп орнының, сатқан акцияларының  қаражатын бағыттаса (жұмсаса), жаңа жабдықтар сатып алуға, онда  нақты инвестиция  жүргізіледі.

Кәсіпке капитал салушы және инвестициялауы тұра және жанама түрде болады. Тұра  инвестициялау процесінде салым иесі өз қаражатымен бір іске қатысуға міндетті. Компанияның акциясын алғаннан кейін оларды әрі қарай  биржада қайта сататын болса, ондаА – азаматы тұра инвестиция жасайды. Егер осы азамат инвестициялық  пайлық  қорынан пай алса, онда ол  жанама инвестиция жасайды, осы жағдайда қор мамандары салынған қаражат  бағытыннақты анықтайды.

Шетел инвестицияларын қарастыралық, оларды тұра, портфельділер және басқалар деп бөлуге болады.

Тұра шетел инвестициялары – бұл инвестициялар, адамдар жасаған, акционерлік капиталы 10% ( кем емес) бақылаушылар немесе өндірістің толықиелері.  Тұра  инвестициялар құрамына уставты капиталға жарна төлеу (материалды, материалды емес активтер, ақшалай қаражат), финансылық лизинг, несиелер, өнеркәсіптерге шетелдіктермен  бірлесіп қожалық етушілер.

Портфельді шетелдік инвестицияларға байланысты салымдардағы акцияларды сатып алуға, өнеркәсіптерді басқаруға құқықтары берілмеген  және  жалпы акционерлік капиталы 10% кем  болса, сонымен қатар облигациялар, векселдер және басқадай борышты құнды қағаздар иелері бола алады.

Қалған шетелдік инвестицияларөздерінше саудалық несиелерді көрсетеді, халықаралық финанстық ұйымдардан алынған, ҚазақстанРеспубликасының үкіметінің грантымен шетел мемлекеттерінің үкіметтерінен алынған несиелер, банктік салымдар (жекеменшіктік счеттар дипломатиялық уәкіл емес Ресей банктарында) және т.б.

Сақталынған ақша инвестициялардың көзі болып саналады. Субъектілерден  ауыспалылық қаражат процестерін, сақтауды реттеуші, қарыз алушынының өзін  қаржыландыру деп атайды.

Финанстық инвестицияның дәл осындай екі түрі бар – тұра және жанама.

Тұра финансылау - бұл ауыспалы каналдардың жиынының ақшалай қаражаты жеке меншік иесінен заем (қарыз) алушыға  берілуі.

Тұра финансылау түрлері – капитал және заем.

Капиталды финансылау - бұл қаржыны алу жекеменшіктік үлеске айырбастау құқығының бөлігі.Осы финансылаудың  негізгі түрі – акциялар шығару.

Заемды финансылау – бұл  қаржыны тарту,   айырбастау міндеттемесі бойынша оларға пайыз қайтару (облигациялар шығару, несиелер тарту және т.б.).

Жанама финансылау - бұл финансылау инвестициялық процесті финансылық делдал (келістіруші) адамдармен жасау. Осы жағдайда делдал көмегімен  ақша тартылады (банктер, сақтандыру компаниялары, пенсиялық қорлар, өзаралық қорлар, инвестициялық компаниялар), тартылған қаржыны,   белгіленген объектілерге  жұмсайды. Осылайша,  нақты инвестициялар айтарлықтай масштабта финансылық инвестициясыз алынбаулары мүмкін,өз кезегінде тұра инвестициялар жанама инвестициялардың болуын керек етеді.

1.2 Ұлттық есеп-шот жүйесіндегі  сақталынған ақша, қорлану және инвестициялар

Инвестиция негізіне, жоғарыда ескертілгендей,  сақталынған ақша жатады.Инвестиция процесінде қор жинақталады.

Жалпы ұлттық  және таза ұлттық қорлану ұғымдарын ажырата танып білу қажет.

Жалпы ұлттық сақталынған  ақша - бұл ұлттық шаруашылықтағы жеке секторлардың барлығының қосындысының қоры. Өз кезегінде айқындалған  сектордағы жалпы сақталынған қор – бұл ағымдағы табыстылықтың сомасынан   және  ағымдағы  шығындар сомасының айырымы арқылы көрсетіледі.Жалпы қорлану ұсталымына негізгі капитал енгізіледі.

Егер жалпы ұлттық қордан тұтынатын негізгі капиталды алып тастаса,онда таза ұлттық сақталынған қорды аламыз.

Сақталынған ақша – бұл  қаржы инвестициясының көзі.

Таза қорлану тең болады жалпыға, егер жалпы қордан  негізгі тұтыну капиталының шамасына азайтылса:

1) жалпы қорлануға енгізіледі;

2) негізгі фондтардың жалпы қорлары;

3) материалдық айналымдағы қаржы өсімі;

4) таза бағаларды сатып алу.

Нарық капиталы және пайыз [9]:

№ 2. Өндіріс факторларының нарықтықтағы капиталға сұранысы не?

А) ақшаға сұраныс?

Б) физикалық капиталға сұраныс?

Жауабы –Б ( инвестициялық ресурс ақшадай түрінде).

4. Жалпы  капитал неліктен  сұраныспен қолданылады?

Жауабы (табыс әкеледі, ол өндіруші).

28. Сіз 10 млн теңге көлемінде ақшалай соманы банкке  бір жылдық 20%  мөлшерлемемен салдыңыз.1 жылдан кейін Сіз 1,2 млн теңге алдыңыз. Егер инфлияция шапшаңдығы  осы уақыт периодында 22 % құраса,  Сіздің ақшаңыздың қалай салынуы ұтымды екенін бағалаңыз?

Жауабы (20 % -22 % = -2 %, тиімсіз).

№ 29. Сіз - банк ұжымын  басқарасыз және бір фирмаға жылдық мөлшерлеме 70% есебімен несие беру туралы шешімге келдіңіз. Инфлияцияның елдегі  шапшаңдығы 120 %. (Жауабы:  - 50 %).

№ 34. Инвестицияның  шын мәнінде кіріс күтілім нормасы 7 %, ал  нарықтық пайыздағы мөлшерлеме 12 %. Инфлияцияның жылдық шапшаңдығы 7 % мөлшерлемеде. Қазіргі инфлияция өз жобасын жүзеге асыра  алама?

Жауабы (12%-7%=5%, Жобаның капиталдық сомасы жүзеге асады).

№ 40. Сіз зейнетақы қорына қанша ақша сомасын салар едіңіз, зейнетке шыққан соң  жыл сайынғы табысыңыз 80 мың тенге көлемінде өміріңіздің соңына дейін жететіндей ақша алатын  болсаңыз және  де  пайыздық мөлшерлеме 20 % ?

Жауабы (400 мың т.).

2 Облигацияларды талдау

Үлкен корпорацияға (Самұрық-Қазына)  400 – 500 млрд тенге қаржы керек, оны бірде – бір  қаржылық компания толығымен  бере алмайды. Қаражат көптеген инвесторлардан алынуы керек. Корпорация көптеген инвесторлар үшін, күні бұрын көпмөлшерде контрактылар (құнды қағаздарда), әр қайсысында алынған заем (қарыз), қарыздың төлену уақыты, пайыздың нормасы, компанияның шарты және кепілдігі көрсетіледі. Осындай контрактыны облигация деп атайды. Облигациялар: көрсетулі (облигация біреуден басқаға берілуі), иесі аталған (басқаға берілуі корпорация рұқсатымен) болады. Сонымен облигация  иесі  алданудан немесе облигация  жоғалуынан сақтандырылған. Көптеген облигация  иелері көрсетілген уақыттарда купондары арқылы  ақшаны банкіден алуына болады.Облигация  иелеріне  пошта арқылы пайыздар  төленіледі. Облигацияда  көрсетілген ақша оның номиналы деп аталынады. Ол 5 миллионнан 50 миллион тенгеге дейін  болулары мүмкін. Сатып алыну уақыты және облигация  бағасы облигацияның  номиналына жуық.

Шақырылатын облигациялар болады. Егер облигация 15жылдық болса, онда 10 жылдан кейін шақырылуы мүмкін.

Оларға сыйлық төленіледі (мысалы -105 %).

2.1 Облигациялар типологиясы (ара қатынасты көрсететін жіктеу)

Қазақстан Үкіметінің сырттан алынған қарызы үшін  4-рет халықаралық суверенді облигациялар: үш жылдық (1996), бес жылдық (1997),  бес жылдық (1999),  жеті жылдық (2000) шығарылды

[1, 234 б.].

«Халықтық IPO» (Ай-Пи-О, Initial Public Offering) - бұл бірінші акцияларды орналастыру–«первичное размещение акций»  2012 жылдан жүзеге аса  бастайды.

«Самұрық-Қазына» фонды 2012 жылы (II  -  III кварталдарда)

Бірінші  топқа  әзір компаниялар ретінде «Қазтрансойл» , «КЕGОC» және  «Эйр Астана» аталынды, себебі олардың нарықтағы тәуекелі аз.

Екінші топқа кезекте 2013 жылы «ҚазТрансГаз»,  «ҚазТеңізТрансФлот», «Самұрық - Энерго» компаниялары тұр.

Ал үшінші топтағы кезекте 2014 -2015 жылдары «Қазақстан темір жолы»,  «ҚазТемірТранс» компаниялары бар.

2015 жылдан кейін «ҚазМұнайГаз» бен  «ҚазАтом Өнеркәсіп» компанияларының акцияларын халыққа ұсыну мүмкіндіктері қарастырылмақшы. Соңғы екі компанияның  акциялық құны әлемдік құбылмалы бағаға тәуелді, яғни тәуекелі өте жоғары компаниялар.

  Қазіргі кездегі жұртшылық тарапынан:

инвестициялануға сұраныс үшін 100 - 200 миллион доллар,

ал зейнетақы қорларына сұраныс 200 – 300 миллион доллар құрады.

Қазақстан Республикасының – «алтын – валюталық қоры » 58,9 миллиарддолларды құрады.

Облигация – оны ұстаушыларға заем беретінін хабарлайтын, құнды қағаз, қарыздық міндеттемесіне пайыз келтіретін. Облигациялар типологиясының көптеген  белгілерін ескеретін,олардың классификациясында көрсетілген.

Облигациялар: Имитент сипаттамасы, Өтеуәдісі, Айналымдағы мерзімі, Қамтамасызетусипаттамасы, Орналастырусипаттамасы.

Имитент сипаттамасы: мемлекеттік, муниципалдық, корпоративтік.

Өтеу әдісі: Жедел (жалғыз өтеу уақыты),  Тез  (жедел) кері шақыру имитент құқығы, инвестордың ұзақмерзімдегі өтеу құқығы, өтеу фондыны міндеттемелі құрастыру, сериялылық.

Айналымдағы мерзім: Қысқа мерзім (1-5 ж.), орта мерзім  (5-12 ж.), ұзақ мерзім (12 ден жоғары).

Қамтамасыз ету сипаттамасы: қамсыздандырылған, қамтамасыз етілмеген.

Орналастыру сипаттамасы: көпшілікке орналастыру,

жеке орналастыру.

2.2Облигациялардың негізгі  сипаттамалары

Облигациялар курсында  – нарықтық P -бағасының  облигацияның  N- номиналына қатынасы  пайызбен  өрнектеледі:

K=.

Облигациялар рейтингі олардың сенімділігімен сипатталады 1-кесте.

1-кестекорпоративты облигациялардың  рейтингі

Moodys

S&P

Fitch

D&P

Облигациялар мінездемесі

1

2

3

4

5

Инвестициялық деңгейі – ең жоғары кредиттік құндылығы

Ааа

Аа1

ААА

АА+

ААА

АА+

ААА

АА+

Өте сапалы, максималды сенімді

Аа2

Аа3

АА

АА-

АА

АА-

АА

АА-

Өте  жоғары деңгейде,биіктігі сапалы

А1

А2

А3

А+

А-

А+

А

А-

А+

А

А-

Деңгейі

ортадан

жоғары

Ваа1

Ваа2

Ваа3

ВВВ+

ВВВ

ВВВ-

ВВВ+

ВВВ

ВВВ-

ВВВ+

ВВВ

ВВВ-

Деңгейі

ортадан

кіші

Спекулятивті деңгейі белгілі, кредиттік құндылығы төмен

Ва1

Ва2

Ва3

ВВ+

ВВ+

ВВ+

Спекулятивті деңгейі төмен

В1

В2

В3

В+

В

В-

В+

В

В-

В+

В

В-

Жоғары спекулятивті

Саа

ССС+

ССС

ССС-

ССС

ССС

елеулі тәуекелдік, әлсіз күй

1-кестенің жалғасы

1

2

3

4

5

Са

С

СС

С

СС

С

Төлеуден бас тартуы мүмкін, өте спекулятивті

С1

Облигация табысты, пайыз төленбейді

D

DDD

DD

D

DD

Dефолт (төлеуден бас тартады)

Америкада корпоративті облигациялар рейтингі келтірілген  төрт негізгі рейтингтік агентствалары  арқылы  анықталады.

2.3Облигациялардың  табыстылығын    талдау

Табыстылық үш түрімен ажыратылады:

1) Купондық  табыстылығы (мөлшерлеме) – облигацияның шығарылуы  және  жылдық купондардың қосындысының  облигацияның   номиналына қатынасы арқылы анықталады;

2) Ағымдық табыстылығы – купондардың жылдық   табыстылығының облигацияның  нарықтық сатылып алынған бағасына қатынасы арқылы  өрнектеледі:

;

3) Толық табыстылығы – барлық ақшалай түскен есептеулермен анықталады – периодтар бойынша  купондық төленулер  және облигацияларды өшірудегі  номиналды төленулер:

i =

Облигациялардың  табыстылығының түрлері:

  1. Облигациялардың міндеттемесіз төленулері периодтар

бойынша пайызбен  беріледі:

,

мұнда скупондық  табыстылығы (мөлшерлеме),M=N;

2) Пайызсыз облигациялар.Табыстылығы  айырым ретінде,

номиналы мен сатылып алынған бағалар бойынша, сипатталады. Бұл облигациялар курсы 100-ден кіші.

Баланс амалдары: P = M, мұнда  n - облигацияның  төлену (өтеліну) мерзімі,   r- облигацияның толық табысы.

=, r =

3) Облигацияларға пайыз және номиналға уақыт соңында төлеу.

Баланс амалдары:

4)Облигацияларға периодтарына сәйкес пайыз төлеу және номиналын уақыт соңында өтеу.

Баланс амалдары:

P =

мұнда t облигацияны сатып алғаннан кейінгі купонды табысты төлегенге дейінгі периодтары.

Барлық табыстың белгісіз шамаларын анықтау үш тәсілдермен жүргізілуі мүмкін:

а) жобалаутәсілі;

б) сызықты экстраполяция тәсілі;

в) сынап көру және қателік тәсілі.

Формулалары:

а) немесе;

б)(*) мұнда  a-рентаның келтірілген

коэффициенті, r – мөлшерлемесі,  n-уақыты.

Толық табыстылық

мұнда  rн және     rв– табыстылықтың төменгі және жоғарғы шегі;

           Kн және  Kв- курстың төменгі және жоғарғы шегі;;

в)       , мұнда  t- облигацияларды  сатылып алынғаннан  купондық табысты төлегенге дейінгі периоды, r шамасын анықтауда P немесе(*) теңдіктері дұрыс болуы керек.

Ескерту: Облигацияның табыстылығы өскенімен оның курсы кемиді.

2.4Дюрация ( төлеудің орташа ұзақтығы)

Облигацияның өзгерушілігінің бір көрсеткішіне дюрация жатады. Берілген термин ағылшын сөзінен duration калька, аударғанда «ұзақтылығы». Осы көрсеткішті ең алғаш Фредерик Макалей1988 жылы анықтаған. Ол осы көрсеткішті орташа өлшенгендік:

D=   Мұнда t –төлену уақыты;

CF – облигация ақша ағымы элементінің t жылдағы шамасы; r – төлену табыстылығы (толық табыстылығы). Бөлшектің бөлімі Р-ға тең.

Макалейдің дюрация көрсеткіші, жылдар бойында өзгереді. Егер купондық табыс m-рет төленілсе, онда  келесі формуламен есептелінеді:

Дюрация және облигация курсының өзгерулері

Облигация бағасының эластикалық өзгеруін дюрация арқылы қарастырады. Жалпы жағдайда мына түрде жазады:

Dp/p =  - D[Dr/(1+r)],

мұндаDp – облигацияның өзгеру бағасы; p – алғашқы баға;Dr –  пайыздық мөлшерлеменің өзгеруі, D – дюрация.

Есептеуде дюрацияның  модификациялау көрсеткіші қолданылады:

немесе

Бағаның шапшаңдық өзгеруі  жоғарғы көрсеткіш арқылы анықталады:

Dp/p = -Dr

2.5Дөңестілік

Облигацияның дөңестілігі облигацияның шын мәнісіндегі бағасы мен дюрацияны  модификациялау болжамының негізіндегі бағасының айырымы ретінде сипатталады. Дөңестілік қисық дәрежесі әртүрлі факторларға: купондық табыс шамасына, облигация уақытына, ағымдағы нарықтық курсына байланысты.

2.6 Дөңестілік  және дюрация

Шынында облигацияның табыстылық өзгеруі сызықты еместігіне байланысты. Есептеуді анықтау және қателерді төмендету үшін, айталық, облигация бағасыпайыздық мөлшерлеме шамасының функциясы:

P=f(r).

Осы функцияны Тейлор қатарына жіктелік:

f(r+Dr) =f  +Dr +(Dr)+….

f(r+Dr) -f =Dp. ОсыданDp/p=[/P]Dr+[.....]

/P= -  (модификациялау  дюрациясы).

(дөңестілікті  белгілелік).

Егер купондық табыс жыл сайынm-рет төленілсе

Бағаның салыстырмалы өзгеруі, дөңестілікті ескеру арқылы келесі формуламен  есептелінеді:

Dp/p = -Dr +W/2 .

2.7 Пайыздық мөлшерлемелердің уақытша құрылымы

Табыстылық қисығы

Нарықта жүрген  облигациялардың өтелу табыстылықтары әртүрлі болады. Суреттелуін (өспелі, тұрақты, кемімелі, өспелі және кемімелі) график түрінде көрсетуге болады.

Споттық және форвардтық пайыз мөлшерлемелері.

Споттық пайыз мөлшерлемелері – купонсыз (дисконттаусыз) облигациялар өтелу табыстылығы белгіленген уақытта болады.

n- жылдық спот мөлшерлемесі:

,

мұнда  – нарықтық ағымдағы купонсыз облигациялар бағасы; n – жылдық; бағасы; ( n – жылдық спот  мөлшерлемесі).

Форвардтық пайыз мөлшерлемелері-бұл мөлшерлеме болашақтағы периодта  уақыттық  спот мөлшерімен анықталады:

мұнда fn-1,n – [n-1,n] периодындағы форвардтық мөлшерлеме;

sn – (n – периодтағы ) спот мөлшерлемесі;

Sn-1 – [(n-1) – периодтағы] спот мөлшерлемесі.

Пайыздарды үзіліссіз есептеу

Жалпы түрде:

Жылдық өлшемі:

периоды үшін

2.8 Иммунизациялау

Иммунизациялау – бұл облигация портфелін басқару техникасы, портфель дюрациясын қарыз дюрациясына теңестіру негізінде.

Иммунизациялау – ұғымын 1952  жылы Ф. Реддингтон анықтады,  активтерге инвестициялау, себебі бизнес тәсілдерінде  пайыздық мөлшерлеменің өзгеруін қабылдамайтыны. Орта активтер дюрациясы – орта міндеттеме дюрациясына тең.

Кейінірек 1971 жылы Л.Фишер және Р.Вейл ескертті, инвестиция портфелі иммунизациялды  холдинг периодындағы уақыты,  оның период соңындағы  құндылығы  барлық аралықтағы мөлшерлеме  өзгеруіне, тәуелсіз.

Портфель дюрациясы  портфельге кіретін кейбір құнды қағаздардың  орта өлшенген қосындысына тең болады.

2.9 Облигацияның құндылық бағасы

Қаражатты инвестицияда алынған бағалы қағаздар  табысқа кіреді:

-акциялар дивиденді немесе облигациялардың купондық табысы;

-табыс, курстардың айырмашылығынан алынуы;

-дивиденттер реинвестирования(қосымша инвестициялау) табысы және купондық табыстар.

Ағымдағы теориялық құндылық

(баға, инвестициялық құндылығы)

Бағалы қағаздар өлшемі және осы қағаздармен болашақта табыс келтіру мүмкіндігімен анықталады.Сол себептен қазіргі құндылығы болашақ табыс тасқындары және ағымдағы теориялық құндылық  бағалы қағаздарда болады. Ағымдағы теориялық құндылық – қаржылық инвестицияны сипаттаудың негізгі көрсеткішінің біріболады.

Егер теориялық баға кіші болса нақтыдан, онда бағалы  қағаз артық бағаланады, керісінше  болған  жағдайда, ол қағаз жете бағаланбайды.

Мерзімсіз  облигацияның  ағымдағы  құндылығы

,

мұнда С – ағымдағы купондық кіріс,   r-  табыстылық нормасы.

Тұрақты табысты облигациялар – бұл облигациялар, төлену периоды жәнеәрбір жыл үшін айналу периодындағы тұрақты купондық табысымен анықталған.

PV = C,

мұнда С – купондық табыс (C= cM); r - нарықтағы табыстылықтың орта нормасы; M – облигацияны төлеу бағасы; n – облигацияның айналу жылдарының саны.

2.10 Облигацияның бағасы және жинақталған пайыздары

Бір қатар жағдайларда инвестор облигацияларды купондық табыстарды төлеу даталарының аралығында сатып алады. Қарастырылған шарттардағы қажеттілік облигацияның бағасын есептеу:

- күндердің санын анықтау;

- облигацияның болашақ төлену құндылығын қазір  анықтау;

- қорланған пайыздық шаманы анықтау.

Келесі купондық төлену күндер санының купондық периодының  ұзақтығына қатынасын –w  мен белгілесек.

Облигация бағасын есептеудіңw шамасымен модификациялау формуласы:

P =

Жиналған пайыздар

Егер облигациялар  купондық табыстар төлену аралығында сатылып алынса:

AI = C ( ),

мұнда AI – берілген купондық периодта төленетін, табыстар шамасы;  – соңғы төленген купондық күндерінен облигацияны сатып алуға дейінгі күндері;  – купондық периодтағы  күндер саны.Толық бағадан жиналған пайыздарды алып тастағанда  таза баға шығады.

3 Ақиқат инвестицияның эффективті бағасы және мазмұны

3.1 Ақиқат инвестицияның түрлері

Ақиқат инвестицияны (өндірістік-техникалық) материалды емес активтер мен  физикалық активтер арқылы  қаражатты салуды ұйғарады.

         Ақиқат инвестицияның келесі түрлері бар:

1) міндетті - бұл инвестиция әртүрлі стандарттар мен нормативтерді  қанағаттандыруға (экономикалық стандарт; тамақ қауіпсіздігі стандарты) байланысты;

2) инвестициялар, ағымдағы шығындарды төмендетуге  байланысты,-  инвестициялар ағымдағы технологиялық процестерді және  өнімдерді жетілдіру;

3) негізгі капиталды жаңалау (шығындарды ауыстыру инвестициялары ) инвестициялары;

4) өндірісті ұлғайту инвестициялары–инвестициялық бірліктерді өсіру мен өндірістік ақпарат құндылығын берілген  рамкадағы   өндіру аудандары;

5) жаңа құрылысқа инвестициялар;

6) жаңа тауарларға, технологияға және нарыққа инвестициялар;

7) ғылыми-зерттеу мен тәжірибелі – конструкциялау жұмыстарының инвестициялары  (ҒЗТКЖ-НИОКР).

Инвестициялардың тәуекел деңгейінде бөлінуі (2-кесте)

2-кесте – Тәуекелдіктің деңгейлері

тәуекелдіктің төменгі деңгейі

тәуекелдіктің жоғарғы деңгейі

Міндетті

инвестициялар

Ағымдағы

шығындар

инвестициялары

ның

төмендеуі

Негізгі

капиталды

жаңарту

инвестициялары

Кеңейту

инвестициялары

Жаңа

құрылыс

қа

инвестициялар

тәуекел

дік

(ҒЗТКЖ)

инвестициялары

3.2 Тәуелді және тәуелсіз инвестициялар

Екі  инвестициялық  жоба тәуелсіз, егер үзіліссіз ақшалар бір жобада өзгермесе,  ал    екінші  жобаның жүзеге  асу немесе аспауына байланысты болады. Басқа жағдайда бұл жобалар тәуелді (мысалы, көпір мен паром)болады.Егер бір жобаны іске асыруда табыс ұлғайтылса, ал басқа жоба алынса, онда бірінші жоба екіншіге байланысты толықтырушы болады. Егер бірінші жоба іске асырылмаса екіншіге байланысты,онда мұндай жобалар өзара бірін-бірі жоққа шығарады.

Егер бір жобаны іске асырғанда екіншісінің табысы кемісе, онда бірінші жоба екіншінің (субститут) ауыстырушысы болады.

Статистикалық тәуелділік

Инвестициялар (тіпті экономикалық тәуелсіз ) статистикалы тәуелділер, егер олардың үзіліссіз  ақшалары  кейбір  сыртқы оқиғаларға байланысты болса. Мысалы, инвестицияларға өте қымбат үйлерді салу (Астана 1кв.м. – 1 мың $, Алматы 1кв.м. 72 мың тенге немесе 142 мың тенге) және өте жоғары зергерлік бұйымдарды дайындау өзара байланысты (1гр. алтын ,6000 тенгеден жоғары),  тек  қоғамның өте бай топтарымен анықталады.Тәуекелдік өте жоғары   статистикалық тәуелсіз инвестицияларды  салыстырумен іске асырылады.

3.3 Қазіргі құндылықтың таза экономикалық мазмұны

NPV( Net Present Value ) – таза ағымдағы құндылық - чистая текущая стоимость.

NPV= PV – IC =

IRR ( Internal Rate of Return) - ішкі норманың орнын толықтыру-внутренней  нормой окупаемости.

,

мұнда С –  инвестициялау капиталының қосындысы;

R – жылдық таза табыс, құндылық есесінің қайтуы.

NPV мен  IRR  көрсеткіштерін түсіндірелік және олардың экономикалық мазмұнын қарастыралық.

Айталық, негізгі жылда инвестиция тең. Жыл соңында табыс өседі.

NPV = Қазіргі жыл – негізгі жыл.

Таза табыс   NPV =  (қазіргі - өтелу)

NPV = алғашқы периодта төленген дивиденттер негізінде, экономикалық қор құрылады.

NPV = фирманың ішкі салынған инвестициялық экономикасы.

NPV = іске аспаған қазіргі капиталдың өсуі.

NPV  және қарызды қайтару:

а) бірдей сыбағалы;

б) 1-жылы  20 мың $, ал 2-жылы 80 мың $ қайтарылуы

- 40х 0,833+70х0,694=15,3;

- 10х 0,833+34х0,694=15,3.

Кері қозғалу әдісі

Формула

,

мұнда  – алғашқы инвестиция;  – кірістер инвестициялық жобалар периодтарының  соңына сәйкес, ұзақтығы   ;    i – пайыздық мөлшерлеме;  q = 1+i.

Табыстылықтың  ішкі нормасы

Осы көрсеткіштің үш талдауын қарастыралық:

1) бұл өте жоғарғы  пайыздық көрсеткіш, инвестор үшін жоғалмайтын инвестициялар, егер қарыз және пайыз тек алынған табыстан кейін ғана төленіледі;

2) табыстылықтың  ішкі нормасын тек орташа  жылдық капиталдың өсу шапшаңдығы

Dk=  ;

3)  жобалары өте ұзақ емес  инвестициялау  периодтарына IRR  формуласын қолдануға болады. Табыстылықтың  ішкі нормасын  жобамен қатынас ретінде = орташа жылдық  таза табыс / (орташа жылдық  инвестициялық шамасы).

3.4 Инвестициялық жобалауда  параметрлерді есептеу мысалдары

Табу керек: NPV,

NPV-ны есептеу:

Ең қажеттісі  әрбір жылға  дисконттау коэффициентін есептеу.

Есесі қайту мерзімін есептеу: Егер уақытты инвестицияның басталу периодынан  есептесе, онда уақыт ұзарады.

Жобаның рентабельділігі

PI=()/().

Табыстың ішкі нормасы (IRR ).

Табыс нормасының белгісіз  шамасы – х (дисконттау мөлшерлемесі)

-

Дисконттаумөлшерлемесін (х=?) табу үшін, құрылған теңдеуді сызықты интерполяция әдісімен шешу керек.

3.5 Жай емес үздіксіз ақшалар жобаларының ішкі табысталық нормасы

Көптеген инвестициялық жобаларда тек инвестициялық шығындар қорытынды сатыларында пайда болады. Ішкі кірістің  мөлшерлемесін анықтау проблемалары екі әдіспен шешіледі.Біріншісісоңғытерісэлементтідисконттаудықайталауәдісі.Екіншісісоңғыжылғышығындарғабайланысты.Көптегенавторлар,жобалардың табыстылығынболжау мақсатындамодифицировандалған табыстылық нормасын  ( MIRR)есептеуді ұсынады:

белгілеуарқылы PV(I)=,

TV(E) =;

  • PV(I)= ;

Осыдан MIRR =,

мұнда PV(I)-қазіргі инвестицияның жалпы құны,      TV(E)- соңғы инвестицияның жалпы құны.Болашақтабысқосымшаинвестициялаумөлшерлемесініңтабысыалынғандисконттаумөлшерлемесінетеңболады.

3.6Қосымшаүздіксізақшалардыанықтау

Көптегенжағдайдаәртүрлімасштабтағыжобалардыальтернативтісалыстыруда NPVжәне  IRRкөрсеткіштеріқарама-қарсынәтижелердісипаттайды.Бжобасында NPVүлкенмөлшерлі,бірақ IRRтөменгідеңгейдеекенінкөрсетеді.Осыжағдайдыанықтауүшінүшіншішарттыжобақұрылады,ол (Б-А)жобасы.Осыүшіншішартты (Б-А)жобасының NPVмен IRRкөрсеткіштеріқайтаданесептелінеді.Егер NPV>0және IRRжоғарыболсакапиталбағасынан,ондаБжобасыныңқосымшашығынынегізіндеболады.

3.7  Өндірістік шығындарды және инвестицияларды анықтау

Ағымдағы өндірістік және маркетингілік шығындар: өндірістік шығындар, администрациялық және қаржылық шығындар, маркетингілік шығындар.

Өндірістіктұрашығындар:Шикізаттар,жұмысшылардыңеңбекетужалақысы,жылулықжәнеэлектрлік,ақаулықжәнеөнімдіқайтару,басқалары.

Жалпыөндірістікшығындар:өндірістікүту,ҒЗТКЖ-НИОКР,алаңдардыарендалау,роялти(табиғи ресурсты пайдалану құқығынаналынатын төлемдер),басқалары.

Администрациялықжәнеқаржылықшығындар:пайыздар,төленетінлизингілер.

Маркетингілікшығындар:Ораужәнесақтау,сатушығыны,тауарлардыжылжытушығыны,тауарлардыөткізушығыны,маркетингілікбөлімшелердіұстаушығындары.

Тұра және қосымша (накладная) шығындар

Тұра шығындарөндірістің шығаратын өніміне қатысты.

Қосымша шығындар– өндірістің барлық шығаратын өніміне қатысты.

Айнымалы және шартты- тұрақты шығындар:

Айнымалы шығындар– өндіріс көлеміне пропорционал болады.

Шартты- тұрақты шығындар– өндіріс көлемінің өзгеруін анықтау аралығында  өзгерісі болмайды.

,

мұнда Ц – баға; Q – өндіріс көлемі;  S – жалпылық  шығын;              T – кірістен алынатын қойылымдық салық; A – амортизациялық жарна; H – басқа салықтар қосындысы.

3.8Ақшалардың үздіксіздігін жоспарлаудағы инвестициялық жобалар процесіндегі  бағалар

Жұмсалынған қаражат және табыс, инвестициялық  жобалауға байланысты, ақшалар қаражатының шығысы мен кірісі түрінде қабылданады.

  Екі топтағы ұғымды пайдаланалық:

1) ақша кірісі және шығысы – бұл терминдер, нақты ақшалар қозғалысына  байланысты. Мысалы, кредитті қайтару (негізгі қарыз бөлігі) - бұл ақша қарыз қаражатының қайтуы, жұмсалған қаражат емес. Кредит алу- ақша қаражатының кіруі, табыс бола алмайды;

2) табыс және шығын - нақты немесе  жоспарлау көрсеткіштері, бірақта ақшалар қаражатының қозғалысына байланысты болуы міндетті емес. Мысалы, өнеркәсіп орны  материалдарды жұмсайды, былтырғы жылы алынған және төленген.

Өнеркәсіп қаражатының кірісі мен шығысының аралығындағы айырымды таза үзіліссіз ақша ретінде қарастырады.

Ақшадай қаражат қалдығы период соңында мына келесі формуламен анықталуы мүмкін:

.

период соңындағы ақшадай қаражат қалдығы;

- период басындағы ақшадай қаражат қалдығы;

П(приток)  -кіріс келуі;

ОТ (отток) – шығыс қайтуы.

3.9 Дисконттау мөлшерлемесін  (қойылымын) анықтау

Дисконттау мөлшерлемесі- ең аз біршама пайыздық мөлшері берілген кәсіпорны үшін салыстыру кірісінің шамасы  осыдан төмен   бола алмайды. Қаржылық инвестицияның  әртүрлі кірісінің көздері бар, солар арқылы капитал құруға бағытталған. Осылардың әрқайсысы берілген қаражат үшін ақы төлеуді болжайды.  Қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді  кредиттер үшін банктердің бағасы болады, пайыздық мөлшерлемемен көрсетілген, облигациялар заемының  пайыздық мөлшерлемесінің кірістері борыштарды өтеуге тең болуы керек. Капитал бағасы, - «жеңілдік акциялары» дивиденттің (пайда бөлігі)   салыстырмалы  шамада болады.Инвестор капиталы - жекелік және заемдар (қарыздар).

Акцияларды эмиссиялау: жеңілдік, кәдімгі.

Заемдар:банк несиелері, облигация заемы.

Заемдық капиталдыңұзақмерзімділігі.

Заемдық капитал облигациялар шығару арқылы тартылса, заем құндылығыоблигациялар түрлеріне тәуелді болады.

Купондық облигациялар шығару варианты жарты жылдық уақытта төленуі керек.

,

мұнда Скупон төленуінің жарты жылдық шамасы;

r – дисконттау  мөлшерлемесінің біркелкілік белгісізі;

M облигация номиналы;

n – төлену жылдарының саны.

Қаралатын борыштың  салыстырмалы құндылығының  анықталу шамасы:

= r(1-Т),

мұнда Т– кіріске төленетін мөлшерлеме.

«Жеңілдіктер акциясы »

,

мұнда – жеңілдік акциясына төленетін дивиденд шамасы; жеңілдік акциясының бағасы.

« Қосымша инвестицияның кірісі»

Нарық жағдайында өндіріс кәсіпорны өзін-өзі қаражаттандырады.

Қосымша инвестиция кірістері үш әдістер арқылы қарастырылады:

1) капиталды активтердің бағасын моделдеуге негізделген:

мұнда - тәуекелсіздік табыс,орташа нарықтық табыс;

компанияның акционерлік коэффициенті. Бұларды анықтау нарықта өте қиын;

2) үзіліссіз ақшаларды дисконттау әдісі: Көппериодты  моделдерде дивидендтер өсімі  бізге – табыстылық мәнін білу  керек: D – белгілі дивиденд;  q – дивидендтің өсу шапшаңдығы.

.

Он жылдық периодтағы болжауларды қарастырғанда келесі екі әдістер статистикалық және эксперттік қолданылады. Кезкелген өндіріс орны тұрақты жұмыс істеуі және дивидендтер төлеуі керек.

3.10  Облигациялар табысына тәуекелдік силығының қосылуы

Кәсіпорны, корпоративты облигациялар шығарса, онда облигациялардың  табыстылығына тәуекелдік силығы қосылады. Акциялар өте тәуекел қағаздар, облигацияларға қарағанда, олар иелікте болады және өте жоғары табыстылықты талап етеді. Акциялардың қосымша эмиссиясы

мұнда  – бөлінбеген кірістен талап етілетін табыстылық;  акцияларды шығарудағы қосындылар номиналының шығыны;  – акционерлік қосымша капиталдың талап етілетін табыстылығы.

Орташа өлшемді капитал құндылығы

,

мұнда – (– капиталды байлығының бағасы), – жалпы (–капиталды байлық  деректеріндегі  үлес шамасы).

4  Инвестициялық  жобаның  анықталмауын есепке  алу  және тәуекелдік  бағасы

4.1 Инвестициялық жобаның анықталмауын  және оны есептеу тәсілдері

Көптеген инвестициялық  проектінің көрсеткіштері ықтималдықтың жобалылық сипатында болады. Мысалы, өнімді шығару көлемі проектіні іске асыруда  ықтималдықтың шамасына байланысты. Нарықтық конъюнктураға сәйкес өндіріс орыны, нәрсені дайындауы немесе нәрсені әртүрлі өндіруі мүмкін. Өндіріс көлемі, өндіріс шығыны және сатылу бағасыда әртүрлі болуы керек. Бір ықтималдыққа келуді қарастыралық инвестициялық табыс мәндерін анықтау перспективті периодты құрастыру жағдайларына байланысты.

Шартты ықтималдылық – кезкелген оқиғаның ықтималдығы басқа оқиғаның берілген ықтималдығымен орындалуы мүмкін. Берілген жағдайға сәйкес шартты ықтималдылықты қарастырғанда бағалары өндіріс көлемінің  анықталған мәндерінде күтілетін өндіріс көлемі:

,

мұнда m- өндіріс көлемі вариантының нөмірі.

Күтілетін бағаны анықтауда бірінші есептелетін ықтималдық әрбір деңгейдегі қаралатын бағалар ықтималдығы

.

Күтілетін әрбір өнім бағасы

E(Ц).

Күтілетін  өнімнің көлемін және күтілетін бағаны  білу бойынша, күтілетін өнім көлемінің құндылығын есептеуге болады:

E(V)= E(Q)E(Ц).

Осындай амалды қолданып, күтілетін шығыс пен күтілетін кірісті есептей аламыз.

4.2 Инвестициялық жобаның тәуекелдік  деңгейін анықтау

Тәуекелдік - өнеркәсіп активтерінің бөлігін жоғалту мүмкіндігі; табысты  ала  алмаудың жүзеге асырылуы, зияндылықты атқару.

Тәуекелдіктің абсолюттық көрсеткіштеріне  дисперсия –; орташа квадраттық ауытқу –; сонымен бірге салыстырмалы көрсеткіш – вариация коэффициенті V – қолданылады.

Айталық, жобаның ұзақтылығы екі жыл. 1-ші жылы инвестицияның шамасы толық анықталған, ал 2-ші жылғы алынатын табыстың өлшемдері ықтималдық  мінездемеде сипатталады. Табысты алудың бес варианты бар, олардың әрқайсысы ықтималдықпен сипатталады.

Табыстың орташа алыну бағасы

Тәуекелдікті – анықтаудың екі тәсілі бар:

1) тәуекелдік – табыстың берілген варианттардан  ауытқуының өлшемінен  тосылатын  табыс шамасынан:

.

2) тосылатын    NPV шамасын есептеу басқа тәсілге негізделген

.

.

Бірінші табыстарды дисконттау әрбір нәтижеге сәйкес

4.3  Ең тиімді инвестициялық портфель

Портфельге кіретін әртүрлі бағалы қағаздар түрлерінің үлесін анықтау, берілген табыстылықтың (инвестордың тілегі) деңгейінде тәуекелдіктің минимизациясын қамтамасыздандыру керек.

Портфельдің ең тиімді әдісіне  Марковицтің диверсификациясы жатады. Бұл әдісте  шенелген және мақсатты функция, осылардың негізінде Лагранж функциясы құрылады.

Берілген есептің мақсатты функциясы:

xiжәнеxj– бағалы қағаздар үлесі;

– ковариация

Шенелген:

  1. портфелдің орта табыстылығы

- (  -бағалы қағаздың табыстылық үміті);

    2)

мұнда – Лагранж көбейткіштері .

Тәуекелді минимумдау портфелі, келесі жүйе теңдеулерін шешумен анықталады:

Егерi,j=1,2,3 онда

АХ=B (матрицалық теңдеу)

Егер инвестор  табыстылық  алғысы  келсе, онда () қосындысы бірге тең болады.

5   Инновацияның және инвестицияның стратегиялары

5.1 Инвестициялық және инновациялық талдау

Өндіріс-технологиялық инвестицияларды кәсіпорнында сапалы бағытта іске асыру және  нақтылы түрде көрсету көптеген жағдайларда инновацияны қолдану арқылы болады. Инновация мен инвестиция процестері өте тығыз байланысты.

Байсалды  инновациялар мүмкін емес ірі инвестициясыз, ал эффективті инвестициялар мүмкін емес инновациясыз. Кәсіпорнының ақша қаражаты бар, бірақ инвестициясы жоқ, өйткені объектілерде инновация қолданылмайды.

Өздерінің  эффективті және тәуекелділікті  өндіріс-технологиялық инвестициялары өте тығыз инновация құрылымына байланысты.

Өте іріленген түрдегіинновацияны талдау келесі этаптармен көрсетіледі.

Өндіріс-технологиялық бағыттағы талдау және болжау берілген (ҒТҮ-НТП) және көршілес салаларда іске асу. Бұл этап болашақ технологиялық және функционалдық қауіп-қатерді түсіну үшін қажет.

Технологиялық қауіп-қатер мүмкіндіктері: ескі технология және өнім сапасы.

Функционалдық қауіп-қатер мүмкіндіктері: Конкуренттерде жаңа технология, прогрессивті өнім. Мысалы, механикалық таразы орнына электрлік таразыны қолдану.

Өнер табысы мен қорытынды фондыны талдау және (ҒЗТКЖ-НИОКР) істелінген өнер табысын зерттеуге ұйғарылған. «Инновацияның болашағы – бұл өнерлі табыстың бар болуы».

Ең эффективті өнер табысты таңдау.

Нарыққа жаңалық енгізуді талдау.

Инновациялық стратегияларды  жете зерттеу.

Инновациялық капитал сыйымдылығын талдау, стратегиялық қажеттілікті орындау. Осы берілген этапта инновациялық талдау инвестициялық талдауға өтеді.

Инновациялауды классификациялау  түрлерін төменгі деңгейден жоғары деңгейге чех экономисі Ф. Волента  0 мен 7 аралығында жіктейді. Инновацияларды енгізу түрлері: архитекторлық, революциялық, қуыс жасаушылар- нишесоздающие, тұрақтылар  – регулярные.

5.2 Инновациялық стратегияларинвестициялық стратегиялар негізінде қалыптастырылады

Инновациялық стратегияларды таңдаудың методологиясын қарастыралық. Бастапқы этапында объектінің даму мақсатын талдау. Мақсат – қысқа, орта және ұзақ мерзімдерде  болады. Жүйе мақсаты және жүйеге қатысушылардың мақсаты бір-біріне қарама–қарсы болуы мүмкін. Ереже бойынша, ұзақ мерзімдерде   жеке меншіктің мәнді бөлігі қаржылық институттарда болуын (сақтандыру компаниясы мен пенсиялық фондылар) жақтайды.

Өндірісте жұмыс істемейтін жеке инвесторлар  сыбағасыкерісінше, қысқа мерзімдік уақытта таза пайданың өсуіне және жұмыс істеушілердің санының төменделуін қалайды.

Жұмыс істеуді жақтау мақсатының  ерекшелігі қарама-қарсы кіріс өсу мақсатына. Жұмыс істеудің өсуі және дивиденттер өсуі біріне-бірі қайшылықта. Егер өндіріс жұмыскерлері  өндіріс иелері болса, онда жұмыс істеуді жақтайды, оның кірісіне және дивиденттеріне қарсы болады.

Инновациялық даму – бұл жаңа білімдер негізіндегі өрістеу (эволюция).

Бағаның деңгейлік көрсеткіші, фирманың инновациялық анықталу сипаттамасы

Деңгейлік баға жүзеге асуы мүмкін: нақты берілген көрсеткішті нормативпен  салыстырғанда; орта және басқа тектес өндіріс көрсеткіші; қозғалыс көрсеткішін анықтау; басқа көрсеткіштердің мәнімен салыстыру.

Ғылыми кадрлар және инженерлік потенциал

(ҒЗТКЖ-НИОКР) құрылымы

ҒЗТКЖ-да жұмыс істеу бөлігін  барлық жұмысшылар санын осы көрсеткіштің  нормативімен   салыстырылуы.

НИОКР >1

Ғылыми зерттеу жұмысы (ҒЗЖ-НИР) тәжірибелі конструкциялау жұмысы

ҒЗЖ бөлігі барлық көлемдегі ҒЗТКЖ қатысты.

Егер ҒЗЖ =0; онда ҒЗЖ жоқ.

Функционалды және қолданбалы ҒЗЖ арақатынасы.Өнімдік және техникалық ҒЗЖ арақатынасы.

Шығарылатын өнім құрылымының өмірлік циклдағы сатысы.

Рынокқа шығу, өсу, толығу және құлдырау. тәжірибелі конструкторлық жұмыс (ТКЖ)- ОКР(опытно-конструкторная работа)

Өткір шабуылдық стратегиясы

Шығару өнімінің  сапалық параметрлері конкуренттік өнімнен жоғары болуы керек.

Орынды шабуылдық стратегиясы

Лидерлер группасында екінші орында болуға бағытталған.

Еліктеу (иммитация) стратегиясы

Көлемді ҒЗЖ керек емес.

Қорғану стратегиясы

ҒЗЖ  орта деңгейден кіші, ҒЗТКЖ орта деңгейден жоғары.

Дәстүрлі (традиционная) стратегиясы

ТКЖ үлкен ҒЗЖ –дан. Ерекше техникалық бөлігі өте жоғары болуы тиіс.

Келісімшіл (оппортунистская) стратегиясы

Өндіріс орны негізгі көлемдегі өнімді шығаруы конкуренттерден артық.

Қалдық (остаточная) стратегиясы

Ескі өніммен нарықта қалуы керек.

Тәуелділік стратегиясы

Фирма өте жоғары тәуелділікте болуы конкуренттеріне байланысты.

Аралық стратегиясы (ЭВМ-ПЭВМ)

Дәстүрлі нарықтықта бос орындарды іздеу қажеттілігі туындайды.

Жаңа нарықты құру стратегиясы (конкурентсіз)

Нарыққа жаңа өніммен шығу, басқа ешкім өндірмейтін, себебі конкуренттері жоқ.

5.3  Инвестициялық және  қаржылық стратегиялар

Инвестициялық стратегияларды іске асыру үшін үйлесімді қаражатсыз болмайды. Қаржылық стратегиялар - бұлар  стратегияларды құру және ақшалық фондыларды пайдалану.Өнеркәсіп орнында ақшалай фондылар ішкі және сыртқы кірістердің көздерімен құрылады.

Ішкі – табыс пен амортизация;

Сыртқы – ақшалар эмиссиясы, облигациялар, ақшалай нарық инструменттерін қолдану.

6  Конверсиондық амалдар

6.1   Конверсиондық   параметрлерді  есептеу  әдістері

Конверсиондық амалдар ( конверсиондық төленулер) – бұл бір қаржының міндеттемесін  басқаға ауыстыру. Конверсиондық төленулердің негізгі принципі қаржылық принциптердің эквиваленттілігі болады. Міндеттемені ауыстыруда және қаржылық принциптер эквиваленттілігін сақтағанда келісімге қатысушылардың бірде – бірі қосымша олжа таппайды (немесе зиян шекпейді):

ауыстыру  уақыты белгілі болғандағы төленудің қосындысын анықтау

Төленудің қазіргі құндылығы  (оныбелгілесек)

.

Дәл осындай төлену көрсеткіші  .

Осы шамаларды теңестіру  арқылы (құндылық теңдеуінің жай пайыздық мөлшерлемесі):

Егер күрделі пайыздар әдісін қолдансақ, онда эквиваленттілік шартынан:

, осыдан

Ауыстыру қосындысы белгілі болғандағы төлемінің мезгілін анықтау

 (жай пайыз)

(күрделі  пайыз)

Төленулердің эквиваленттілігін анықтау

Көптеген жағдайларда түсіну қажет, қаржы төлеу міндеттемелерін ауыстырғанда қарама - қарсы  топтардың қаражаттық өзара қатынасы құқықтық жағынан сақталынама, осы екі топтың (біреуі –төлеуші, ал екіншісі ақшаны алушы)  эквивалентті  болуы үшін. Сонымен, төлеуді алушы ұтама немесе төлеуші ұтама? Егер олар тең болса, онда  төлену эквивалентті болады. Егер бірінші төленген қаражат үлкен болса қазіргі құндылықтан, онда ақша төлеуші жағы ұтады, ал керісінше болса онда ақша төлеуші ұтылады.

Пайыздық мөлшерлемелердің сыншылдану (критический) деңгейі. Сыншыл  мөлшерлемені анықтау, жоғарыдағы келтірілген  эквиваленттілік  теңдеулердегі, белгісіз шама  мөлшерлеме.

Жай пайыздақ мөлшерлеме

.

Осыдан

Күрделі пайыздақ мөлшерлеме

.

Егер  , онда ауыстыру  эквивалентті емес,  себебі ақша төлеушінің жағдайы өте дұрыс:

Егер     , онда ақша алушы ұтады:

6.2 Төленулердіұзарту

Төленуді ұзарту – бұл бірнеше төлемдерді бірге біріктіру.Ұзартылуды – конверсияның  дербес жағдайы ретінде  санауға болады (2-кесте).

2-кесте – Төлену мерзімдері

Төлеу сериялары

уақыты

Осылардытөлеуіменуақытынаауыстыралық.Ұзартутөлемініңөлшемінанықтаудыңеківариантынқарастыралық.

      1)  уақыты , мына  қатарлар      ,  ,  ...   ішінде,

келесі теңсіздік  <  < орынды.

Төлеу аралықтарын нөмірлейік:

(+)   аралығын J арқылы ( , );

(+)    аралығын k арқылы  ().

Сонда

Осы жағдайда

.

Бірінші қосынды өсу процесін төлеу  уақыты  ұзартылудан  бұрын, ал екінші қосынды дисконттау процесін төлеу  уақыты  ұзартылудан  кейін екенін көрсетеді;

  1. Егер

Онда  ұзартылған уақыт соңғы төлемнен кейін орындалады.

Күрделі пайыздықтар мөлшерлемелері

Эквиваленттілік теңдеуі

Ұзартылу төлемінің уақытын анықтау.

Эквиваленттілік теңдеуінен:

Осыдан .

Күрделі пайыздық мөлшерлеме. Эквиваленттілік теңдеуінен:

Осыдан

6.3  Пайыздық мөлшерлемелердің эквиваленттілігі

Қаржы ресурстарын орналастырудың әртүрлі варианттарында, жоғарыда жазылған эквиваленттілік принциптері орындалуы қажет. Ақша салушы бір соманы депозитте жай  мөлшерлеме,ал екіншіде сол соманы күрделі мөлшерлеме үшін салады. Әртүрлі пайыздық мөлшерлемер үшін, бірдей қаржы қамтамасыз етілсе, олар эквивалентті деп аталынады.

Жай мөлшерлеме  және есептеу мөлшерлеме эквиваленттігі

P(1+n)=P/(1-n); = /(1- n); = /(1+n).

Егер қаржы  операциялары бір жылдан кем болса n = t/K (t – қаржы операциясының ұзақтығы, K – жылдың есептеу ұзақтығы ).   жәнеформулаларын  n–нің мәнін қойып модификациялауға болады.

Жай және күрделі мөлшерлеме өсірудің  жылына бір рет пайыздық есептеудің эквиваленттігі:

P(1+ n)= P

мұнда – жай мөлшерлеме өсуі; – күрделі мөлшерлеме өсуі.

Күрделі номинал (көрсетілген баға) мөлшерлемесінің пайызы  жылына m  рет есептелуі және жай мөлшерлемінің эквиваленттігі

1+n=; =

Күрделі номинал (көрсетілген баға) мөлшерлемесінің пайызы  жылына m рет есептелуі және күрделі мөлшерлемінің бір жылдық эквиваленттігі

Күрделі есептеу мөлшерлемесі және өсіру мөлшерлемесінің эквиваленттігі

мұнда  ic – күрделі есептеу мөлшерлемесі.

Дискретті және үзіліссіз мөлшерлеме эквиваленттігі

; (1+;

Орта пайыздылар мөлшерлемесі

Бірнешеоперацияларүшінортамөлшерлеменіанықтау,жүргізупериодтарыбірдей:

а) Жай пайыздық мөлшерлемелер үшін

; .

б) Күрделіпайыздықмөлшерлемелер үшін

;

.

7 Опциондар және своптар

7.1  Опциондар  нарығы

7.11  Опциондардың контрактылар мазмұны

Опцион–инвестициялық портфельдік тәуекелдігін төмендетудің бір инструменті.

Опцион – бұл контракт, таңдау құқығын ұсынады, оны орындау немесе орындаудан бас тарту. Опциондық контрактыда – бір тұлға опционды сатады, ал екінші тұлға оны сатып алады. Сатып алушы сатушыға опциондық  сыйлық төлейді. Тұлға, опционды сатушы міндетті контрактыда көрсетілген бағамен активті сатады немесе сатып алады. Опциондар  американдық және еуропалық.

Американдық опцион контрактының уақытының өтуіне дейінгі кезкелген күндері орындалады. Еуропалық  опцион контрактының уақытының тек бітетін күнінде  орындалады.

Орындалу келісім сипаты – сату опционы (пут), активтерді сату немесе сатпау.

Сатып алу опционы (колл) – келісілген бағамен  активтерді сатып алу немесе сатып алмау.

        Опцион пут алынса - инвестор   активтер курсының төмендеуін тосады.

        Опцион колл алынса - инвестор   активтер курсының өсуін тосады.

Опцион колл формуласы:

Айталық, Х опцион колл орындалу бағасы (страйк-цена),

– қаржылық активтің нарықтағы ағымдық бағасы,

С –  сыйлық (премия)

Опцион колл сатып алушының кірісі:

>X болғанда  -Х-С тең.

болғанда – С тең.

Опцион колл сатушының кірісі:

болғанда  С тең.

>X болғанда - (-Х)+С тең.

Опцион пут

Опцион пут сатып алушының табыстылық схемасы.

Опцион пут сатып алушының кірісі:

болғанда Х––С тең.

Х болғанда – С тең.

Опциондар категориясының  ұту  сипаттамасы

Опциондарды ұту (ақшадай) тез орындалғанда  инвесторға   кіріс әкеледі.

Опцион колл жағдайында

Опцион пут жағдайында .

Опциондар ұтылуы (ақшасыз) тез орындалғанда  инвесторға шығын әкеледі.

Опцион колл жағдайында .

Опцион пут жағдайында

Опциондар ұтылмауы тез орындалғанда   ақшалай қаражат ағымдары нөльге тең болады. Опцион колл мен опцион пут жағдайларында .

Опцион сатушы, опционды жазғанда, өзіне қысқа позицияны, ал сатып алушыға ұзын позицияны көрсетеді.  Сондықтан,  «Қысқа колл» және «Қысқа пут» терминдері пайда болады. Сақтандырылмаған опцион – жабылмаған, ал сақтандырылған опцион – жабылған болып аталынады.

7.12Опциондардың нарықтық инвестициялық стратегиялары

Ақшалар ағымының әртүрлі варианттарын опцион пут және опцион колл осылардың әртүрлі  бағаларын қиыстыру арқылы сатып алуға болады және осы қиыстыруға активтердің өздерін қатыстырады.

Акциялар мен опциондарды байланыстыру

Опцион колл сату және акцияларды сатып алу (опцион колл  жабылуы)

Бірінші – бұл опционды сатушы бағаның айырмасын сатып алушыға төлейді.

Біріншінің пайдасы  опционды сатып алушыға айырымы төленеді.

Бірінші сатушының қорытындысы:

()- ()+С=

Егер  онда опцион колл орындалмайды.

Инвестордың қорытынды нәтижесі

Қысқа сату акцияларды және опцион колл сатып алу (опцион сатып алушының қорғаны)

Қысқа сату акцияларды – бұл қарызға алған акцияларды сату, болашақта оны қайтадан сатып алу. Осы стратегияның идеясы, бағаның белгісіз әлдеқалай өсуінен сақтану. Бұл жағдай опцион пут сатып алғандай болады.

Ақшаларды сатып алу және опцион пут сатып алу (опцион сатушының қорғаны). Ойда болмаған  бағаның төмендеуінен қорғану. Осы стратегия опцион колл  сатып алу нәтижесіменбірдей. Курстың белгісіз кіші төмендеу мәнінен инвесторқауіп- қатерден сақтануы керек. Осы жағдайда құлау, инвестор үшін  опцион пут сатып алу – орындалады.

Комбинациялар (әдістер): Стэллаж (стрэддл), стрэнгл, стрэп, стрип.

Стэллаж стратегиясы – екі жақты саясат. Опцион колл және опцион пут  бағалары бірдей, бірақ акциялар орындалу уақыттары әртүрлі. Инвестор курстың өзгеру бағытын білмейді.

Қорытынды:   Егер  онда инвестор пайдасы  Х- -С.

   Егер  онда инвестор пайдасы –C.

Егер   онда инвестор пайдасы  -Х- С, мұнда С – екі опциондарға төленген сыйлықтың қосындысы.

Стрэнгл (тізбегі)көп жағдайда стрэддлді еске түсіреді. Стрэнгл – опцион колл мен опцион пут тіркестік байланыстары, бірдей қағаздар уақытының контрактылары орындалады, ал бағалары әртүрлі. Опцион пут бағасы кіші опцион колл бағасынан.

Стрэп– бұл бір опцион пут және екі опцион колл біріктіріледі. Уақыттары бірдей, орындалу бағалары бірдей немесе  әртүрлі болады. Инвестор ұзын немесе қысқа  позицияда болса, ал сатып алушының позициясы курстың бағасының өсуін қалайды.

Стрип - бір опцион колл және екі опцион пут біріктіріледі. Уақыттары бірдей, ал орындалу бағалары бірдей немесе әртүрлі болады. Стрип – сатып алынды, ақшалар курсы қашанда ең ықтималды төмендейтін болуы керек.

Спрэд - өзіне ұқсас опциондардың (екі  және көбірек) үйлестірілуі  олардың бағалары мен орындалу уақыттарының әртүрлілігін қарастырады. Бірдей опциондарды сатып алу және сату түрлері пайда болады.

Спрэдтер: вертикалды, горизонталды және диагоналды.

Вертикалды,немесе ақшадай – бұл опциондардың орындалу уақыттары бірдей, бірақта әртүрлі  страйк – бағалары.

Горизонталды – бірдей страйк – бағалары, ал орындалу уақыттары әртүрлі.

Диагоналды – бағалары және орындалу уақыттары әртүрліден тұрады.

Техникалық талдау– бұл болжамдау әдісі, графикалық ақпарат пен статистикалық есептеулерді жүргізуге негізделген.Техникалық талдау  19- ғасырдың аяғында нарықтағы биржаларда қаржылық  пен  тауарларбағаларын болжауда қолданылды.Техникалық талдау тренділердің үш түрін қарастырады:

1)«Бычий»-  «бұқа, өгіз» – бағалардың өзгеруіндегі көтерілу тенденциясы ( бұқа немесе өгіз  бағаны өз мүйізімен көтереді);

2) «Медвежий»- «аюдың» – төмендету тенденциясы

(аю – табаны мен денесі арқылы бағаны төмендетеді);

3)«Боковой» -«бүйір жағы»– айқын көрсетілу тенденциясы жоқ. Осындай қозғалысты  жиі-жиі  «флэт» терминімен атайды. Ұзартылған «флэт» бағалардың тез өзгеруінің алғашқы хабаршысы болады.

Кері  спрэд  «бұқа»

Кері «бұқа» спрэді – бұл қысқа опцион пут өте төмен бағамен орындалатыны  және опцион колл өте жоғары бағамен орындалатыны. Опцион путтың сыйлығы үлкен опцион колл сыйлығынан. Инвестор бағаның көтерілуінің анықталуын болжайды, бірақ та оның негізгі мақсаты -  аралығында пайданы алу

          1 -сурет

Кері  спрэд «Медвежий-аюдың»

Кері «аюдың» спрэді – бұл байланыстыру ұзақ опцион путтың өте төмен бағамен орындалатыны және қысқа опцион коллдың өте жоғары бағамен орындалатыны. Инвестор бағаның  төмендеуінің анықталуын болжайды, бірақ та оның негізгі мақсаты -  аралығында пайданы алу.

 2-сурет

7.2  Опциондар бағалары мен құндылықтарын анықтау

7.21  Опциондар құны

Опциондар құндылығының екі ұғымы бар:

ішкі және уақыттылық құндылықтар.

 Опцион коллдың  ішкі құндылығы.Опцион колл ішкі құндылығы – бұл активтің  нарықтық бағасы мен орындалу  бағасының  өзара айырымы.Ішкі құндылық опционның тез орындалуы арқылы анықталады. Басқаша айтқанда опцион уақыты біткенде орындалады. Ішкі құндылықты анықтаудың жалпы ережесі:

max{0, S-X}.

Егер активтің нарықтық бағасы тең немесе кіші болса орындалу бағасынан, онда опцион орындалмайды және оның ішкі құндылығы 0-ге тең.

Егер активтің нарықтық бағасы үлкен болса  орындалу бағаларынан (S>X), онда опцион орындалады және оның ішкі құндылығы (S-X)-ке тең.

Опцион путтың ішкі құндылығы max{0, X-S}.

Егер S>X, онда  опцион ішкі құндылығы 0-ге тең.

Егеронда опцион (X-S)-ке тең.

        Контрактылық уақыт өту кезеңінде опцион бағасы ішкі құндылыққа тең болады.

Уақыттың құндылығы. Уақытқұндылығы – бұл опцион  шын мәніндегі  бағасы мен оның ішкі құндылығының өзара айырмасы.Опцион коллдыңішкі құндылығы  «ақшасыз» 0-ге тең.

Опцион колл сыйлығының жоғарғы шекарасы.Опцион колл сыйлығы периодтың кезкелген мезгіліндеC; мұнда С- опцион колл бағасы;  - акцияның спот –бағасы.

Опцион пут сыйлығының жоғарғы шекарасы.

Осы опцион пут сыйлығының шекарасы    ,

мұнда p сатып алу кезеңіндегі  опцион путтың еуропалық бағасы; t контрактының өту уақыты; r үзіліссіз тәуекелсіз мөлшерлеме.

Опцион колл сыйлығының төменгі шекарасы.

Еуропалық акцияның төменгі шекарасы, дивиденд  төленбейтіні

, мұнда - контракт акциясының қорытынды бағасы .

Арбитраждың таза табысы  (-C)

Опцион путтың  еуропалық  сыйлығының төменгі шекарасы( ақшаларға дивиденд төленбейді).

Опцион путтың  төменгі шекарасы  p>X

Арбитраждың таза табысы

Опциондардың  сыйлық қатынастары

Опциондар сипаттамасы: орындалу бағасы, активтер бағасының дисперсиясы, контрактылық уақыты.

Опциондар, тек орындалу бағаларымен өзгешеленеді.

Опцион колл.Егер

мұнда С – опциондар бағасы; Х – опциондар орындалу бағасы (Х1- орындалу бағасы опцион 1, С1 –опцион 1 бағасы; Х2 -орындалу бағасы опцион 2, С2 –опцион 2 бағасы);

Опцион  1 орындалғанда, акцияны қымбатқа аласыз, бірақта  инвестор табысы өте кіші.

Опцион пут.Егер , онда .

Опцион акцияны қымбат сатуға мүмкіндік береді.

Опциондар, тек орындалу уақыттарымен өзгешеленеді.

        Опцион коллдың  төменгі шекарасы , мерзімі үлкен,

опцион бағасы өте жоғары.

Опцион путтың  төменгі шекарасы   мерзімі үлкен,

опцион бағасы өте төмен.

Опциондар, стандартты  ауытқуларымен өзгешеленеді.

Тәуекелдік  тым төмен, табыста төмен.

Паритет (бірдейлілік)және опциондар сыйлығының өзара байланыстары

Айталық, инвестор А және Б екі стратегияны іске асырады.

А: бір опцион колл және нөльдік  облигация купоны,

құндылығы  (период  басында).

Б: бір опцион пут және бір акция.Контрактыны орындау мезгілінде

онда опцион колл {A:

онда опцион пут {A: Х; Б: Х}.

C+X  осы формула опцион пут және опцион колл бірдейлілік теоремасы.

7.22   Опциондар бағаларының модельдерін анықтау

Сұрақтың қойылуы.Айталық,  3- айлық опцион колл орындалу бағасымен  90 $ сатылыпалынды.

Опционның орындалу мезгілінде актив бағасының ықтималдығына келесі үлестірімде  жобаланды (4-кесте):

4-кесте – Опциондар орындалу мерзімдері

Орындалу мерзіміндегі

баға,$

110

105

100

95

90

85

80

Ықтималдық, %

15

20

25

20

10

5

5

Периодтың басындағы дисконттерге, опцион сыйлығы күтілетін табысқа сәйкес болуы керек.Үміт ету табысы тең:

М(х)=20 х 0,15 + 15 х 0,2 +10 х 0,25 + 5х 0,2 + 0 х 0,1 + 0 х 0,05 + 0 х 0,05 = 9,5$.

Егер тәуекелсіз үзіліссіз мөлшерлеме12%, онда опцион сыйлығының құрылымы:

М(Х) e-rt =9,5 x e-0,03 =9,22$.

7. 23 Опциондар сыйлығының биномиалдық моделі

Бірпериодтылық моделі.

Акцияның ағымдағы нарықтық 90 $ бағасын қарастыралық. Бір жыл өткен  соң  баға 110$  немесе  70$ болуы жобаланылады. Айталық,осы  акцияға опциондық контракт (опцион колл) бір жыл өту мезгілінен кейін орындалу бағасы 100$-ға  жасалды.Егер баға 110$ өсетін жағдайда опцион құндылығы 10$, ал баға кемитін жағдайда опцион құндылығы нөльге тең.

Алғашқы мезгілде (контракт жасау мезгілінде) опцион құндылығын табу қажет.Осы мақсатта құндылықты анықтаудың үш амалын қарастыруға болады:

Тәуекелсіздік портфель көмегі;

Синтетикалық опцион көмегі;

Нейтраль (бейтарап) негізіндегі  тәуекелдік баға.

Тәуекелсіздік портфельді құру.

Айталық  S- алғашқы периодтағы акция бағасы. Біраз уақыт өткен соң акция бағасы өседі немесе төмендейді. Өсу бағаларының коэффициенті(темп - шапшаңдық) болашақтағы бір мезгілде -U ,

ал төмендеу коэффициенті – d.

Болашақ өсу бағасы -,

Болашақ төмендеу бағасы-    u >1, d<1;

Опцион құндылықтары:

         Теңдеу құрылады:   к-опцион коллдың қысқа саны.

-хейджирлау  коэффициенті.

Алғашқы периодта портфельді құру шығыны S-kC.C-опцион сыйлығы.

Инвестициялар тәуелсіздік табыс келтіруі керек. Егер орындалу мезгілі бір жыл болса, онда

(S-kC)(1+r) = .

Осыдан С= ,мұндаr -мөлшерлеме пайызы.

Үзіліссіз мөлшерлеме жағдайында  .

Осыдан

С= .

Синтетикалық опцион

Ақшалар ағыны, опциондарға байланысты, облигациялар мен портфель акциялары ұдайы болуы  анықталады:

.

мұндаD портфельдік акциялар саны,

B облигациялар номиналы,

В-облигацияның алғашқы периодтағы құны.

D= ,  B=.

Берілген портфель алғашқы периодта опционның  бағасын жаңадан өндіруі  C =DS+B.

Опцион дельтасыD тең  – хейджирлау коэффициентінің бір түрі.

Сонымен

мұнда

u>er >d, сонда  .

Өсу немесе төмендеу коэффициенттері уақыттағы акция курсының және оның стандартты ауытқуының өзгерісіне байланысты

Блэк –Шоулз формуласы

1973 жылы Фишер Блэк және Майрон Шоулз  осы модельді жете зерттеген.

So–Xe-rt шама, бұл опцион коллдың түзетілген ішкі құндылығы; немесе  периодтың басындағы оның бағасы.

Сонымен опцион колл үшін:

C= SoN(d1) – X e-rtN(d2)

мұнда N(d1) және N(d2)- зілдеме коэффициенттері.

N(d1) мен  N(d2)-ықтималдықтар, кездейсоқ шама d1мен d2сандарынан кіші мәндерді қабылдайды, осы шамалар нормальды үлестірім таблицаларынан табылады. Осы ықтималдықтардың мәні қалыпты (нормаль) үлестірімнің қисығымен  шектелген ауданға тең болады.

,

Опцион пут:

p=Xe-rt N(-d2)- SoN(-d1).

Активтер үшін табыс әкелетін Блэк –Шоулз формуласы:

C= S0e-qt N(d1) – X e-rtN(d2) -   опцион колл;

p=Xe-rt N(-d2)- Soe-qtN(-d1)  - опцион пут, мұнда q – жылдық табыс мөлшерлемесі (дивиденд).

Опциондар индексі

Портфельдің өте дифференциалданғанынан сақтандыру мақсатында портфельдің құны тәуекелдік  төмендеуінде  опциондар индексі пайдаланылады.

Опциондар сыйлығын анықтау индексі

Дивидендтер  төлеу үшін акцияларға Блэк –Шоулз формуласы қолданылады.

7.24  Дельта, гамма, тета, ро және вега опциондары

Дельта.Опцион бағасының өзгеру жылдамдығы  акция бағасының өзгеруіне тәуелді.

Опцион колл:

         Опцион пут:

Гамма.Дельта өзгеруінің жылдамдығы негізгі активтің бағасының өзгеруіне сәйкес  сипатталады:

Тета.Опцион бағасының төмендеу жылдамдығын көрсетеді

мұнда (52 –апта, 253 -күндер)

Po. Опцион бағасының өзгеруі проценттік мөлшерлемеге сәйкес

Вега.Опцион бағасының өзгеруін сипаттайды,  стандарттық  ауытқудың  өзгеруіне  байланысты:

Нейтральды (бейтарап)  тәуекелдікті бағалау

Осы  C =DS+B  формулағаD мен В мәндерін қоялық.

7.3  Своптар

Своп – болашақта үздіксіз ақшалар ағынын  айырбастау туралы келісім. Своптардың  әр алуан түрлері бар. Инвестициялық анализ курсында  пайыздық своптар мен акциялық своптар қарастырылады.

7.31   Пайыздық своптар

Айталық, АБС компаниясының облигацияларының белгіленген (фиксирован) табыстарымен, ал DEФ компаниясының облигацияларының өзгермелі (плавающий-қалқу) табыстарымен пайдаланады.

АБС компаниясы болашақта пайыздық мөлшерлеменің өсуін болжайды, DEФ компаниясы, қарама-қарсы, болашақта мөлшерлеменің кемитінін болжайды. Бұл сонымен, АБС компаниясы (өз болжамы) бойынша табысы төмен болады, неғұрлым өзгермелі мөлшерлеме алатын табыстан, ал DEФ компаниясының болжамдық табысының өзі төмен кемімелі. Сол себептен, әр  компаниялар өз облигацияларын сатып және басқа облигациялар алуларына болады.Ереже бойынша, активтерді сатып алу мен сату өте жоғары белгілібіркеңістіктен өткендегі шығындарға байланысты. Сонымен, болашақта айырбастаупайыздарыныңтөлемдері өте арзан. Осындай айырбастау контрактылары банктер арқылы ұйымдастырылады.

1-ші вариант. Айталық, мөлшерлеме белгіленген 6,4 %. Әрбіржарты жылда   % төленеді және своптар уақыты 2 жыл. Облигация номиналы 200 мың тенге (руб). Сапалы  өзгермелі ұтыс тігу  ретінде  ЛИБОР мөлшерлемесі  қарастырылады.

Шынында ЛИБОР ұтыстігу шарты:

1-ші жарты жылда6,3 %

2-ші жарты жылда6,1 %

3-ші жарты жылда 6,6 %

4-ші жарты жылда6,7 %.

Үздіксіз ақшалар қаражаты келесі (5-кесте):

5-кесте – Үздіксіз ақшалар айырымдары

жарты жылда

АБС

DEФ

DEФ-ке төлеу

DEФ-тің

төлеуі

айырымы

АБС-ге

төлеу

АБС-нің

төлеуі

айырымы

1-ші

12,8

12,6

- 0,2

12,6

12,8

0,2

2-ші

12,8

12,2

- 0,6

12,2

12,8

0,6

3-ші

12,8

13,2

0,4

13,2

12,8

- 0,4

4-ші

12,8

13,4

0,6

13,4

12,8

-0,6

Пайыздықсвоптардыңбасқавариантынқарастыралық,компанияларәртүрлікредитрейтингтерібойынша,облигацияларшығарсын.АйталықСГК (Стекольно-гвоздильнаякорпорация)рейтингіөтежоғарыжәнеоблигацияларшығарумүмкіндігі  15%табысбелгіленген,ЦКК(Цементнокотлетнаякорпорация)рейтингіөтетөмен,оныңтұрақтытабысы 18 %.Айырмасы 3 %құрады,немесе  300базистықпункттары (б.п.).

Екі корпорацияларда облигациялар шығарады, өзгермелі ұтыс тігу шарттары:

СГК- ұтыс тігу Либор + 0,35 %;

ЦКК- ұтыс тігу Либор + 0,55 %.

Айырымы 0.20 %;немесе 20 б.п.

7.32  Акциялық своптар

Своптарға екі субъектылар қатысады, оның біріншісі біраз ақшалар қосындысын екіншісіне төлейді, фондылық индекстің өзгеруіне байланысты, ал екіншісі – белгіленген ақшалар қосындысын тұрақты ұтыс тігуіне сәйкес төлейді.

Біріншісі облигация  акциясының иесі, ол осы акцияны сатуды

ойлайды және болашақта пайыздық ұтысының төмендеуін тілейді.                      Ал екіншісініңде облигация  акциясы бар, олда акциясын сатқысы келеді,бірақта, табыстылықтың өсуін күтеді.

Мысал. А- компаниясының  акциясы бар және оны сатудың  варианттарын қарастырады. Б- компаниясының  табысы белгіленген және олда  акциясын сатқысы келеді. Бірақта  құнды қағаздарды сату, өте жоғары белгілі бір кеңістіктен өткендегі шығындарға әкелуі мүмкін. Сол себепті банк- своптары арқылы  своптар келісім шартын құрады.

Своп контрактысы келесі моменттерді (кезеңдерді) қарастырады.

А- компаниясы  әрбір өткен айдан кейін келесі квартал ішінде,

Б- компаниясына өзгермелі ұтыс тігуінің табыстылығына  байланысты  ақшалар қосындысын, ИТС- Интерфакс  индексіне  сәйкес есептелгенін төлейді.

Айталық, ИТС- Интерфакс  индексіне  сәйкес құрылады:

1-ші ай – 4 %

2-ші ай – (-3 %)

3-ші ай – 6 %.

Б компаниясы көрсетілген айлар уақытында А компаниясына     3 % тұрақты ұтыс ақшалар қосындысын төлейді (6-кесте).

6-кесте – Үзіліссіз ақшалар қорытындысы

Ай

лар

А фирмасының үзіліссіз финансы

Б фирмасының үзіліссіз финансы

Б

фирмасы

пайдасына

Б

фирмасынан

айырымы

А

фирмасы

пайдасына

А

фирмасынан

айырымы

1

4

3

-1=3-4

3

4

1=4-3

2

-3

3

6 =3-(-3)

3

-3

-6 = -3-3

3

6

3

-3=3-6

3

6

3= 6-3

Тесттер материалдары

Материалы тестов

Инвестицияның экономикалық мазмұны

Экономическое содержание инвестиций

1. Жалпы инвестициялардың құрамына не кіреді?

Что входит в состав валовых инвестиций?

A) нақты инвестициялар -реальные инвестиции;

В)амортизация -амортизация;

С) портфельдік инвестициялар -портфельные инвестиции;

D) таза инвестициялар -чистые инвестиции;

Е) таза табыс -чистая прибыль.

2. Инвестициялардың ұдайы өндіріс түрлерінің төмендегі  келтірілгенінің қайсысы болмайды?

Что из перечисленного ниже не является воспроизводственными формами инвестиций?

A) капитал -капитал;

В) ресурстар -ресурсы;

С) салымдар -вложения;

D) шығындар -затраты;

Е) ( кіріс) табыс -доход.

3. Инвестициялар элементтеріне не кірмейді?

Что не относят к элементам инвестиций?

A)  материалдық салымдар -материальные вложения;

В) ақша – қаржылық салымдар -денежно-финансовые вложения;

С) авторлық құқыққа байланысты мүліктік құқығы -имущественные права в связи с авторским правом;

D) кепілдіктер  құқығы -залоговые права.

4.Инвестицияларды бөлу негізінде нақты, қаражат және материалды емес активтер инвестициясына не жатады?

Что лежит в основе деления инвестиций на реальные, финансовые и инвестиции внематериальные активы?

A) инвестициялар  объектілері -объекты инвестиций;

В)  ұдайы өндірістер  түрлері -воспроизводственные формы;

С) инвестициялық процес стадиялары (сатылары) -стадии инвестиционного процесса;

D) инвестициялық субъектілер қызметі -субъекты инвестиционной деятельности.

5. Капиталдық салымдар формуласының түрі қандай болады?

Какой вид имеет формула капитальных вложений?

A) ресурстар –ресурсы; салымдар– вложения;

В) ресурстар – табыс;ресурсы– доход;

С) салымдар – табыс;вложения– доход;

D) табыс – салымдар;доход – вложения.

6. Капиталдық  салымдардың   ұдайы  өндіріс  құрылым  шығындары түрлерінің сипаттары  қандай қатынаста?

Соотношение каких из видов затрат характеризует воспроизводственную структуру капитальных вложений?

A) жаңа құрылыс шығыны -затрат на новое строительство;

В) қазіргі  өндіріске қатысты жаңарту шығыны -затрат на обновление действующего производства;

С) жобаларды іздеулер шығыны -затрат на проектные изыскания;

D)  инструменттер мен құрал – саймандарды сатып алу шығыны -затрат на приобретение оборудования и инструментов;

Е) ҚМЖ (құрылыс – монтаждық жұмыстарды ) жүзеге асыру шығыны -затрат на осуществлениеСМР( строительно-монтажных работ).

7. Капиталдық салымдар қандай фондтармен жүзеге асырылады?

Из каких фондов осуществляются капитальные вложения?

A) тұтыну қоры -фонд потребления;

В) қорлану қоры -фонд накопления;

С) резервтегі (сақтық) қоры -резервный фонд;

D)  амортизациялық қоры -амортизационный фонд.

8. Қаржылар  инвестициялары салымдарының болулары

Финансовыми инвестициями являются вложения в

A)негізгі қорлар -основные фонды;

В) айналымдағы капитал -в оборотный капитал;

С)банктердегі депозиттер -банковские депозиты;

D)  алтын шығарушы компаниялардың акциясы -акции золотодобывающих компаний

9. Нақты инвестицияларға қатысты салымдарға:

К реальным инвестициям относятся вложения в:

A)негізгі қорлар -основные фонды;

В)экономика секторының ақиқат акциялары -акции реального сектора экономики;

С)ағымдағы капитал -оборотный капитал;

D)  жинау объектілері -объекты тезаврации.

10.Нақты инвестицияларға қатысты салымдарға:

К реальным инвестициям относятся вложения в:

A)  бағалы қағаздар -ценные бумаги;

В)жерге –землю;

С)капиталдық салымдар -капитальные вложения.

11. Қаржылар  инвестициясы салымдарын құруға:

Финансовые инвестиции составляют вложенияв:

A)қозғалымсыздық –недвижимость;

В)бағалы қағаздар -ценные бумаги;

С)ағымдағы құралдар -оборотные средства;

D)  жинау объектілері -объекты тезаврации.

12. Инвестициялау периодтары  келесі инвестициялар түрлерімен өзгешеленеді:

По периоду инвестирования различают следующие виды инвестиций:

A) ақиқаттар-реальные;

В)ортамерзімділіктер –среднесрочные;

С)жалпылар –валовые;

D)жекелер –частные;

Е)қысқамерзімділіктер –краткосрочные;

F)тазалар –чистые;

G) ұзақмерзімділіктер -долгосрочные;

H)ішкілер –внутренние.

13. Меншік формалары келесі инвестицияның түрлерімен бөлінеді:

По формам собственности выделяют следующие виды инвестиций:

A)  жекелер –частные;

B)тазалар –чистые;

C)мемлекеттік –государственные;

D)  қысқамерзімділіктер –краткосрочные;

E)шетелдіктер –зарубежные;

F)ақиқаттар –реальные;

G)араластар –смешанные;

H)қаржылар –финансовые;

I)жалпы –валовые;

J)ортамерзімділіктер-среднесрочные.

14. Капиталдық салымдар – бұл:

Капитальные вложения - это:

A)инвестициялар  синонимы -синоним инвестиций;

B)инвестициялардың  әртүрлілігі -разновидность инвестиций;

C)инвестициялық емес термин -неинвестиционный термин.

15. Капиталдық салымдар – бұл:

Капитальные вложения - это:

A)капиталдық  бағалы қағаздарға орналастыру -размещение капитала в ценные бумаги;

B)  жаңа инвестицияны жасау немесе ұдайы өндіруде  қазіргі негізгі фондыны инвестициялау   -  инвестирование в создание новых или воспроизводство действующих основных фондов;

C)кез келген объектілерді инвестициялау -инвестиции в любые объекты;

D)жаңа технологияларды инвестициялау -инвестиции в новые технологии.

16. Капиталдық салымдарды құрастыру шығындарына:

Капитальные вложения составляют затраты на:

A)құрылыс – монтаждық жұмыстар -строительно-монтажные работы;

B)көліктік құралдарды сатып алу -приобретение транспортных средств;

C)капиталдық жөндеу -капитальный ремонт;

D)  құрал – саймандарды сатып алу -приобретение оборудования;

E)жоба – іздеушілер жұмыстары -проектно-изыскательные работы;

F)геологиялық – барлаушылар жұмыстары -геолого-разведочные работы;

G)кәсіпорнында қазіргі дирекциясын ұстау-содержание дирекции действующего предприятия

17. Капиталдық салымдарға қатысты шығындарға:

К капитальным вложениям относятся затраты на:

A)реконструкциялау және өндірісті техникалық қайта жабдықтау -реконструкцию и техническое перевооружение производства;

B)құрал – саймандарды модернизациялау -модернизацию оборудования;

C)өндірісті кеңейту -расширение производства;

D)капиталдық жөңдеу -капитальный ремонт;

F)жаңа құрылыс -новое строительство.

18. Экономиканың және өнеркәсіптің әр түрлі салаларына бағытталған капиталдық салымдардың қатынастары, келесі капиталдық салымдардың құрылымымен анықталады:

Соотношение капитальных вложений, направляемых в различные отрасли экономики ипромышленности, определяется при следующей структуре капитальных вложений:

A)ұдайы өндірістік-воспроизводственной;

B)технологиялық –технологической;

B) салалық -отраслевой;

C)меншік түрлері -по формам собственности

19.Технологиялық құрылым капиталдық салымдарда өте прогрессивті болып есептеледі, егер  онда шығындар  басымдылығына ие:

Технологическая структура капитальных вложений считается наиболее прогрессивной, если в ней преобладают затраты на:

A)құрылыс – монтаждық жұмыстар -строительно-монтажные работы;

В) қайта құру(реконструкциялау) –реконструкцию;

С)басқа да  қажеттіліктер -прочие нужды;

D)жаңа құрылыс -новое строительство;

Е)құрал – сайман –оборудование;

F)кеңейту –расширение;

G)техникалық қайта қаруландыру –техническое перевооружение

20. Қазіргі өндіріске қосымша  құрылыс жасаушыны  атайды:

Строительство дополнительных производств на действующем предприятии называют:

A)техникалық қайта қаруланумен -техническим перевооружением;

B)жаңа құрылыспен -новым строительством;

C)кеңейтілумен –расширением;

D) қазіргі қуаттылықты қолдануымен -поддержанием действующих мощностей;

E)қайта құру(реконструкциялау) мен -реконструкцией

21. Капиталдық салымдардың техникалық құрылымы шығындарының келесі түрлерін  өз араларынан  ұсынады:

Технологическая структура капитальных вложений представляет собой соотношение между следующими видами затрат:

A)реконструкцияға -на реконструкцию;

B)жаңа құрылысқа -на новое строительство;

C)құрал – саймандарға  -на оборудование;

D)техникалық қайта қарулануға -на техническое перевооружение;

E)құрылыс – монтаждық жұмыстарға -на строительно-монтажные работы;

F)басқа да  қажеттіліктер шығындарына -затраты на прочие нужды;

G)кеңейтілуге -на расширение.

22. Баспанаға, әлеуметтік – мәдениеттік және әлеуметтік-тұрмыстық ортаға, денсаулық сақтауға байланысты шығындар  іске асырылады:

Затраты, связанные с жильем, социально-культурной и бытовой сферой, здравоохранением, осуществляются:

A) техникалық қайта қарулану кезінде -при техническом перевооружении;

B)өндірістік емес -как непроизводственные;

C)реконструкциялау(қайта құру) кезінде -при реконструкции;

D)кеңейту кезінде -при расширении.

23. Ұдайы өндіріс құрылымына капиталдық салымдардың  жалпы көлемдегі капиталдық салымдардың шығындарының катынасы аталынады:

Воспроизводственной структурой капитальных вложений называется соотношение в общем объеме капитальных вложений затрат на:

A) жаңа құрылыс, кеңейту, реконструкциялау және техникалық қайта қаруландыру -новое строительство, расширение, реконструкцию и техническое перевооружение;

B)жоба – ізденушілер жұмыстары, құрылыс – монтажды жұмыстары, құрал – жабдықтарды сатып алу, инструмент пен жабдықтар және басқа да капиталдық салымдар -проектно-изыскательские работы, строительно-монтажные работы, приобретение оборудования, инструмента и инвентаря и прочие капитальные вложения;

С)өндірістік тағайындау объектілері және өндірістік емес тағайындау объектілері -объекты производственного назначения и объекты непроизводственного назначения.

24.Технологиялық құрылымдағы капиталдық салымдардың  жалпы көлемдегі капиталдық салымдардың шығындарының аракатынасы аталынылады:

Технологической структурой капитальных вложений называется соотношение в общем объеме капитальных вложений затрат на:

A) өндірістік тағайындау объектілері және өндірістік емес тағайындау объектілері -объекты производственного назначения и объекты непроизводственного назначения;

B)жоба – іздеушілер жұмыстары, құрылыс – монтажды жұмыстары, құрал – жабдықтарды сатып алу, инструмент пен жабдықтар және басқа да капиталдық салымдар -проектно-изыскательские работы, строительно-монтажные работы, приобретение оборудования, инструмента и инвентаря и прочие капитальные вложения;

C)жаңа құрылыс, кеңейту және қазіргі өндіріске техникалық қайта қаруландыру -новое строительство, расширение и техническое перевооружение действующих предприятий

25. Пайда(табыс)  және оң әлеуметтік эффект жетістіктерін алу мақсатында  кәсіпкерлік және басқа да қызмет түріндегі объектілер  экономиканың әртүрлі өрісі мен салаларында капиталдық салымдары түрінде жүзеге асатын шығындардың жиынтығы аталынады.....

Совокупность затрат, реализуемых в форме вложения капитала в различные отрасли и сферы экономики, в объекты предпринимательской и других видов деятельности в целях получения прибыли (дохода) и достижения положительного социального эффекта, называется ....

26. Жаңаны жасау, реконструкциялау, кеңейту және техникалық қайта қарулану салымдары  әрекет ететін негізгі фондтар  аталынады.....

Вложения в создание новых, реконструкцию, расширение и техническое перевооружение действующих основных фондов называется ....

27. Бағалы қағаздарға және қаржылық активтерге салымдар аталынады.....

Вложения в ценные бумаги и финансовые активы называются ....

28. Қаржылық және материалдық – техникалық ресурстар салымдары жаңа құрылыс, кеңейту, реконструкциялау және технологиялық қайта қаруландыру жолымен құрылуына және негізгі фондтардың өндіруіне әрекет ететін өндіріс  аталынады....

Вложения финансовых и материально-технических ресурсов в создание и воспроизводство основных фондов путем нового строительства, расширения, реконструкции и технического перевооружения действующего производства называются ....

29. Анықталған периодта  амортизациялық жарнаны  бөліп  шығарылған  өлшеміне қысқартылған, инвестицияның жалпы сомасы, көрсетеді.......

Сумма валовых инвестиций, уменьшенная на размер амортизационных отчислений в определенном периоде, представляет... ......

Инвестициялық қызметтің экономикалық мазмұны және Ресейдегі инвестициялық саясат

Экономическое содержание инвестиционной деятельности и инвестиционная политика в России

30. Инвестиция түрінде және оларды бүтіндей қолдануды  қамтамасыз ететін меншіктік, қарыздық және қатыстыру құралдарды  орындайтын салымдар, инвестициялық қызметтің субъектілері, аталынады.....

Субъекты инвестиционной деятельности, осуществляющие вложения собственных, заемных или привлеченных средствв форме инвестиций и обеспечивающие их целевое использование, называется.......

31. Инвестициялық процестің орындалуын іске асыруда үй шаруашылығы түріндегі қызмет нені түсіндіреді?

Что понимается под формой хозяйственной деятельности  по осуществлению инвестиционного процесса?

A) инвестициялық цикл -инвестиционный цикл;

B)инвестициялық  айналым -кругооборот инвестиций;

C)инвестициялық қызмет -инвестиционная деятельность;

D)инвестициялық саясат -инвестиционная политика.

32. Инвестициялық қызмет қандай ортадаөтіледі?

В какой сфере протекает инвестиционная деятельность?

A) көмек-услуг;

B)айналдыру –обращения;

C)материалдық өндіріс -материального производства;

D)материалдық емес өндіріс -нематериального производства.

33. Біздің мемлекетте инвестициялық қызмет реттеледі:

Инвестиционная деятельность в нашей стране регулируется:

A) РФ конституциясы -Конституцией РФ;

B)РФ азаматтық кодекс -Гражданским кодексом РФ;

C)Инвестиция және инвестициялық қызмет туралы РФ заңдары -Законами РФ об инвестициях и инвестиционной деятельности.

34. Потенциалды инвестициялық сұранысты мақсатты ұйымдастыратын, инвестициялық  айналым сатысын айтыңыз.

Назовите стадию кругооборота инвестиций, целью которой является формирование потенциального инвестиционного спроса.

A) табысты –доходная;

B)төлену және орны толуы -возмещения и окупаемости;

C)шығынды -затратная

35.Тізімнен инвестиция нарығының құрамындағы бөлігін таңдаңыз.

Выберите из списка составные части инвестиционного рынка.

A) инвестициялар  нарығы -рынок инвестиций;

B)инвестициялық тауарлар  нарығы -рынок инвестиционных товаров;

C)қаржылық нарығы -финансовый рынок;

D)ақша нарығы -денежный рынок.

36. Несие нарығының басты субъектісі кім болады?

Кто является главным субъектом кредитного рынка?

A) банкі -банк;

B)мемлекет -государство;

C)сақтандыру компаниясы -страховая компания;

D)зейнетақы қоры -пенсионный фонд;

E)инвестор(капитал салушы) -инвестор.

37. Бағалы қағаздар нарығының қай сегментіндеинвестициялық ресурстар  эмитенттерін  қатыстыруға болады?

На каком из сегментов рынка ценных бумаг происходит привлечение инвестиционных ресурсов эмитентами?

A) бағалы қағаздардың біріншілік нарығына -на первичном рынке ценных бумаг;

B)бағалы қағаздардың екіншілік нарығына -на вторичном рынке ценных бумаг;

C)бағалы қағаздардың біріншілік және екіншілік нарығына -на первичном и вторичном рынках ценных бумаг.

38. Инвестициялық тауарлардың нарығы қалай аталады?

Как называют рынок инвестиционных товаров?

A) екіншілік -вторичным;

B)біріншілік -первичным;

C)фондылық -фондовым.

39. Инвестициялар  көлемдері тура пропорцияда тәуелді:

Объемы инвестиций в прямой пропорции зависят от:

A) инфляция шапшаңдықтары -темпов инфляции

B)қарыз пайызының мөлшерлемесі -ставки ссудного процента

C)сақталынған ақшаның  меншіктік салмағының өзгерісі -изменения удельного веса сбережений

D)елімізде салық салу деңгейлерінде -уровня налогообложенияв стране

E) инвестициялар  рентабельділігі -рентабельности инвестиций

40.Таза инвестициялардың өздерін көрсетулері:

Чистые инвестиции представляют собой:

A) Белгілі периодтағы  барлық табыстардың көлемінен, осы периодтағы барлық шығындардың көлемінің азайтылуы – общий объем всех доходов за определенный период, уменьшенный на сумму всех расходов за тот же период;

B) Белгілі периодтағы барлық шығындардың көлемі – общий объем всех расходов за определенный период;

C) Белгілі периодтағы барлық инвестицияланған қаржылар көлемінен, амортизациялық  жарнаның азайтылуы – общий объем инвестируемых средств в определенном периоде, уменьшенный на сумму амортизационных отчислений;

D) Белгілі периодтағы инвестицияланған қаржылардың жалпы көлемі – общий объем инвестируемых средств в определенном периоде.

41.Таза инвестициялардың теріс сомасы ... сипаттайды:

Отрицательная сумма чистых инвестиций. характеризует:

A) экономикалық өсім -экономический рост;

B)өндірістік потенциалдың төмендеуі -снижение производственного потенциала;

C)экономикалық өсімнің қатыспауы -отсутствие экономического роста.

42.Таза инвестициялардың нөлдік сомасы . білдіреді:

Нулевая сумма чистых инвестиций означает:

A) экономикалық өсімнің қатыспауы -отсутствие экономического роста;

B)экономикалық өсу -экономический рост;

C)өндірістік потенциалдың төмендеуі-снижение производственного потенциала.

43. Таза инвестициялардың оң шамасы білдіреді:

Положительная величина чистых инвестиций означает:

A) экономикалық өсу -экономический рост;

B)өндірістік потенциалдың төмендеуі –снижение производственного потенциала;

C)экономикалық өсудің қатыспауы -отсутствие экономического роста.

44. Мемлекеттік бюджет қаржысы есебінде келесі капиталдық салымдар іске асырылады:

За счет средств государственного бюджета осуществляются следующие капитальные вложения:

A) өндірістік –производственные;

B)орталықтардырылған –централизованные;

C)техникалық қайта жабдықтау -техническое перевооружение;

D)орталықтандырылмаған  -нецентрализованные;

E)өндірістік емес –непроизводственные.

45.Инвестициялық қызмет субъектісі, кәсіп иесінің қызметі  объектілерге қаржылар   салатын, болуы:

Субъектом инвестиционной деятельности, вкладывающим средства в объектыпредпринимательской деятельности,  является:

A) капитал салушы –инвестор;

B)заказ беруші –заказчик;

C)инвестициялар  объектілерін  пайдаланушы -пользователь объектов инвестиций;

D)жұмыс атқарушы -исполнитель работ.

46. Инвестициялық қызмет субъектісі, келісім бойынша жұмыстар орындайтын,  болады:

Субъектом инвестиционной деятельности, выполняющим по договору работы, является:

A) реттеуші –подрядчик;

B) капитал салушыинвестор;

C)заказ беруші –заказчик;

D)инвестиция нәтижелерін пайдаланушы -пользователь результатами инвестиций.

47. Институционалдық инвесторлардың келесі түрлері бар:

Существуют следующие типы институциональных инвесторов:

A) зейнетақы қоры -Пенсионный фонд;

B)сақтандырулар компаниялары -Страховые компании;

C)Халық –Население;

D)Жабық түрдегі инвестициялар компаниялары -Инвестиционные компании закрытого типа;

E)Ашық түрдегі инвестициялар компаниялары -Инвестиционные компании открытого типа;

F)Өнеркәсіптік  кәсіпорны -Промышленные предприятия;

G)Коммерциялық банктар -Коммерческие банки.

48. Мемлекет инвестициялық қызметтерді жанама реттеу арқылы жүзеге асырады:

Косвенное регулирование инвестиционной деятельности государство осуществляет посредством:

A)инвестициялық қызметтердің дамуы үшін қолайлы шарттарды жасау -создания благоприятных условий для развития инвестиционной деятельности;

B)инвестициялық қызметтерге  мемлекеттің қатысулары -участия государства в инвестиционной деятельности.

49. Мемлекеттің инвестициялық қызметтерге тура қатысуы арқылы жасалады:

Прямое участие государства в инвестиционной деятельности заключается посредством:

A) Инвестициялық қызметтің дамуы үшін қолайлы шарттарды жасау -создания благоприятных условий для развития инвестиционной деятельности;

B)Инвестициялық жобаларды қаржыландыру және бекіту, істеу -разработки, утверждения и финансирования инвестиционных проектов.

50. Инвестициялық  субъектілер қызметтерінде  мемлекеттік билік органдарының әрекеттілігі (әрекетсіздігі) туралы сотқа  шағым  арыз беруге құқығы бар ма?

Имеют ли право обжаловать в суде действия (бездействие) органов государственной власти субъекты инвестиционной деятельности?

A) құқығы бар -имеют право;

B)құқығы жоқ -не имеют право.

51. Инвестициялық қызметте қоғамның құқықты мүшесі субъектілер бола ала ма?Могут ли физические лица быть субъектами инвестиционной деятельности?

A) бола алмайды -не могут быть;

B)бола алады -могут быть.

52. Инвестициялық қызметтерде кәсіпорын екі не одан да көп субъектілердің функцияларын қоса атқара  ала ма?

Может ли предприятие совмещать функции двух и более субъектов инвестиционной деятельности?

A) құқығы жоқ -не имеет право;

B)құқығы бар -имеет право.

53. Инвестициялауда, капиталдарды өсіру мақсатында және инвестордың  объектілерді басқаруға  қатысуымен орындалатыны, аталынады:

Инвестиции, осуществляемые с целью роста инвестируемого капитала и участия инвестора в управлении объектом инвестирования, называются:

A) портфельдіктер –портфельными;

B)туралар –прямыми.

Ивестициялық қызметтердің қаржылық деректері

Источники финансирования инвестиционной деятельности

54. Инвестицияларды қаржыландырудың  ұлттық деректері құрамына не кіреді?

Что входит в состав национальных источников финансирования инвестиций?

A) шетелдіктер -иностранные;

B)бюджеттіктер -бюджетные;

C)трансұлттықтар -транснациональные;

D)бюджетті еместер -внебюджетные.

55. Инвестордың меншіктік  қаражаттарына  қандай деректер  жатқызылады?

Какие источники относят к собственным средствам инвестора?

A) амортизациялық жарна -амортизационные отчисления;

B)таза пайда -чистая прибыль;

C)қатыстырылу  ресурстары –привлеченные ресурсы;

D)ғимараттар,  жабдық -здания, оборудование;

E)бюджеттіктер қаражаттары -бюджетные средства.

56. Алдымыздағы жылы капиталдық салымдардағы қажеттіліктерді қаржыландыру үшін, құрылыс айналымындағы қаражат  қалдықтарының 200 мың. тенгеге  (2%) төмендеуі қаражат сомасына  қалай әсер етеді?

Как повлияет снижение остатка оборотных средств в строительстве на 200 тыс. руб.  (2%) на сумму средств, необходимых для финансирования капитальных вложений в предстоящем году?

A) 200 мың тн- ге азайтылады -уменьшится на 200 тыс. руб.;

B)200 мың тн- ге көбейтіледі -увеличится на 200 тыс. руб.;

C)өзгермейді -не изменится;

D)2%-ға көбейтіледі -увеличится на 2 %;

E)2%-ға азайтылады -уменьшится на 2 %.

57. Жылдың басындағы  кредиттік  соңғы  қарызы бойынша  жылдың аяғында тұрақты пассивтардың жоспарланған қарыздарынан асыру нәтижесін анықтаңыз.

Определите результат превышения планируемых остатков устойчивых пассивов на конец года над фактическими остатками кредиторской задолженности на начало года.

A) құрылыста ішкі ресурстардың мобилизациялануы -мобилизация внутренних ресурсов в строительстве;

B)құрылыста ішкі ресурстардың қозғалмайтындығы -иммобилизация внутренних ресурсов в строительстве.

58. Қарыздар көздерін инвестициялауда қаржыландыруға не кіреді?

Что относится к заемным источникам финансирования инвестиций?

A) облигацияларды  шығару -выпуск облигаций;

B)қатыстырылу ресурстары -привлеченные ресурсы;

C)лизинг -лизинг;

D)факторинг -факторинг.

59. Лизинг деген не?

Что такое лизинг?

A) өзара талап сынағы -зачет взаимных требований;

B)ұзақмерзімді арендалардың түрі -форма долгосрочной аренды;

C)банкке қайта төлеу талаптарына жол беру -переуступка платежных требований банку.

60. Лизинг операцияларының түрлерін таңдаңыздар, олардың  шығарылуының тәуелді мерзімдеріне байланысты.

Выберите виды лизинговых операций, выделяемые в зависимости от их сроков.

A)рентинг(қысқа мерзімді жалға алу)-рентинг;

B) хайринг-хайринг;

C) лизинг-лизинг;

D) факторинг -факторинг;

E) форфейтинг -форфейтинг;

F) жылдам лизинг -оперативный лизинг.

61. Лизинг келісімінің негізгі субъектілерінің құрамына кімдер кіреді?

Кто входит в состав основных субъектов лизинговой сделки?

A) лизинг беруші-лизингодатель;

B)лизинг алушы -лизингополучатель;

C)құрал – саймандарды  жеткізіп беруші -поставщик оборудования;

D)несиелендіруші -кредитор;

E)сақтандыру компаниясы -страховая компания.

62. Төлеу талаптарына қайта жол беруге  байланысты,  делдалдық  қызмет қалай аталады?

Как называется посредническая деятельность, связанная с переуступкой платежных требований?

A) инкассациялауөлеуге әкелу) -инкассирование;

B)несиелеу -кредитование;

C)қаржыландыру -финансирование;

D)лизинг -лизинг;

E)факторинг -факторинг.

63. Инвестициялаудың қосымша деректерінің қатыстырылу нәтижелілігі қандай көрсеткіш көмегімен анықталады?

С помощью какого показателя определяется эффективность привлечения дополнительных источников инвестирования?

A) капиталдың құны өлшенген орта мәні -взвешенной средней стоимости капитала;

B)капиталдың құны маржиналған -маржинальной стоимости капитала;

C)меншіктік капиталды пайдалануының нәтижелілігі -эффективности использования собственного капитала;

D)таза келтірілген  құн -чистой приведенной стоимости.

64. Инвестордың заемдық қаржылық құралдары:

Заемные финансовые средства инвестора:

A) банктердің несиелері -банковские кредиты;

B)мемлекеттік және жергілікті бюджеттерден қаржы бөлу -ассигнованияиз государственных и местных бюджетов;

C)акцияларды сатудан, алынатын қаржы -средства, получаемые от продажи акций;

D)облигациялардың қарыздары -облигационные займы;

E)пайлар жарнасын төлеу  -паевыевзносы

65. Инвестордың меншіктік қаржылық ресурстары:

Собственные финансовые ресурсы инвестора:

A)пайлар жарнасын төлеу -паевые взносы;

B)облигациялардың қарыздары -облигационные займы;

C)пайда –прибыль;

D)акцияларды сатудан, алынатын қаржы –средства, получаемые от продажи акций;

E)шаруашылықтың ішкі резевтары -внутрихозяйственные резервы;

F)амортизациялық жарна -амортизационные отчисления

66. «Қосуларға» қолданылатын қаржылаудың ішкі деректеріне жатқызады:

К "плюсам" использования внутренних источников финансирования относят:

A) мүліктік кепілдік немесе сәйкес келетін кепілдікке салынған нәрсе қажеттілігі -необходимость предоставления соответствующих гарантий или залога имущества;

B)қаражатты қолданғаны үшін қарыздық пайызды төлеуді қажет етпейді -не требуется уплаты ссудного процента за использование средств;

C)қатыстырылудың өлшеулі көлемі -ограниченный объем привлечения;

D)компанияны басқару қызметінің бөлігін жоғалту -частичную потерю управления деятельностью компании;

E)инвестициялық қызметті тиянақты  сырттай бақылау -тщательный внешний контроль за инвестиционной деятельностью;

F)төлеуге мүмкіндігі жоқ тәуекелдікте заттай түсуіне және олардың қолданылуы барысында кәсіпорнының банкротқа ұшырауы -существенное снижение риска неплатежеспособности и банкротства предприятия при их использовании;

G)қатыстырылудың жылдамдығы және қарапайымдылығы -простоту и быстроту привлечения;

H)қатыстырылудың күрделілігі жәнедайындау-сложность привлечения и оформления;

I)басқаруды толық сақтау кәсіпорнының бастапқы құрылтайшыларының қолдарында -полное сохранение управления в руках первоначальных учредителей предприятия;

J)қатыстырылудың жеткілікті ұзақтылық мерзімі -достаточно продолжительный период привлечения.

67. Инвестицияны қаражаттандыру деректерінде заемдық тапшылықтарды пайдалануды санаулары:

Недостатками использования заемных источников финансирования инвестиций считают:

A)инвестициялық қызметті тиянақты сырттай бақылау -тщательный внешний контроль за инвестиционной деятельностью;

B)инвестициялық қызметтің  кеңейтілудегі маңыздылық мүмкіндігі және қатыстырылудың шектелулер көлемі -ограничены объем привлечения и возможности существенного расширения инвестиционной деятельности;

C)қатыстырылудың қажеттілігін пайдалануға беру -необходимость предоставления  привлечения;

D)қарыздық пайызды төлеудің қажеттілігіне байланысты инвестициялық қызметте пайданың бөлігін жоғалту -потеря части прибыли от инвестиционной деятельности в связи с необходимостью уплаты ссудного процента;

E)төлеуге мүмкіндігі жоқ тәуекелдікте заттай түсуіне және олардың қолданылуы барысында кәсіпорнының банкротқа ұшырауы -существенное снижение риска неплатежеспособности и банкротства предприятия при их использовании.

68. Капиталдың үйлесімді құрылымдарын анықтау үшін келесі көрсеткіштерге  сенеді:

Для определения оптимальной структуры капитала рассчитывают следующий показатель:

A) таза қазіргі құны -чистую настоящую стоимость;

B)капиталдың маржиналды  құны -маржинальную стоимость капитала;

C)табыстың ішкі мөлшерлемесі -внутреннюю ставку доходности;

D)бета – коэффициенті -коэффициент – бета;

E)портфельдік  инвестицияның табыс нормасы -норму доходности по портфелю инвестиций.

69. Инвестициялық қызметтерді қаржыландырудың негізгі әдістері:

Основные методы финансирования инвестиционной деятельности:

A)МВФ несиелері -кредиты МВФ;

B)өздікқаржыландыру –самофинансирование;

C)дисконттылау –дисконтирование;

D)акциялау –акционирование;

E)несиелі қаржыландыру -кредитное финансирование;

F) франчайзинг -франчайзинг;

G) лизинг – лизинг;

H) мониторинг – мониторинг;

I) аралас қаржыландыру - смешанное финансирование.

70. Ірімасштабты нақты инвестицияларды жүзеге асыру үшін әдетте  қолданылады:

Для реализации крупномасштабных реальных инвестиций обычно используется:

A)аралас қаржыландыру -смешанное финансирование;

B)несиелі қаржыландыру -кредитное финансирование;

C) лизинг – лизинг;

D)толық өздікқаржыландыру -полное самофинансирование;

E)акциялау –акционирование.

71. Ипотекалық несиені қамтамасыз етудің кепілдік түрлерін көрсетіңіз:

Выделите виды залогового обеспечения ипотечного кредита:

A)Жер –Земля;

B)Құрылыс объектілері -Строительные объекты;

C)Тұтынушылық тауарлары -Потребительские товары;

D)Көліктік құралдар -Транспортные средства.

72. Ипотека туралы келісім  ережелерді орындаумен қорытынды жасау, бекітілген:

Договор об ипотеке заключается с соблюдением правил, закрепленных в:

A)Азаматтық кодекс -Гражданский кодекс;

B)ФЗ «РФ-да инвестициялық қызметтер туралы» -ФЗ "Об инвестиционной деятельности в РФ";

C) Конституция -Конституция;

D)Салық кодексы -Налоговый кодекс.

73. Капиталдық салымдардың түрлерін көрсетіңіздер, қайсысы ең кіші мерзімде орнын толықтырады:

Выделите виды капвложений, которые имеют наименьший срок окупаемости:

A) техникалық қайта жабдықтау -техническоеперевооружение;

B)жаңа құрылыс -новое строительство;

C) реконструкциялау –реконструкция;

D)мәдениетті – тұрмыстық құрылыс -культурно-бытовое строительство;

E)кеңейту –расширение.

74. Инвестор қатыстырған қаржылық қаражаттарын құрайды

Привлеченные финансовые средства инвестора составляют

A) банктік несиелер -банковские кредиты;

B)акцияларды сатудан түсетін қаржы -средства от продажи акций;

C)облигациялардың қарыздары-облигационные займы;

D)бюджеттік несиелер -бюджетные кредиты;

E)заңды және жеке тұлғалардың жарналы және басқа  салымдары -паевые и иные взносы юридических и физических лиц;

F)мемлекеттік және жергілікті бюджеттерден қаржы бөлу -ассигнования из государственных и местных бюджетов.

75. Капиталдық салымдарды қаржылау көздеріне қажеттілік құрылыстағы ішкі ресурстардың мобилизациясы қалай өзгертеді:

Как мобилизация внутренних ресурсов в строительстве изменяет потребность в источниках финансирования капитальных вложений:

A) көбейтеді –увеличивает;

B)азайтады –уменьшает.

76. Капиталдық салымдарды қаржылау көздеріне қажеттілік құрылыстың ішкі ресурстарының иммобилизациясы (қозғалмайтындығы) қалай өзгертеді?

Как иммобилизация внутренних ресурсов стройки изменяет потребность в источниках финансирования капитальных вложений?

A) көбейтеді –увеличивает;

B)азайтады –уменьшает;

C)өзгермейді -не изменяет.

Инвестициялық  шешімдерді қабылдау: инвестициялық жобаларды сұрыптау және талдау

Принятие инвестиционных решений: отбор и анализ инвестиционных проектов

77.Бояп тастау  принципіне  байланысты, не...

Принцип замазки связан с тем, что…

A) бұрынғы шешімдер және  шығындар инвестициялық жобаға қатысушылардың бостандықтарын бөгеп қозғалтпаушылыққа және оны іске асыруды тежейді -предыдущие решения и расходы сковывают свободу участников инвестиционного проекта по мере его реализации;

B)жобаның табиғи, материалды және ақшалай бағалауларыбір-бірінің кемшіліктерін толықтыруға бейімделген - натуральные, материальные и денежные оценки проекта призваны компенсировать недостатки друг друга;

C)кезкелген жобада жоспарланбаған шығындар табылады,  ішкі және сыртқы резервтер арқылы  іске асырылатыны  -в любом проекте найдутся незапланированные расходы, которые принято осуществлять за счет внутреннего или внешнего резерва.

78. Аталынған  шығындардың қайсысын бейімделгендерге жатқызуға болады?

Какие из перечисленных издержек  можно отнести к адаптационным?

A) кадрларды қайта даярлау –переподготовка кадров;

B)жұмысшылардың және қызметкерлердің  еңбек ақысы –заработная плата рабочих и служащих;

C)шикізаттарды және материалдарды сатып алу –приобретение сырья и материалов;

D)контрактыны бұзуы  бойынша айып төлеу –неустойки по расторгаемым контрактам;

E)контрактының жағдайларын бұзғаны үшін айыппұл төлеу–штрафы за нарушение условий контрактов.

79. q-принципінің іске асыруының дәрежесі неге байланысты?

От чего зависит степень применимости q-принципа?

A) мемлекеттік реттеу деңгейіне -уровня государственного регулирования;

B)инфляциялар–инфляции;

C)өндіріс құрылымдары –структуры производства;

D)салалардың өзара интеграциялану дәрежесі –степени взаимной интеграции отраслей.

80. Инвестицияның эффектілігін бағалауда талдаудың негізгі объектісі болып не табылады?

Что является основным объектом анализа при оценке эффективности инвестиций?

A) таза ағымдағы ақша қаржылары  –чистый приток денежных средств;

B)таза пайда –чистая прибыль;

C)ақша ағыны –денежный поток;

D)жалпы пайда –валовая прибыль;

E) баланстық қорытынды –итог баланса.

81. Инвестиция бағасының қажеттілігіне интегралдық әдісті  қолдану неменеге  байланысты?

С чем связана необходимость применения интегральных методов оценки инвестиций?

A) түсімді алудың бірнеше деректерінің бар болуы –с наличием нескольких источников получения выручки;

B)уақыт бойынша ақшалай қаржылардың  әртүрлі бағалылығы –с различной ценностью денежных средств во времени;

C)шетелдік валюталық операцияның  бар болуы кәсіпорнында-атқарушылық қызметінің  мүмкін болуы –с возможным наличием в деятельности предприятия-исполнителя операций в иностранных валютах;

D) Ресей интеграциясының әлемдік қоғамдастықта тереңдетілуі–с углубляющейся интеграцией России в мировое сообщество.

82. Дисконттау мөлшерлемесінің артуы таза ағымдағы құнға қалай әсер етеді?

Как повлияет на чистую текущую стоимость увеличение ставки дисконтирования?

A) ол артады –онаувеличится;

B)ол азаяды –она уменьшится;

C)ол өзгермейді –она не изменится.

83. Егер ақша ағыны бірінші жоба бойынша: 1 жыл – (-1 млн.руб.), 2 жыл – (2 млн.руб), 3 жыл – (3 млн.руб.), ал екінші жоба бойынша  соған сәйкес – (-1 млн.руб.), (2 млн.руб.), (1 млн.руб.) болса, онда берілген жобалардың қайсысы эффективті болады? Дисконттау мөлшерлемесі 10%.

Оцените какой из проектов будет более эффективен, если денежный поток по первому проекту: 1 год – (-1 млн. руб.), 2 год – (2 млн. руб.), 3 год – (3 млн. руб.), а по второму – (-1 млн. руб.), (2 млн. руб.), (1 млн. руб.) соответственно. Ставка дисконтирования 10 %.

A) бірінші –первый;

B)екінші –второй;

C)олардың эффективтілігі бірдей –их эффективность одинакова.

84. NPV формуласындағы дисконттау  көбейткіші  неге тең?

Чему равен дисконтный множитель в формуле NPV?

A) i;

B) 1+i;

C) 1/(1+i);

D) (1+i)t;

E) 1/(1+i)t.

85.Инвестициялық жобаның рентабельді индексінің минималды мәні қандай?

Каково минимальное значение индекса рентабельности инвестиционного проекта?

A)1;

B) 0;

C) 0,5.

86. Инвестициялық жобаның эффективтілігінің бағасы бойынша табыстылықтың ішкі нормасын салыстыру қандай көрсеткішпен жасалады?

С какими показателями может производиться сравнение внутренней нормы доходности при оценке эффективности инвестиционного проекта?

A) барьерлі мөлшерлемемен –барьерной ставкой;

B)тәуекелдіксіз мөлшерлемемен -безрисковой ставкой;

C)инфляциялық индексімен –индексом инфляции;

D)рентабельділік индексімен –индексом рентабельности;

E)альтернативті салым мөлшерлемесімен –ставкой по альтернативным вложениям.

87. Тәуекелдік баға  әдістерінің негізгі топтарын атаңыз:

Назовите основные группы методов оценки риска.

A)экономико-математикалық –экономико-математические;

B)аналитикалық –аналитические;

C)эвристикалық –эвристические;

D)синтетикалық –синтетические.

88. Келесі көрсеткішітердің қайсысы тәуекелдік бағасында  негізгі болып табылады?

Какой из следующих показателей является основным при оценке риска?

A) ықтималдық –вероятность;

B)ортаквадраттық ауытқу –среднеквадратическое отклонение;

C)тәуекелдіктегі мәні-  значение в риске-valueatrisk (VAR).

89. Инвестициялық жобалардың  бағасының жай әдістеріне келесі көрсеткіштерді есептеу  қайсысына  қатысты?

К простым методам оценки инвестиционных проектов относят расчет следующих показателей:

A) жобаның рентабельділік индексі –индекс рентабельности проекта;

B)пайданың қарапайым нормасы –простая норма прибыли;

C)таза қазіргі құны –чистая настоящая стоимость;

D)салымдардың орнын толықтыру мерзімі -срок окупаемости вложений;

E)табыстың ішкі нормасы -внутренняя норма доходности.

90.Келесі көрсеткіштердің қайсысын инвестициялық жобалар бағасының күрделі әдістеріне жатқызады:

К сложным методам оценки инвестиционных проектов относят расчет следующих показателей:

A) жобаның рентабельділік индексі -индекс рентабельности проекта;

B)пайданың қарапайым нормасы  -простая норма прибыли;

C)таза қазіргі құны -чистая настоящая стоимость;

D)салымдардың орнын толықтыру мерзімі -срок окупаемости вложений;

E)табыстың ішкі нормасы -внутренняя норма доходности.

91. Егер инвестициялық тәуекелдікте қалай  көрсетілсе, онда  кәсіпорнында солай банкроттық жүреді:

Банкротство предприятия происходит, если инвестиционный риск проявляется, как:

A) экологиялық –экологический;

B)жүйелік  –систематический;

C)қауіптілік –катастрофический;

D)сын(өте қиын)критический;

E)саяси –политический;

F)мүмкін  –допустимый.

92. Жүйелік (нарықтық) тәуекелдік келесі белгілерімен  сипатталады:

Систематический (рыночный) риск характеризуется следующими признаками:

A) жеке кәсіпорны үшін дербес оқиғаларды  шақыру -вызывается частными событиями для отдельных предприятий;

B)диверсификациялауды  жою  мүмкін емес -не может быть устранен диверсификацией;

C)салымдардың диверсификациясының азайтылуы мүмкін -может быть уменьшен диверсификацией вложений;

D)инвестициялаудың объектілерін таңдағанда оның пайда болу факторларына инвестор әсер етпейді -инвестор не может повлиять на факторы его возникновения при выборе объектов инвестирования.

93. Өзгеше тәуекелділік келесі белгілермен сипатталады:

Специфический риск характеризуется следующими признаками:

A) эффективті басқаруинвестициялық портфельмен және диверсификациялаумен азайтылуы мүмкін емес –не может быть уменьшен диверсификацией и эффективным управлением инвестиционным портфелем;

B)тұтас нарыққа ықпал жасау сыртқы оқиғалармен анықталады -определяется внешними событиями, воздействующими на рынок в целом.

94. Жобалар,бір уақытта орындалуға  қабылданулары мүмкін болатыны, аталынылады:

Проекты, которые могут быть приняты к исполнению одновременно, называются:

A) альтернативтілер –альтернативными;

B)комплиментарлы (өзаратолықтырушы) -комплиментарными (взаимодополняющими);

C)тәуелсіз –независимыми;

D)орнын баса тұру –замещающими.

95.Инвестициялық жобалардың эффектілік бағасының көрсеткіштері, уақытша ақшаның бағасына негізделгені аталынады:

Показатели оценки эффективности инвестиционных проектов, основанные на временной оценке денег называются:

A) күрделі (динамикалық немесе интегралды) -сложными (динамическими или интегральными);

B)қарапайым (статикалық) -простыми (статическими).

96. Орнын толтыру  периоды – бұл:

Период окупаемости - это:

A) инвестициялық цикл -инвестиционный цикл;

B)жобаны іске асыру мерзімі -срок реализации проекта;

C)шығындар мен табыстардың теңестірілу, периодтары -период, когда затраты сравняются с доходом.

97. Дисконтталу коэффициенті қолданылуы үшін:

Коэффициент дисконтирования применяется для:

A)пайда өсуін есептеу -расчета увеличения прибыли;

B)болашақ түсімді  бастапқы инвесторлау құнына әкелу -приведения будущих поступлений к начальной стоимости инвестирования;

C)салықтар шамаларын  есептеу -расчета величины налогов.

98. Инвестиция сферасында кәсіптік-жоспар қандай мақсатпен жасалынады

В инвестиционной сфере бизнес-план разрабатывается с целью

A) инвестициялық жобаның жүзеге асырылу мұмкіндігін негіздеу -обоснования возможности реализации инвестиционного проекта;

B)жарнамалар –рекламы;

C)өндірісті  болжаушылар -прогнозирования производства.

99. Табысты жобаның рентабельдік инвестициясының индексі болуға тиісті

Индекс рентабельности инвестиций успешного проекта должен быть:

A) 0-ге тең –равен 0;

B)1,0-ден артық –больше 1,0;

C)1,0-ден кем –меньше 1,0.

100. Табысты жобаның таза ағымдық құны болуы керек

Чистая текущая стоимость успешного проекта должна быть:

A) 0-ден артық –больше 0;

B)0-ге тең –равна 0;

C)0-ден кем  –меньше 0.

101. Инвестициялық жобаның  ішкі табыстылық нормасы

Внутренняя норма доходности инвестиционного проекта:

A) дисконттаудың мөлшерлемесіне байланысты –зависит от ставки дисконтирования;

B)дисконттаудың мөлшерлемесіне байланысты  емес –не зависит от ставки дисконтирования;

C)дисконттаудың мөлшерлемесіне тең, таза ағымдық құны  0-ге тең болады –равна ставке дисконтирования, при которой чистая текущая стоимость – 0.

102. Жобаға мемлекеттің қатысуы

Участие государства в проекте:

A) оның инвестициялық қызығулығын жоғарылатады -повышает его инвестиционную привлекательность;

B)оның инвестициялық қызығулығын төмендетеді -снижает его инвестиционную привлекательность;

C)лицензиялаумен шектеледі –ограничивается лицензированием.

103. Жоба құнын таза ағымдық шамаларды  анықтайтын, негізгі параметрлері

Основные параметры, определяющие величину чистой текущей стоимости проекта:

A) дисконттау мөлшерлемесі –ставка дисконтирования;

B)орнын толықтыру мерзімі -срок окупаемости;

C)жобаның табыстылығы –доходность проекта;

D)таза ақша ағыны -чистый денежный поток;

E)қаржыландырудың(заемдық) қарыздық көздерінің құны -стоимость заемных источников финансирования.

104.Инвестициялық жобаны жүзеге асырудан алынған, уақыт периодында, инвестицияның табыстар есесінің қайтарылуы,   аталынылады ....

Период времени, в течение которого инвестиции будут возвращены за счет доходов, полученных от реализации инвестиционного проекта, называется ....

Капиталдық салымдардың қаржылау принциптері және шарттары, ұйымы

Организация, принципы и условия финансирования капитальных вложений

105.Эксплуатацияға негізгі қор болатын және қажетті өндірістік қуатты енгізуге барлық құрылыс-монтаждық жұмыстардың көлемін жүзеге асырушы, фирмалардың және ұйымдардың жүйесі қалай аталады?

Как называется система организаций и фирм, осуществляющих весь объем строительно- монтажных работ, необходимых для ввода производственных мощностей и основных фондов в эксплуатацию?

А) Капиталдық салымдарды қаржыландыру реті –порядком финансирования капитальных вложений;

B)құрылыс кешенімен -строительным комплексом;

C)капиталды құрылыспен -капитальным строительством;

D)инвестициялық кешенмен -инвестиционным комплексом.

106. Құрылыс өнімдерінің тауар айналым ерекшеліктері немен көрсетіледі?

В чем заключается специфика кругооборота строительной продукции как товара?

A) айналым саласынан өндіріс саласына ауыстырушылық –в перемещении из сферы обращения в сферу производства;

B) өндіріс саласынан айналым саласына ауыстырушылық –в перемещении из сферы производства в сферу обращения;

C)мынау  сфералардың орнын баса тұру –в замещении этих сфер.

107. Құрылыстың қандай әдісі бойынша объектіні салу өзіндік күшпен жүзеге асырылады?

При каком способе строительства возведение объекта осуществляется собственными силами?

A) шаруашылық әрекеті -при хозяйственном;

B)мердігерлік әрекеті -при подрядном;

C)«кілт астында» -«под ключ»;

D)орталықтандырылған әрекет -при централизованном.

108. Егер құрылыс заказ беруші күшімен жүзеге асырылса, онда  құрылыс әдісі  қалай аталады:

Если строительство ведется силами заказчика, то такой способ строительства называется:

A)мердігерлікподрядным;

B)шаруашылық –хозяйственным.

109. Егер құрылыста мердігерлік келісімі, құрылысты үйлестіретін,  заказ беруші мен бір мердігерлік арасында тұжырымдалынса , онда бұл келісім қалай аталады?

Если договор подряда на строительство заключается заказчиком  с одним подрядчиком, который координирует строительство, то такой договор называется

A)мемлекеттік контракт –государственный контракт;

B) мердігерліктіңбас  шарты -генеральный договор подряда;

C)субмердігерлік шарт  -субподрядный договор;

D)алдын ала жасалатын шарт  (ниет туралы хаттама) –предварительный договор (протокол о намерениях).

110. Егер құрылыс бюджеттік қаржы бөлу арқылы жүзеге асырылса, онда бұл мемлекеттік заказ беруші мен мердігерлік арасында келесі шарт  жүргізіледі:

Если строительство осуществляется за счет бюджетных ассигнований, то между государственным заказчиком и подрядчиком заключается следующий договор:

A) мердігерліктің   жай  шарты –простой договор подряда;

B) мердігерліктің  бас шарты  -генеральный договор подряда;

C)мемлекеттік контракт -государственный контракт;

D)алдын ала жасалатын шарт  (ниет туралы хаттама)предварительный договор (протокол о намерениях).

111. «Тендер» деген не?

Что называется «тендером»?

A)сауда заттарын және коммерциялық жағдайларды сипаттайтын, құжаттар жинағы -комплект документации, характеризующий предмет торгови коммерческие условия;

B)тәуелсіз жоғары біліктілікті мамандардан тұратын, комитет –

комитет, созданный из независимых высококвалифицированных специалистов;

C)саудаларды жүргізетін процедура -процедура проведения торгов.

Капиталдық салымдарды несиелеу ұйымы

Организация кредитования капитальных вложений

112. Инвестициялық жобаларды қаржыландыру жүйесіне кіреді:

Система финансирования инвестиционных проектов включает:

A)қаржыландыру деректері-источники финансирования;

B)несиелеу деректері -источники кредитования;

C)қаржыландырудың ұйымдық формалары -организационные формы финансирования;

D)қаржыландырудың субъектілері -субъекты финансирования.

113. Инвестицияны қаржыландыру әдісі акционерлеу ретінде қолданылады:

Акционирование как метод финансирования инвестиций используется:

A)Үлкен емес нақты инвестициялық жобаларды іске асыру үшін, сонымен қатар инвестицияларды  қаржыландыру үшін -для реализации небольших реальных инвестиционных проектов, а также для финансирования инвестиций;

B)Инвестициялаудың барлық формалары мен түрлері үшін -для всех форм и видов инвестирования;

C)Инвестициялық қызметтің салалық немесе аймақтық диверсификациясы арқылы ірі масштабты нақты инвестицияларды іске асыру үшін -для реализации крупномасштабных реальных инвестиций при отраслевой или региональной диверсификации инвестиционной деятельности.

114. Құрылыста ішкі ресурстардымобилизациялау (иммобилизациялау) өлшеміне ықпал жасайды:

На размер мобилизации (иммобилизации) внутренних ресурсов в строительстве влияют:

A) құрылыста несиелік қарыздың өзгеруі -изменение кредиторской задолженности в строительстве;

B) қаржы  шамасы, құрылысқа бөлініп шығарылуы  бюджеттік қаражат есебінен -размер ассигнований, выделяемых стройке за счет бюджетных средств;

C)банктердің несиелер өлшемінің өсуі (төмендеуі) -увеличение (уменьшение) размера банковских кредитов;

D)құрылыста айналымдағы құралдар қалдықтарының өсуі (төмендеуі) -увеличение (уменьшение) остатков оборотных средств в строительстве.

115. Өнеркәсіптік табыс бөлігін алуымен компенсацияланатын, инвестициялық қызметтің қай формасының  жоғарыланған тәуекелдіктің бары  сипатталады?

Для какой формы инвестиционной деятельности характерно наличие повышенных рисков, компенсируемых получением части предпринимательского дохода?

A)инвестициялық несиелеу -инвестиционное кредитование;

B)одақтық жобалауды қаржыландыру -корпоративное проектное финансирование;

C)банктік жобалауды қаржыландыру -банковское проектное финансирование.

116. Қандай кескін үзіліссіз инвестициялық несиелеуге  байланысты?

Какая черта неразрывно связана с инвестиционным кредитованием?

A)жоғарыланған тәуекелдік -повышенный риск;

B)пайыздық мөлшерлеменің жоғарыланған деңгейі -повышенный уровень процентных ставок;

C)ұзақмерзімді сипатталу -долгосрочный характер;

D)қысқамерзімді сипатталу -краткосрочный характер.

117. Несиелік құжаттар пакетіне не кіреді?

Что включает в себя пакет кредитных документов?

A)несиелік шарттың қосымшасы -кредитный договор с приложениями;

B)қамтамасыздандыратын  құжаттар -документы по обеспечению;

C)қарыздың түріне және мақсатты белгіленулерге сәйкес өзіндік құжаттар -специфические документы согласно целевому назначению и виду ссуды;

D)төлемдік – есептік құжаттар -платежно-расчетные документы;

E)несиені алуға  мәлімдеме -заявку на получение кредита.

118.Осы ұғымдардың қайсысы кең мағыналы болып саналады?

Какое из понятий является наиболее широким?

A) кепілдік -залог;

B)аманат -заклад;

C)ипотека –ипотека.

119. Лизингтік төлемдерге  кіретіндер...

Лизинговые платежы включаются в...

A) жабдықтар құны -стоимость оборудования;

B)лизинг беруші өнімінің өзіндік құны -себестоимость продукции лизингодателя;

C)жабдықтауға шығарылатын өнімнің құны -стоимость выпускаемой на оборудовании продукции;

D)лизинг алушы өнімінің өзіндік құны -себестоимость продукции лизингополучателя.

120.Аренданың мерзімі өтуі бойынша лизингалушы мүмкін....

По истечению срока аренды лизингополучатель может...

A) жабдықтарды қайтаруы -вернуть оборудование;

B)аренданың мерзімін ұзартуы -продлить срок аренды;

C)басқа қолданушыға құрал – жабдықты тапсыруы -сдать оборудование другому пользователю;

D)құрал – жабдықты сатып алуы -выкупить оборудование;

E)құрал – жабдықты ұзартуы  -продлить оборудование.

121. Қаржылық лизинг сипатталады, лизингтік мүлік уақытша қолдануға берілетін   мерзімімен, жалғастыратын  мерзімге жақындайды...

Финансовый лизинг характеризуется тем, что срок, на который передается лизинговое имущество во временное пользование, приближается по продолжительности к сроку...

A) лизингалушыға құрал – жабдықтарды жеткізіп тұрушылық  -поставки оборудования к лизингополучателю;

B)құрал – жабдықтарды пайдалануы -эксплуатации оборудования;

C)лизингілік төлеулер -лизинговых платежей;

D)барлық мүлік құнының амортизациясы -амортизации всей стоимости имущества.

122. РФ лизинг туралы заңына сәйкес аталынған обьектілердің ішінен қайсысы лизингтің обьектісіне  кірмейді...

Что из перечисленных объектов не относится к объектам лизинга в соответствии с Законом о лизинге РФ...

A)мекемелер –здания;

B)автокөліктер –автомобили;

C)жер бөлімшелері  -земельные участки;

D)құрал – жабдықтар –оборудование;

E)шағын өзендік қайықтар -речные судна;

F)тауарлық – материалдық құндылықтар -товарно-материальные ценности;

G)табиғаттық ресурстар -природные ресурсы.

123.«Лизинг туралы» заңы бойынша лизингтің келісім – шарт жағынан  міндеттерді қоса атқара  алмайды:

По закону "О лизинге" стороны договора лизинга не могут совмещать обязанности:

A) лизингберуші және лизингалушы -лизингодателя и лизингополучателя;

B)лизингберушіні және лизинг нәрселерін  жеткізуші-поставщика предмета лизинга и лизингодателя;

C)несие беруші және лизингалушы -кредитораилизингополучателя;

D)несие беруші және лизингберуші -кредитора и лизингодателя.

124. Ерте өсімнің кезеңі немен сипатталады?

Чем характеризуется этап раннего роста ?

A) қаржылық құралдарға жоғары қажеттілік -высокая потребность в финансовых средствах;

B)үлкен емес қаржылық құралдар -небольшие финансовые средства;

C)өнімнің нарықтық бағасы шығарылады -производится рыночная оценка продукции;

D)капиталдың азғантай өсімі -незначительный прирост капитала.

Бағалы қағаздардағы инвестициялар. Инвестициялық портфель

Инвестиции в ценные бумаги. Инвестиционный портфель

125. Қаржыландыру кезіндегі бағалы қағаздарды таңдаудың негізгі 3 критериясын атаңыз.Назовите 3 основных критерия выбора ценных бумаг при инвестировании.

A) табыстылық -доходность;

B) инфляция -инфляция;

C)тәуекел -риск;

D)нарық көлемі -объем рынка;

E)өтімділік -ликвидность.

126. Нарықтық пайыздық мөлшерлеменің өсуі кезінде бағалы қағаздар курсында не болады?Что происходит с курсом ценной бумаги при увеличении рыночных процентных ставок?

A)көбейтіледі -увеличивается;

B)азайтылады -уменьшается;

C)өзгеріссіз қалады -остается без изменения.

127. Нақты инвестиция эффектілігінің қай келтірілген көрсеткіштері бағалы қағаздың толық табыстылығына  эквивалентті болады?

Какому из приведенных показателей эффективности реальных инвестиций эквивалентна полная доходность ценной бумаги?

A) NPV;

B) PI;

C) PP;

D) IRR.

128.Техникалық талдау қандай бастапқы алғы шартқа  негізделеді?

На каких исходных предпосылках базируется технический анализ?

A)бағалардың өзгеруі инерцияға икемденеді -изменение цен обладает инерцией;

B)кәсіпорнының ішкі құны бар - предприятие имеет внутреннюю стоимость;

C)бағалар өзгеруінің моделі қайталанылады -модели изменения цен повторяются;

D)ішкі құн эмитент қызметі туралы берілгендерін талдау жолымен анықталуы мүмкін -внутренняя стоимость может быть определена путем анализа данных о деятельности эмитента;

E) нарықтық бағада барлық ақпарат сақталады -вся информация содержится в рыночной цене.

129. Бағалы қағаздардың маңызды талдағышы инвестициялық тартымдылық бағасының басты  құралы?

Каков главный инструмент оценки инвестиционной привлекательности ценных бумаг фундаментальным аналитиком?

A)инерцияның осцилляторы -осциллятор инерции;

B)салыстырмалы күштерінің индексі -индекс относительной силы;

C)акцияға  табыс(EPS) -доход на акцию (EPS);

D) бағаның акция табысына(P/E) қатынасы -отношение цены к доходу на акцию (P/E);

E)жинақталу/жинақталмау индикаторы(MACD) -индикатор схождения/расхождения (MACD).

130. Бағалы қағаздар портфелінің диверсификациясы қандай мақсатпен өткізіледі?

С какой целью проводится диверсификация портфеля ценных бумаг?

A) табыстың өсуі үшін -для увеличения дохода;

B)салымдар өтімділігін жоғарылату үшін -для повышения ликвидности вложений;

C)тәуекелді төмендету үшін -для снижения риска.

131. Инвестициялық көкжиекті басқарудың қандай стратегиясы  инвестордан ең жоғары  біліктілігін  талап  етеді?

Какая стратегия управления инвестиционным горизонтом требует наибольшей квалификации от инвестора?

A)қысқамерзімді акцент -краткосрочного акцента;

B)ұзақмерзімді акцент -долгосрочного акцента;

C)пайыздық күтілімдер -процентных ожиданий;

D)салымдардың бірқалыпты үлестіруі -равномерного распределения вложений;

E)«штангалар» -«штанги».

132.Қай коммерциялық банктар  аталынған бағалы қағаздарға  өз ақшалай қаражаттарын  салуға құқығы жоқ?

В какие из перечисленных ценных бумаг коммерческие банки не имеют права вкладывать свои денежные средства?

A) акциялар -акции;

B)облигациялар -облигации;

C)депозиттық сертификаттар -депозитные сертификаты;

D)жинақтық сертификаттар -сберегательные сертификаты;

E)опциондар -опционы.

133. Бағалы қағаздарға салымдарды іске  асыруу үшін  банкқа қандай лицензия қажет?

Какая лицензия требуется банку для осуществления вложений в ценные бумаги?

A)нарықтағы бағалы қағаздардың кәсіптік қатысушыларын -профессионального участника рынка ценных бумаг;

B)инвестициялық компанияны -инвестиционной компании;

C)ешқандай -никакая.

134. Тіпті лицензия негізінде коммерциялық банк бағалы қағаздар нарығында да қай қызмет түрін орындай алмайды?

Какой вид деятельности на рынке ценных бумаг коммерческий банк не может осуществлять даже на основании лицензии?

A)дилерлік -дилерскую;

B)брокерлік -брокерскую;

C)депозиттік -депозитарную;

D)клиринговтік -клиринговую;

E)биржа қызметі -деятельность биржи.

135. Ақшалай қаражаттың  қайтарымды ағыны облигацияны иеленуден өзіне қосатыны:

Возвратный поток денежных средств от владения облигациями включает в себя:

A) амортизациялық жарна -амортизационные отчисления;

B)дивиденттерді –дивиденды;

C)пайыздарды –проценты;

D)өтеу мерзіміндегі құны -стоимость на момент  погашения.

136. Ақшалай қайтқан ағын акциясын пайдаланудан өзіне қосатыны:

Возвратный денежный поток от использования акций включает в себя:

A) таза пайданың бір бөлігін -часть чистой прибыли;

B)дивиденттерді –дивиденды;

C)амортизациялық жарна -амортизационные отчисления;

D)сату бағасы -цена продажи.

137. Егер акцияның ішкі  бағасы ағымдағы нарық курсынан артық болса, онда акция.....   деп есептеледі:

Если внутренняя  стоимость акции  превышает текущий рыночный курс, то такая акция считается:

A) тым бағаланған –переоцененной;

B)дұрыс бағаланған -правильно оцененной;

C)жеткіліксіз бағаланған –недооцененной;

138. Егер акцияның ішкі  бағасы ағымдағы нарық курсынан аз болса, онда акция .... деп есептеледі:

Если внутренняя  реальная стоимость акции меньше текущего рыночного курса,  то такая акция считается:

A)дұрыс бағаланаған -правильно оцененной;

B)жеткіліксіз бағаланған –недооцененной;

C)асыра бағаланған –переоцененной.

139.Егер акциялар эмитенттен алынса, онда алыну бағасы болады:

Если акция приобретается  у эмитента, то ценой приобретения является:

A)нарықтық баға -рыночная цена;

B)эмиссиялық баға -эмиссионная цена;

C)номиналдық  баға -номинальная цена.

140. Егер акциялар екінші нарықта алынса, онда алыну  бағасы болады:

Если акция приобретается  на вторичном рынке, то ценой приобретения является:

A) эмиссиялық баға -эмиссионная цена;

B)номиналдық баға -номинальная цена;

C)нарықтық баға -рыночная цена.

141. Бағалы қағаздағы салымдардың тәуекелдіктер және оның табыстылықтар арасындағы байланыстылық қандай?

Какова зависимость между риском вложений в ценные бумаги и ее доходностью?

A) Тәуекелдік жоғары болса, табыстылық төмен -чем выше риск, тем ниже доходность;

B)Тәуекелдік төмен болса, табыстылық жоғары -чем ниже риск, тем выше доходность;

C)бағалы қағаздың табыстылығына тәуекелділік дәрежесі әсер етпейді -степень риска не влияет на доходность ценной бумаги;

D)Тәуекелдік жоғары болса,  табыстылық  та жоғары -чем выше риск, тем выше доходность.

142. Пайданың қарапайым нормасының көрсеткіші салыстырылады :

Показатель простой нормы прибыли сравнивает:

A) Капиталды салымдардың ағымдағы және болашақтағы құны -Текущую и будущую стоимость капитальных вложений;

B)Әр түрлі қордағы бөліктеп шығару мен өнімдерді жүзеге асырудан түсетін пайда -Прибыль от реализации продукции и отчислений в различные фонды;

C)жобаның табыстылығы және салынған капитал -Доходность проекта и вложенный капитал;

D)инвестициялық жобаның әр түрлі өмірлік кезеңдерінен түсетін табыс –

Доходность различных жизненных этапов инвестиционного проекта

143. Нақты қаржының үзіліссіз құрастырушы  көрсеткіші  бола алмайды:

Составляющей показателя cash flow не является:

A) Дисконттау мөлшерлемесі - Ставка дисконтирования;

B) Өткізілген операциядан түсетін пайда және түсім, оған қосылатын  өткізілмеген операциядан алынатын табыстар  -Выручка или прибыль от реализации, включая доходы от внереализационных операций;

C)Амортизациялық жарна -Амортизационные отчисления;

D)Бастапқы инвестициялар -Первоначальные инвестиции;

E)жылдар бойы жүзеге асырылатын, инвестициялық шығындар -Инвестиционные расходы, осуществляемые по годам

144. Қандай жағдайда инвестициялық жобаға  қаражаттарды салу  туралы қабылданған шешім орынды?

В каком случае принятие решения о вложении средств в инвестиционный проект целесообразно?

A) NPV=0

B) NPV<0

C) NPV>0

145. Рентабельдік көрсеткіші бейнелейді:

Показатель рентабельности отражает:

A)Кәсіпорын жетекшісінің байлық өсуінің қатыстылық өлшемін -Относительную меру прироста богатства руководителя предприятия;

B)Инвестордың 1 рубльге салынған инвестицияның байлық өсуінің дәрежесі -Степень возрастания богатства инвестора на 1 рубль вложенных инвестиций;

C)Қорқайтарымының өсу дәрежесі -Степень возрастания фондоотдачи;

D)Ақшалар шамасының қосылуы  және азаюы -Размер денежных притоков и оттоков.

146. Бағалы қағаздарда инвесторлаудан түсетін толық табысқа қосылады...

Полный доход от инвестирования в ценные бумаги складывается из

A) ағымдағы табыс -текущего дохода;

B)күтілетін табыс -ожидаемого дохода;

C)курстық табыс -курсового дохода;

D)іске асырылған табыс -реализованного дохода;

E)бастапқы табыс -начального дохода.

147. Облигацияның нарықтық құнының мәні, пайызбен көрсетілген оның номиналына, аталынады ....

Значение рыночной цены облигации, выраженной в процентах к ее номиналу, называется ....

148. Екі бағалы қағаздар құнының өзгеруіндегі өзара байланыстылық көрсеткіші аталынылады ....

Показатель взаимосвязи изменений стоимости двух ценных бумаг носит название ....

149. Бағалы қағаздардың тәуекелдік деңгейі ... олардың өзгеру құнының  көрсеткішімен анықталады.

Уровень риска ценной бумаги определяется показателем  ... изменений их стоимости.

150. Қысқамерзім ішінде есептеу бойынша өзінің міндеттерін орындайтын ұйымдардың мүмкіндігін сипаттайтын көрсеткіш – бұл ...

Показатель, характеризующий способность организации выполнять свои обязательства по расчётам в краткосрочном периоде -это ....

151. Қажетті  тізбекке бағалы қағаздар портфелінің қалыптастыру этаптарын қойып шығу:

Выставить этапы  формирования портфеля ценных бумаг в нужной последовательности:

1:Инвестициялық мақсаттардың анықтамасы -Определение инвестиционных целей

2:Бағалы қағаздар талдауының өткізілуі -Проведение анализа ценных бумаг

3:Портфельдің қалыптастырылуы -Формирование портфеля

4:Портфельдің ревизиясы -Ревизия портфеля

5:Портфель эффектілігінің бағасы -Оценка эффективности портфеля

152. Инвесторлаудың қосылған обьектілер түрлері бойынша портфельдің келесі түрлеріі ажыратылады:

По видам включаемых объектов инвестирования различают следующие виды портфелей:

A) табыс портфелі -портфель дохода;

B) нақты инвестициялық жобалардың портфелі -портфель реальных инвестиционных проектов;

C)кері шақырылмау –неотзываемый;

D)жедел -срочный;

E)бағалы қағаздардың портфелі -портфель ценных бумаг;

F)балансы  бұзылған –разбалансированный;

G)агрессиялық –агрессивный;

H)өсу портфелі -портфель роста.

153. Инвесторлаудың басымдылық мақсатында  портфельдің келесі түрлері ажыратылады:

По приоритетным целям инвестирования различают следующие виды портфелей:

A) теңгерілмеген –несбалансированный;

B)өсу портфелі -портфель роста;

C)бағалы қағаздардың портфелі -портфель ценных бумаг;

D)теңгерілгенін –сбалансированный;

E)басқа обьектілердің портфелі -портфель прочих объектов;

F)табыс портфелі -портфель дохода;

G)аралас –смешанный;

H)қайтарылып  алынған –отзываемый.

154. Портфельдік теориясының негізін салушы  болып табылады:

Родоначальником портфельной теории является:

A) Г. Марковиц;

B) Дж.-М. Кейнс;

C) К. Маркс;

D) А. Смит;

E) Архимед.

155. Инвестициялық тәуекелдікті  төмендетуге рұқсат ету:

Снизить инвестиционный риск позволяет:

A)диспансеризация;

B) дисперсия;

C) диверсификация;

D) диверсия.

156. Бетакоэффициентіөлшейді:

Коэффициент бета измеряет:

A)саяси тәуекелдік  -политический риск;

B)диверсификациялық емес тәуекелдік -недиверсифицируемый риск;

C)экологиялық тәуекелдік  -экологический риск;

D)мүмкін болатын тәуекелдік -допустимый риск.

157. Портфельдің  тәуекелдік  орта деңгейі бар болады, егер бетакоэффициенті:

Портфель имеет средний уровень риска, если коэффициентбета :

A)2-ден көп -больше 2;

B)1-ден көп -больше 1;

C)1-ге тең -равен 1;

D)1-ден аз -меньше 1;

E)0-ге тең -равен 0.

158. Портфельді  тәуекелдік ортанарықтық деңгейінен көп болады, егер бетакоэффициенті:

Риск по портфелю больше среднерыночного уровня, если коэффициент  бета

A)1-ден көп -больше 1;

B)1-ге тең -равен 1;

C)1-ден аз -меньше 1;

D)0-ге тең -равен 0.

159. Портфельді тәуекелдік ортанарықтық деңгейінен аз болады, егер бета коэффициенті:

Риск по портфелю инвестиций меньше среднерыночного уровня, если коэффициент  бета :

A)2-ден көп -больше 2;

B)1-ден көп -больше 1;

C)1-ге тең -равен 1;

D)1-ден аз -меньше 1;

E)0-ге тең -равен 0.

160. Портфельмен басқару  болады:

Управление портфелем бывает:

A)біржақты –односторонним;

B)пассивті –пассивным;

C)минималды –минимальным;

D)ең жақсы-оптимальным;

E)белсенді –активным.

161. Белсенді басқару жорамалдайды:

Активное управление предполагает:

A) ең эффективті бағалы қағаздарды алу -приобретение наиболее эффективных ценных бумаг;

B)оның бар болуынан бастап барлық периодта портфельдің өзгеріссіз күйінде сақталуы -сохранение портфеля в неизменном состоянии в течение всего периода его существования;

C)ұзақ мерзімге жақсы диверсификацияланған портфельдің құрылуы -создание хорошо диверсифицированного портфеля на длительный срок;

D)төментабысты активтерден барынша жылдам құтылу -максимально быстрое избавление от низкодоходных активов;

E)өзіндік тәуекелдіктің төмен деңгейі -низкий уровень специфического риска.

162. Портфельмен басқару әдісі – бұл:

Способ управления портфелем - это:

A) оның құрылымының математикалық сипаттамасы -математическое описание его структуры;

B)портфельдік әдістер және техникалық мүмкіндіктерді қолдану жиынтығы -совокупность применяемых к портфелю методов и технических возможностей;

C)бағалы қағаздар бағасының әдістемесі -методика оценки ценных бумаг.

163. Пассивті басқару жорамалдайды:

Пассивное управление предполагает:

A) төментабысты активтерден барынша жылдам құтылу -максимально быстрое избавление от низкодоходных активов;

B)ең эффективті бағалы қағаздарды алу -приобретение наиболее эффективных ценных бумаг;

C)өзіндік тәуекелдіктің төмен деңгейі -низкий уровень специфического риска;

D)ұзақ мерзімге жақсы диверсификацияланған портфельдің құрылуы -создание хорошо диверсифицированного портфеля на длительный срок.

164. Ұзақмерзімді перспективте инвесторланатын капиталдық өсуге   тәуелді болмайтын, ағымдағы периодта инвестициялық пайда  деңгейін максимизациялау критерийлері қалыптастыратын, инвестициялық портфель,  аталынады:

Инвестиционный портфель, формирующийся по критерию максимизации уровня инвестиционной прибыли в текущем периоде вне зависимости от темпов прироста инвестируемого капитала в долгосрочной перспективе, называется:

A)өсу портфелі -портфелем роста;

B)табыс портфелі -портфелем дохода.

165. Ағымдағы периодта пайда  дәрежесіне тәуелді болмайтын, ұзақмерзімді перспективте инвесторланатын капиталдық өсу деңгейін  максимизациялау критерийлері  қалыптастыратын, инвестициялық портфель,   аталынады:

Инвестиционный портфель, формирующийся по критерию максимизации темпов роста инвестируемого  капитала в долгосрочной перспективе вне зависимости от  уровня  прибыли в текущем периоде, называется:

A) өсу портфелі -портфелем роста;

B)табыс портфелі -портфелем дохода.

166. Инвестициялық тәуекелдік дәрежесіне тәуелді болмайтын,  ағымдағы табысты максимизациялау немесе инвесторланатын капиталдың өсу критерийлері қалыптастыратын, инвестициялық портфель, болып есептелінеді:

Инвестиционный портфель, формируемый по критерию максимизации текущего дохода или прироста инвестируемого капитала вне зависимости от сопутствующего им уровня инвестиционного риска, считается:

A)агрессиялық портфель -агрессивным портфелем;

B)бірқалыпты портфель -умеренным портфелем;

C)консерваторлық портфель -консервативным портфелем.

167. Тәуекелдік деңгейіде және  табыстылықта ортанарықтыққа жақын, инвестициялық портфель,  болып есептелінеді

Инвестиционный портфель, уровень риска по которому приближен к среднерыночному и доходность приближена к среднерыночной, считается

A)консерваторлық портфель -консервативным портфелем;

B)агрессиялық портфель -агрессивным портфелем;

C)бірқалыпты портфель -умеренным портфелем.

168. Инвестициялық тәуекелдік деңгейін минимизациялайтын критерийді  құратын, консервативті портфель,  болып есептелінеді:

Консервативный портфель, формируемый по критерию минимизации уровня инвестиционного риска, считается:

A) бірқалыпты портфель -умеренным портфелем;

B)консерваторлық портфель -консервативным портфелем;

C)агрессиялық портфель -агрессивным портфелем.

169. Инвестициялық портфель, инвестордың стратегиясына сәйкес келетін, есептелінеді:

Инвестиционный портфель, соответствующий стратегии инвестора, считается:

A) теңгерілген портфель -сбалансированным портфелем;

B)теңгерілмеген портфель -несбалансированным портфелем.

170. Инвестициялық портфель, инвестордың стратегиясына сәйкес келмейтін, есептелінеді:

Инвестиционный портфель, не соответствующий стратегии инвестора, считается:

A)теңгерілген портфель -сбалансированный портфель;

B)теңгерілмеген портфель -несбалансированный портфель.

171. Инвестициялық портфельді белсенді басқару жорамалдайды:

Активное управление инвестиционным портфелем предполагает:

A)олардың табыстылық пен тәуекелдіктің өзгеру болжамдары негізінде бағалы қағаздарды сату және алу -приобретение и продажу ценных бумаг на основе прогнозов  изменения их доходности и риска;

B)олардың табыстылық пен тәуекелдіктің өзгеру фактілерінше бағалы қағаздарды сату және алу -приобретение и продажу ценных бумаг по факту изменения их доходности и риска;

C)анықталған уақыттан кейін бағалы қағаздарды сатып алу және сату -покупку и продажу ценных бумаг через определенное время.

172. Инвестициялық портфельді пассивті басқару жорамалдайды:

Пассивное управление инвестиционным портфелем предполагает:

A) анықталған уақыт аралығынан  кейін бағалы қағаздарды сату және алу -приобретение и продажу ценных бумаг  через определенный интервал времени;

B)олардың табыстылық пен тәуекелдіктің өзгеру фактілерінше бағалы қағаздарды сату және алу -приобретение и продажу ценных бумаг  по факту изменения их доходности и риска;

C)олардың табыстылық пен тәуекелділіктің өзгеру болжамдары негізінде бағалы қағаздарды сату және алу -приобретение и продажу ценных бумаг на основе прогнозов изменения их доходности и риска.

173. Ең басты  талдау зерттеуге негізделеді:

Фундаментальный анализ основывается на изучении:

A) Жалпыэкономикалық жағдай -Общеэкономическая ситуация;

B)Саяси жағдай -Политическая ситуация;

C)Экономика салаларының жағдайы -Состояние отраслей экономики;

D)Кімнің бағалы қағаздары нарықта айналса, компанияның жағдайы -Положение компаний, чьи ценные бумаги обращаются на рынке;

E)Институциялық инвесторлардың қаржылық жағдайы -Финансовое состояние институциональных инвесторов.

174.Техникалық талдау қосады:

Технический анализ включает:

A) Биржалық статистиканы зерттеу -Изучение биржевой статистики;

B)Өткендегі қор инструменттердің өзгеру курсының тенденциясын айқындау -Выявление тенденций изменения курсов фондовых инструментов в прошлом;

C)Саяси жағдайдың бағасы -Оценка политической ситуации;

D)бағаларды болжау -Предсказание цен.

175. Портфельді қалыптастырғанда осындай факторлар қарастырылады:

При формировании портфеля рассматриваются такие факторы как:

A) Капиталдық салымдардың есесі қайту мерзімі -Срок окупаемости капитальных вложений;

B)Портфель табыстылығының деңгейі -Уровень доходности портфеля;

C)Тәуекелдіктің мүмкін болатын дәрежесі -Допустимая степень риска;

D)Диверсификация масштабы -Масштабы диверсификации;

E)Кәсіпорнының масштабы -Масштабы предприятия.

176.Бағалы қағаздар портфелін қалыптастыру этаптарының дұрыс тізбектерін белгілеу:

Установить правильную последовательность этапов формирования  портфеля ценныхбумаг:

1:инвестициялық мақсаттардың анықтамасы -определение инвестиционных целей

2:бағалы қағаздардың инвестициялық сапа талдауының өткізілуі -проведение анализа инвестиционных качеств ценных бумаг

3:Портфельдердің қалыптастырылуы -формирование портфеля

4:Портфельдің ревизиясы -ревизия (мониторинг) портфеля

5:Портфель эффектілігінің нақты бағасы -оценка фактической эффективности портфеля

Тесттердің дұрыс жауаптары – Правильные ответы тестов

1) B, D;

2) A,D;

3)D;

4) A;

5) A;

6)A,B;

7) B,D;

8) C,D;

9) A,C;

10) B,C;

11) B,D;

12) B,E,G;

13)A,C,F;

14) B;

15) B;

16)A,B,D,E,F;

17) A,C,F;

18) C;

19) E;

20) C;

21) C,E,F;

22) B;

23)A;

24)B;

25) инвестициялар-инвестиций;

26) нақты инвестициялар-реальные инвестиций;

27) қаржылық инвестициялар-финансовые инвестиций

28) капиталды салымдар-капвложения;

29) таза инвестициялар-чистые инвестиций;

30) Инвестор;

31) C;

32) B;

33)B,C;

34) B;

35) A,B;

36)A;

37) A;

38) B;

39) C,E;

40) C;

41) B;

42) A;

43)A;

44) B;

45) A;

46) A;

47) A,B,D,F,G;

48) A;

49) B;

50) A;

51) B;

52) B;

53)B;

54) B,D;

55) A,B;

56)A;

57) A;

58) A,C,D;

59) B;

60) A,B,C;

61) A,B,C;

62) E;

63)B;

64) A,D;

65) C,E,F;

66)B,F,G,I;

67) C,D,F,H,I;

68) B;

69) B,D,E,G,I;

70) E;

71) A,B;

72) A;

73)A,C;

74) B,E;

75) B;

76)A;

77) A;

78) A,D;

79) D;

80) C;

81) B;

82) B;

83)A;

84) E;

85) B;

86)A;

87) A,C;

88) B;

89) B,D;

90) A,C,E;

91) C;

92) B;

93) А;

94) C;

95) A;

96)C;

97) B;

98) A;

99) B;

100) A;

101) C;

102)A;

103)A,D;

104) Өтімділік мерзімімен- сроком окупаемости;

105) B;

106)C;

107) A;

108) B;

109) B;

110) C;

111) C;

112) A,C;

113)C;

114) A,D;

115) C;

116)A;

117) A,B,C;

118) A;

119) D;

120) A,B,D;

121) B,D;

122) C,G;

123)A,B,D;

124) B;

125) A,C,E;

126)B;

127) D;

128) A,C,E;

129) D;

130) C;

131) C;

132) D;

133)C;

134) E;

135) C,D;

136)B,D;

137) C;

138) C;

139) B;

140) C;

141) D;

142)C;

143)A;

144)C;

145)B;

146)A,C

147) Облигациялар  курсы-курс облигации;

148) Корелляция коэффициенті-коэффициент корреляции;

149) Дисперсия -Дисперсия;

150) Өтімділік- Окупаемость;

151) 1-2-3-4-5;

152) B,E;

153) B,F;

154) A;

155) C;

156)B;

157) C;

158) A;

159) D;

160) B,E;

161) A,D;

162) B;

163)C,D;

164) B;

165) A;

166)A;

167) C;

168) B;

169) A;

170) B;

171) A;

172) B;

173)A,C,D;

174) A,B,D;

175) B,C,D;

176)1-2-3-4-5;

Тәжірибелік тапсырма есептер [7]

Өздігінен шығарылатын есептер

Жай пайыздар

1.1 Егер депозитке 500 млн тенге 3 жылға 10 % жай мөшерлеме бойынша салынса, онда  пайыз шамасын және жалпы өсуін табыңыз.(150 млн.т; 650млн.т.).

1.2 Марттың 15 күні қарызға 20 млн ақша алынды және 5 июльде қайтарылуы керек. Жылына жай мөлшерлеме 15 %. Жалпы борышты  ағылшын, француз, неміс  практикаларында қолданылатын пайыз шамаларын анықтаңыз.(20,921; 20,933; 20,917).

1.3 Салынған ақша шамасы 5 жылдан кейін 500$ өсті. Осы периодтарда жай пайыз бойынша 150$. Пайыздық мөлшерлеменің шамасын анықтаңыз.(8,57 %).

1.4 Қарызды қайтару мақсатымен (пайызымен)  5 мың $ төлеу қажет. Ақша жылдық пайызымен  12% (жай мөлшерлеме) қарызға   60 күнгеалынды. Алғашқы қарыз сомасын анықтаңыз  (уақыт негізі -360 күн). (4.902 мың $).

1.5 Вексель бойынша 10мың $ берілген және банкте жылдық мөлшерлеме   жай 20 %   өтеуіне  20 қалғанда есептелінген. Вексель ұстаушының алған долларының  сомасын анықтаңыз.  (9.89 мың $).

1.6 Вексель 500 мың тенге  1марттан есептелген. Вексельдің өтелу уақыты 15 август. Вексель ұстаушы  480 мың тенге ақша алды. Банктің есептеу мөлшерлемесі неге тең? (8,78 %).

1.7 Қандай периодқа қарыз ақша беріледі жылдық жай  15% мөлшерлеме есептеуінде, егер оның қарызы 1,5есе өсетін болуы үшін?  (3,33жыл ).

1.8 Алғашқы қарыз сомасы  200 млн тенге. Қарызды өтеу үшін  80 күннен кейін 250 млн тенге берілуі керек. Кредитордың осы операциядан алатын табысын анықтаңыз  (уақыт негізі -360 күн). (112,5 %).

1.9 Банкке 20 июньнен  15 сентябрьге дейінгі уақыт үшін ақша салынды. Пайызды есептеп шығару практикасының немісше, французша, ағылшынша  күндерін анықтаңыз. А)85күн.Б)87күн. В)87күн.

1.10 Депозитке ақшадай қаражат сомасы 10 мың тенге орналастырылды. Алғашқы  3 айда жылдық  жай 24 % пайызбен есептелінді, одан әрі өсірілген сомасына қосымша инвестициялауды тағыда 3 айға жай  36 % есептеді.Алтыншы айдың аяғындағы қосылған ақша шамасын анықтаңыз.  (11,554мың т. ).

Күрделі пайыздар

2.1 Банктен қарызға 3 жылға 100 млн тенге ақша жылдық мөлшерлеме күрделі 15 пайызбен алынған. 3 жыл өткен соң, қайтарылатын ақшаның борышты шамасын анықтаңыз. (152,09 млн тенге).

2.2 Банкте 200 тенге бар. Егер жылдық мөлшерлеме күрделі 12 пайызбен болғанда, 3 жылдан кейін банкте қанша сома ақша болады?.  (281 тенге).

2.3 Банкте 200 тенге бар. Бірінші жылы мөлшерлеме күрделі 12 пайызбен, екінші жылы мөлшерлеме күрделі 14 пайызбен, үшінші жылы мөлшерлеме күрделі 15 пайызбен есептелгенде, 3 жылдан кейін банктегі счетта қанша сома ақша болады?.  (293,664 тенге).

2.4 «Ереже -72»қолданып, бастапқы сома қандай периодта екі еселенетінін пайыз мөлшерлемелерінше анықтаңыз: а)10%, б)20%,

в) 35 %. Жауабы: а) 7,2ж; б) 3,6ж; в) 2,1ж.

2.5 Неше жылда бастапқы сома 3 рет еселенеді, егер жылдық күрделі 10 % мөлшерлеме қолданылса. (11,56 ж.)

2.8 Салынған ақша 5 жыл өткен соң  шамасы 800$ болды. Осы период уақытында күрделі пайызбен  250 $  соиа есептелінді. Пайыз мөлшерінің  шамасын табыңыз. (7,78 %).

2.9 Депозитке 400 млн тенге ақша 2 жылға салынды, егер осы ақшаға жылдық мөлшерлеме күрделі  15 пайыз болғанда және пайыз әрбір кварталда есептелгенде, онда осы ақша қандай шамаға жетеді.(537 млн тенге).

2.10 Алғашқы  2 жылдық кпедиттік периодта күрднлі 10 пайыз мөлшерлеме, ал соңғы 3 жылдағы периодта күрделі 12 пайыз мөлшерлеме белгіленген. Барлық периодтағы өсіру (көбейту) коэффициентін анықтаңыз. (1,7).

2.12 Күрделі 20 пайыз мөлшерлемесі белгіленген. 5 жылдағы дисконттау коэффициентін есептеп шығарыңыз. (0,402).

2.14. 3 жылдық дисконттау коэффициенті 0,658-ге тең. Пайыздық мөлшерлемені  анықтаңыз.  (15 %).

2.15. 20млн тенге ақша  4 жыл өткен соң төленуі керек. Күрделі 10 пайыздық мөлшерлемені ескеріп, қазіргі ақшаның құндылығын анықтаңыз. (13,66 млн тенге ).

2.16. 300 мың $ вексель күрделі 10пайыздық мөлшерлемемен төленуіне   2 жыл қалғанда есептелінді. Вексельді ұстаушының алған ақшасын және дисконт шамасын анықтаңыз (P = 243мың  $;D = 57 мың $ ).

2.17. Үзіліссіз мөлшерлеме (өсу күші) 20 %. 3 жылдағы өсу коэффициентін табыңыз (1,82).

2.20. Жылдық дискреттік мөлшерлеме 15пайыз. Үзіліссіз эквивалентті мөлшерлеме неге тең? (14 %).

2.22. Өсу күші 12 %. Жылдық эффективті  мөлшерлемені анықтаңыз.   (12,75 %).

2.24 Инфляцияның ортаайлық шапшаңдығы 10 пайыз болжанылуда. Инфляцияның жылдық шапшаңдығын анықта          (213,8 %).

2.25 Инфляцияның жылдық шапшаңдығы 120 пайызбен болжауланды. Ортакварталдық  инфляцияның шапшаңдығын анықтаңыз.    (21,8 %).

2.27. Кредит беруші нақты берілген қарызынан 8 пайыз жылдық табыс алғысы келеді. Жылдық инфляция  10 пайыз. Кредиттің пайыздық мөлшерлемесін  анықтаңыз.    (18,8 %).

2.32 Инфляцияның ортаайлық шапшаңдығы 3 % болжалынды. Жылдық номиналды мөлшерлеме 48 %, күрделі пайыздар жарты жылға есептелінеді.  Нақты эффективті  мөлшерлемені анықтаңыз.   (7,85 %).

Қысқа мерзімді инвестиялық инструменттердің табыстылығы [7]

1.11 Айналым уақыты 120 күндерлік депозитті сертификат шығарылғаннан 30 күн өткенде 500 мың тенге сатылып алынды, ал өтелінетін уақытқа 50 күн қалғанда 550  мың тенге сатылды. Осы операциялардың жылдық табыстылығын анықтаңыз. (91,3%, жай мөлшерлеме).

1.15 Депозитті сертификатты қандай бағаға салуға болады, ол 200 тенгеге сатылып алынса және иелік периоды 180 күндерде жылдық 40% табыстылығы қамсыздандырылған. (239,45 тенге).

1.17 Неменеге тең болуы керек иелік периодындағы табыстылық, 160 күндерлік иелікте қысқа мерзімді қаржылық инструменттердің жылдық табыстылығы 40% тең болуы үшін.     (17,53%).

Облигацияларды талдау [7]

1.21 Облигация номиналы – 400 мың тенге, купондық мөлшерлеме - 12%, купондық табыс әрбір жарты жылда төленіледі.Осы табыстың абсолюттік шамасын анықтаңыз. (24 мың тенге).

1.23 Облигация 1000 тенгеге сатылып алынды, оның номиналы – 1200 тенге, өтелу уақыты – 4 жыл, купондық мөлшерлеме – 15%, купондық табыс жылына бір рет төленеді. Сызықты интерполяция  әдісімен төленудегі табыстылықты анықтаңыз. (21,7%).

1.25. Өтелуіне 4 жыл қалғанда облигация нарықтық бағамен 80 тенгеге сатылып алынды. Облигацияның номиналы – 100 тенге, купондық табыстылық мөлшерлемесі -12%, купондық табыс әрбір жарты жылда төленеді. Толық табыстылықты, дюрацияны, модификацияланған дюрацияны, дөңестілікті анықтаңыз.

(19,4%, 3,1 жыл; 2,9 жыл;11).

Акциялар мен облигациялардың бағалау құны [7]

1.31 Облигация номоналы 1000 тенге, қажетті  табыстылығы   12% облигацияның инвестициялық табысын анықтаңыз.

Облигациялар

Жылдық купондық табыс

(% номиналы)

Өтеуге дейінгі уақыты(жылдар)

А

8

1

Б

8

2

В

8

3

Г

12

1

Д

12

2

Е

12

3

Ж

14

1

З

14

2

И

14

3

(А:964,28тенге;Б:932,398тенге;В:

903,927 тенге; Г:1000 тенге;Д:1000 тенге; Е:1000 тенге;

Ж: 1017,857 тенге;З:1033,80 тенге; И:1048,036 тенге).

1.32 Толық және таза бағаларды және жиналған облигацияның пайызын анықтаңыз,номиналы 500мың тенге, жылдық купондық мөлшерлеме -14 %, купондық табыс жарты жылда төленіледі. Облигация 20 июнь 1997жылы сатылып алынды және 1 сентябрь 2003жылы өтелінетін болды.Қажетті табыстылық- 30 %жылына,уақыт базасы 30/360. (294,96мың тенге; 281,15мың тенге; 13,81мың тенге).

1.33 Жыл аяғында компания акцияға дивиденділерге 50 тенге төлеуді болжайды. Жыл аяғында акция бағасы  500 тенгеге жобаланады. Қажетті табыстылық -15 %. Акцияның басталу периодындағы инвестициялық  (теориялық) құнын анықтаңыз.   (478,26 тенге).

Нақты инвестицияның эффектілігін талдау [7]

2.31 Инвестициялық жобаның ақшалай ағыны:

1- жыл

2 -жыл

-200

220

Инвестициялық шығындар теріс таңбалы, табыс – оң таңбалы. Егер жобаласақ, инвестициялар кредиттік ресурстар негізінде жүргізілсе, онда осы ресурстарды қандай максималды мөлшерлеме пайыздар арқылы тартуға болады.(10%).

2.32 Компания екі станоктың біреуін алуы үшін қаражатты салуы қажет. Өте қымбат станокке 5 мың тенге  инвестиция артық төленелді. Бірақта жылдық экология 2 мың тенге 5 жыл уақытта орындалады. Каштол құндылығы 15%. Ал қай станокты сатып алу өте эффективті болады? ( Қымбат тұратын станок эффективті, өйткеніNPV толықтыру ақшалай ағыны – 1,704 мың тенге).

2.33. Компания жаңа жабдықты сатып алу нәтижесінде келесі ақшалай түсімдер ( жыл соңында, мың тенге) болады:

1 –жыл

2 – жыл

3 – жыл

1000

2000

5000

Каштолдың құны 30% сатылып алудағы бірінші жыл басында, жабдық үшін компания қандай максималды бағаны төлейді? (4228,6 мың тенге).

Мөлшерлеме пайыздардың және орта мөлшерлеменің эквиваленттілігі[7]

2.4.1 Жылдық – есептеу мөлшерлеме 20%. Егер вексель өтелуіне дейін бір жыл қалғанда есептелсе, есептеу амалдарының жай пайыздық  өсу мөлшерлемесінің эффективтілігін анықтаңыз.(25 %).

2.4.2 Анықтаңыз жай есептеу мөлшерлемені 150 күндер (уақыт базасы – 360 күндер) – дегі 25% жылдық есептеу жай мөлшерлеменің эквиваленттілігін (22,6%).

2.4.3 Қарыз 2 жылға жай пайызбен бір жылдық мөлшерлеме    12%. Күрделі пайыздардың эквиваленттілік мөлшерлемесін анықтаңыз.  (11,4%).

2.4.5  Жай пайыздардың жылдық мөлшерлемесін анықтаңыз, жылдық мөлшерлеме 10% номиналды ауыстырғанда, егер 3 жыл ішінде есептеу әрбір жарты жылда жүргізілсе? (11,3%).

2.4.8 Алғашқы 3 жылда мөлшерлеме қарыз үшін 10%  қолданылды, ал келесі 2 жыл үшін – 16%. Қарыз үшін барлық периодтағы орта мөлщерлемені анықтаңыз (12,4% ).

Қаражаттық ренталар және үздіксіз төлену[7]

2.5.1 Кейбір өнеркәсіптерді қаржыландыру мақсатында болашақтық қор құрылады. 6 жыл уақытта қорға қаражат әрбір жыл соңында 15 млн тенге түсіріледі. Көрсетілген төлеулерге жылдық 12%  күрделі пайыздық есептеулер жүргізіледі. Көрсетілген периодтар өткеннен кейінгі қордың шамасын анықтаңыз. (121,7 млн тенге).

2.5.5 Магазинді тұрғызғандағы шығындар 600 мың тенге құрады, 5 жыл ішінде әрбір кварталдық пайда 50 мың тенге, болмақшы инвестицияның табыстылығын анықтаңыз (мысалмен       24%).

2.5.7 Банкке қанша ақша сомасын салуға болады, келесі 5 жыл ішінде осы счеттан жыл сайын 600 тенге алынса және осы уақыттың соңында барлық ақша соммасы түгел алынуы керек? Күрделі пайыздар үзіліссіз мөлшерлемеде  есептелінеді (1332,3 тенге).

2.5.9 Инвестициялар 5 млн тенге құрады және 4 жыл уақыт ішінде ай сайын 200 мың тенге табыс алыну жобаланады. Инвестицияның жылдық табыстылығын анықтаңыз (жобамен 44,2%).

3.6 Конверсиондау амалдары

3.61 Екі міңдеттемелерді тең санауға болама?: біріншісі – 200 млн тенге 2 айдан кейін төленсе; екіншісі – 400 млн тенге 5 айдан кейін төленсе. Жылдық жай мөлшерлеме 15%есептеу пайдаланылса (болмайды, себебі PV1= 195,12млн.тенге, PV2= 376,5млн.тенге).

3.63 Алушы үшін төлеу варианттарының қайсысының өте артықшылығы бар: 5 мың тенге алу бір жылдан немесе 6 мың тенге екі жылдан кейін? Ескерілмеген мүмкіндік шығындары жылдық 15%. (Екінші төлеу).

3.66. Төлеулер 10 және 15 млн тенге төлеу уақыттары 2 және 5 жылдарға сәйкес. Осы төлеулер бір уақытқа біріктіріліп 4 жыл өткен соң төленбекші. Есептеуде жылдық күрделі мөлшерлену 15%пайдаланылады. Төлеудің ұзартылғандағы мөлшерлерін анықтаңыз     (26,27 млн тенге).

3.68 Үш төлемдер – 3; 5 және 10 млн тенге  біріктірілді – олардың төлеу уақыттары 1; 2 және 3 жыл – бір төлену – 18 млн руб. Есептеуде жылдық мөлшерлеме 10% қолданылады.Төлеудің ұзартылған уақытын анықтаңыз (1,13 жыл).

3.15 Банкке 300 мың тенге салынды, оған ай сайын жылдық күрделі мөлшерлеме 24%есептелінеді. 4 ай өткен соң 50 мың тенге алынды, ал 8 айдан кейін ақша салу жабылды. Салынған ақша жабылу мерзімінде қандай сомада болды ( есепті дисконттау арқылы шығарыңыз) ( 297,4 мың руб).

Опциондар[7]

4.7.3 Еуропалық опцион коллдың страйк-бағасы -20мың тенге, опциондық сыйлығы-3мың тенге.Опцион акциясының орындалу уақытындағы нарықтық бағасы -18 мың тенге. Опцион алушының табыстылығын анықтаңыз (-3 мың руб).

4.7.4 Опцион коллдың страйк-бағасы -25 мың тенге, опциондық сыйлығы-5 мың тенге. Берілген опционның сәйкес нүктесіндегі зиянсыз, акция бағасын анықтаңыз (30 мың тенге).

4.7.5 Опцион путтың страйк-бағасы -16 мың тенге, опциондық сыйлығы-2 мың тенге. Берілген опционның сәйкес нүктесіндегі зиянсыз, акция бағасын анықтаңыз (14 мың тенге).

4.7.6 Инвестор опцион коллдың жабық стратегиясын пайдаланады. Акциясын 60$ -ға сатып алды, страйк-бағасы -65$. Опцион сыйлығы  -5$ . Нарықтық бағаны анықтаңыз (зиянсыз нүктесі), инвестордың нөлдік пайда алуын. Инвестордың пайдасы неге тең нарықтық баға 70$ болса? Синтетикалық  опционның графигін бейнелеңіз (55$; 10$).

4.7.7 Инвестор қысқа сату акциясын іске асыруда

бағасы 40$.Болашақта баға өсуден сақтандыру үшін, ол опцион коллды  45$ орындалу бағасымен сатып алуда және сыйлыққа  2$ төлеуде.Оның ең максималды шығыны қандай болуы мүмкін, егер берілген акцияның бағасы өскен жағдайда? (7$).

4.7.8 Инвестор  сатып алған акция бағасының төмендеуінен қорғану мақсатымен опцион путты сатып алды. Акцияның сатып алу бағасы -50$,орындалу бағасы - 52$, сыйлығы - 3$. Берілген акциялар бағасы төмендегенде оның ең максималды шығыны қандай шамаға тең болады? (1$).

4.7.9 Ұзын стрэдллде орындалу бағасы -60$. Опцион пут сыйлығы -4$, опцион колл- 6$. Берілген стрэдллдің зиянсыз нүктесін анықтаңыз (50$;70$).

4.7.13 Опциондар бар, бір және сол бір активке  келесі орындалу бағалары: ұзын колл бағасы 30$ және   37$, қысқа колл бағасы 35$. Осы берілген опциондардан «бұқа» және «аю»  спрэдтерін ұйымдастыру мен төлеу графиктерін тұрғызу (сыйлықты есепке алмау) керек.

4.7.14 Опцион путтар мен коллдар бар, акциялардың орындалу бағалары сәйкес 30$ және 40$. Кері «бұқа» және «аю»  спрэдтерін ұйымдастыру мен төлеу графиктерін тұрғызу (сыйлықты есепке алмау) керек.

4.7.18 Акциялардың ағымдағы құны- 50$ , опцион колл орындалу бағасы -   55$, кортракт уақыты – 1жыл. Бір жылдан кейін баға 20 % өсуі немесе  20 %  кемуі мүмкін. Тәуекелсіз портфелді құру негізінде хэджирлеу коэффициентін анықтаңыз (4$).

Межелік  бақылаулар  жұмыстары [10]

1 нұсқа

4.1 Қаржылық есептеулерде пайыз (пайыздық ақша) дегеніміз:

а) қарыз сомасының жүзден бір бөлігі;

ә) несиені қолданғаны үшін төленетін ақша сомасының қарыз сомасына қатынасы;

б) ақшаны қарызға беруден түсетін пайданың абсолюттік шамасы;

в) несие төлемі сомасының қарызға қатынасы.

5.1 Күрделі пайыздар түсінігі:

а) 365 немесе 366 күннен тұратын, уақыт өлшемі базасы ретінде жыл алынатын, ал әр айдың ссуда күндер саны ретінде 30-ға тең деп алынатын пайыздарды есептеу варианты;

ә) аударылған пайыздар қарыз сомасына қосылып, ал алынған сома келесі пайыздарды аударуға база ретінде есептелінетін пайыздарды есептеу варианты;

б) пайыздарды капиталдандыратын пайыздарды есептеу варианты;

в) аударылған пайыздар қарыз сомасына қосылып, ал алынған сома келесі пайыздарды аударуға база ретінде есептелінбейтін пайыздарды есептеу варианты;

6.1 Төменде берілген операциялардың қайсысын “төлемдер” ағымына жатқызуға болады:

а) төлемдер мен түсімдердің тізбегінің қатары;

ә) төлемдер тізбегінің қатары;

б) түсімдер тізбегінің қатары;

в) қарыз келісімі бойынша пайыздарды қосу тізбегі.

7.1 «Рентаның қазіргі уақыттағы шамасы» деген термин нені білдіреді:

а) рентаның барлық мүшелерінің қосындысы;

ә) рента мерзімінің соңындағы тізбектелген барлық мүшелердің төлемдерінің сомасына пайыздардың есептелуі;

б) рентаның барлық мүшелерінің төлемдер ағымының бастапқы сәтінде немесе оның алдында дисконтталған сомасы;

в) рентаның барлық мүшелерінің төлемдер ағымының соңында немесе оның алдында дисконтталған сомасы.

8.1 Қарызды төлеу әдістерінің бірі несиені алу мезетінде қарыздың барлық сомасына пайыздардың есептелуін және олардың негізгі қарызға қосылуын көздейді, қарызды төлеу пайыздарымен жүреді:

а) несиенің барлық мерзімі ішінде тең шамада;

ә) уақыт өте келе азаятын төлемдермен;

б) уақыт өте келе көбейетін төлемдермен;

в) мерзімді төлемдермен.

9.1. Дисконт көрсеткішінің қазіргі кездегі «пи» ұлғаймалы таза мəнінің мағынасы:

а) төмендейді;

ə) өседі;

б) тұрақты болады;

в) тəуелділік жоқ.

2 нұсқа

4.2 Пайыздық қойылым - бұл:

а) негізгі қарыз сомасының әрбір  100 теңгесіне есептелетін сома;

ә) бекітілген уақыт кескінінде есептелетін пайыздық ақша сомасының қарыз сомасына қатынасы;

б) ақшаны қарызға беруден түсетін пайданың абсолюттік шамасы;

в) ақшаны қарызға беруден түсетін пайданың салыстырмалы шамасы.

5.2 Күрделі пайыздар қойылымы бойынша өсіру формуласын көрсетіңіз:

а)S=Pn(1+i) ;

ә)S=Pn(1+i) ;

б)S=P(1+i)n;

в)S=P(1+ni)n.

6.2. «Рентаның өсірілген сомасы» дегеніміз не:

а) төлемдер тізбегінің барлық мүшелерінің сомасы;

ә) барлық төлемдердің сомасы;

б) барлық түсімдердің сомасы;

в) рента мерзімінің аяғына таман пайыз қосылған төлемдер тізбегінің барлық мүшелерінің сомасы?

7.2Пайыздар жылына бір рет есептелгендегі тұрақты рентаның қазіргі уақыттағы құнының келтірінді коэффицентін көрсетіңіз:

8.2. Қарызды тең сомалармен төлеу кезінде пайыздық төлемдер мен мерзімді төлемдер:

а) уақыт ішінде көбейеді;

ә) пайыздық төлемдер көбейеді, мерзімді төлемдер уақыт өте келе азаяды;

б) уақыт ішінде азаяды;

в) пайыздық төлемдер азаяды, мерзімді төлемдер уақыт ішінде көбейеді.

9.2. Дисконт көрсеткішінің мынадай мəні табыстылықтың ішкі нормасы деп аталады:

а) NPV теріс мəнді қабылдаса;

ə) NPV оң мəнді қабылдаса;

б) шығынның дисконтталған ағымдар сомасы пайда ағымының сомасына тең болғанда;

в) шығынның дисконтталған ағымдар сомасы пайда ағымының дисконтталған сомасына тең болғанда.

3нұсқа

4.3 Есептеу мерзімі дегеніміз:

а) бір жыл;

ә) несиені алғаннан несие толық өтелгенге дейінгі уақыт аралығы;

б) пайыздық қойылымға сәйкес келетін уақыт аралығы;

в) несиені алғаннан бастап бөлшектеп төлегенге дейінгі уақыт аралығы.

5.3 Күрделі пайыздар қойылымы бойынша математикалық дисконттау формуласын көрсетіңіз:

а)P=S(1 +i)−n;

ә)P=S(1−n d) ;

б)P=S(1−ni)−1 ;

в)P=S(1−d)n.

6.3Қаржылықрента:

а)барлықмүшелеріоңшамаларболыпкелетінтөлемдерағымы;

ә)мезгілдікинтервалдарытұрақтыболыпкелетінтөлемдерағымы;

б)қарызалушыныңқарыздыжабуүшінтұрақтытөлемжасауы;

в)барлықмүшелеріоңшамалар,алмезгілдікинтервалдарытұрақтыболыпкелетінтөлемдерағымы?

7.3Пайыздар жылына бір рет есептелетін шексіз рентаның қазіргі уақыттағы құнының келтірінді коэффициенті тең болады:

8.3 Қарыз тең мерзімді төлемдермен төленсе:

а)пайыздықтөлемдердіңсомасыазаяды,алтөленетінтөлемдеруақытқасәйкесөседі;

ә)пайыздықтөлемдердіңсомасыөседі,алтөленетінтөлемдеруақытқасәйкесазаяды;

б)пайыздықтөлемдерсомасыжәнетөленетінтөлемдеруақытқасәйкесөзгерісізқалады;

в)пайыздықтөлемдерсомасыжәнетөленетінтөлемдеруақытқасәйкесазаяды.

9.3Табыстылықиндексікөрсетеді:

а)жобаныңсалыстырмалытабыстылығын;

ə)салымбірлігінеесептегендегіақшатүсімініңқұнын;

б) ақша салымының дисконтау құнын;

в) жобаның абсолютті табыстылығын.

4 нұсқа

4.4 Өсірілген ақша сомасы - бұл:

а) бастапқы қарыз сомасы мен оған мерзімнің аяғындағы есептелген пайыз сомасын қосқандағы шығатын жалпы ақша сомасы;

ә) несиені пайдаланғаны үшін есептелген ақша сомасы;

б) несие берушінің бір жылдағы табысы;

в) мерзімнің аяғына қарай дисконтталған бастапқы қарыз сомасы.

5.4 Күрделі тіркелім қойылымы бойынша банктік тіркелім формуласын көрсетіңіз:

а)n;сл P=S(1+i)−

ә) (1сл)P=Sn d;

б) = (1− )−1 ;сл P S n d

в)n;слP=S(1−d)

6.4 Постнумерандты рента дегеніміз:

а)белгілібіркөрсетілгенмерзімненкейінтөлемдерменқалыптастырылатынрента;

ә)төлемдеріәркезеңніңаяғындатүсетінрента;

б)төлемдеріинфляцияныңескеруарқылыжөнделгенрента;

в)төлемдерісалықшамасынақарайдұрысталғанрента.

7.4Дисконттау коэффициенті мен рентаны өсіру бір-бірімен келесідей қатынаспен байланысқан:

8.4 Борышкер үшін қарызды бір уақытта төлеу тиімді, егер төлеу қоры құралы пайыз қойылымы бойынша орналасса:

а)қарызалынғанқойылымнанжоғарыболмаса,яғниg>i;

ә)қарызалынғанқойылымнанжоғарыболса,яғниi>g;

б)қарызалынғанқойылымғатеңболса,яғниi=g;

в)қарызалынғанқойылымнантәуелсізболса.

9.4 Өтелімділік мерзімі көрсеткішінің негізгі кемшілігін көрсетіңіз:

а)көрсеткіштісұранысытұрақсызөнімдішығаружобасынбағалауүшінқолдануғаболмайды;

ə)көрсеткішинвестицияныңжұмысістеуініңбарлықкезеңінесептемейді;

б)нормативтікмерзімдітаңдаусубъективтіболуымүмкін;

в)көрсеткішинвестицияныңтəуекелдігінбағалайтынжай əдісболыптабылады.

Қорытынды бақылау жұмыстары [10]

1нұсқа

4.16 Келісімге қол қойғаннан кейін 180 күннен соң қарыз алушы 2500000 тг көлемінде қарызды қайтарды. Несие жылына 10%-бен берілді (пайыздарқарапайым).Дисконттыанықтаукерек (математикалықдисконттаукезінде).

5.14Клиент 36 %жылдықпайыздыққойылыммен 100мыңтг 5жылғабанкесалды.Күрделі пайыздармен а) жыл; ə) жарты жыл; б) тоқсанкүн; в) ай; г) апта; ғ) күн бойынша өскен соманы анықтаңыз. Жылда 360күндепесептеңіз.

6.13Кәсіпкербіржобаныинвестицияландырудыңнәтижесінде 4жылбойыәржартыжылдың